IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Wtorek 12 grudnia 2017

Szukaj w artykułach

Wszystkie artykuły...

Artykuły

Myśli o jedzeniu w zaburzeniach odżywiania

Autor: Karolina Zarychta

Źródło: www.psychotekst.pl

Anoreksja (anorexia nervosa, jadłowstręt psychiczny) i bulimia (bulimia nervosa, żarłoczność psychiczna) są najczęściej diagnozowanymi zaburzeniami odżywiania. Występują częściej u kobiet niż u mężczyzn, a najwięcej przypadków zachorowań obserwuje się w okresie dorastania. Możliwych przyczyn tych chorób jest wiele. Na powstanie i utrzymywanie się anoreksji i bulimii ma wpływ równie wiele nakładających się na siebie czynników.

Waga osób diagnozowanych na anoreksję nie przekracza 85% wagi oczekiwanej dla danego wzrostu i wieku. Jednak diagnoza nie opiera się jedynie na niskiej wadze chorego. U chorych stwierdza się również duże zniekształcenia w postrzeganiu własnego ciała. Osoby takie uważają siebie za zbyt grube a swoją wagę za zbyt wysoką. Obecny jest u nich ciągły strach przed przytyciem. Zaburzenia hormonalne mogą zatrzymać zmiany fizyczne typowe dla okresu dojrzewania, powodując na przykład zanik miesiączki (u kobiet) czy problemy z potencją (u mężczyzn).

Diagnoza bulimii opiera się natomiast na stwierdzeniu spożywania co najmniej dwa razy w tygodniu ilości jedzenia, znacznie przekraczających możliwości większości ludzi, przez osobę chorą. Po takim epizodzie żarłoczności bulimik próbuje odzyskać stracone poczucie kontroli i zapobiec przybraniu na wadze poprzez stosowanie różnego rodzaju środków przeczyszczających, prowokowanie wymiotów, głodzenie się lub intensywne ćwiczenia. W bulimii, podobnie jak w anoreksji, obecny jest strach przed przytyciem, bulimicy starają się utrzymywać wagę swojego ciała poniżej wagi optymalnej.

Opisano wiele modeli tłumaczących proces powstawania i przebiegu zaburzeń odżywiania. Jednym z takich modeli jest poznawczy model zaburzeń odżywiania. Koncentruje się on na przekonaniach i myślach, jakie pojawiają się u ludzi cierpiących na anoreksję czy bulimię. Jako że osoby diagnozowane na zaburzenia odżywiania ciągle skupione są na wyglądzie swojego ciała, uzależniają swoją samoocenę i nastrój od wagi i wyglądu zewnętrznego. Jakiekolwiek niedoskonałości ciała, nawet te, których obiektywnie nie ma, mogą więc w konsekwencji prowadzić do przejawiania zachowań patologicznych, zagrażających zdrowiu a nawet życiu, ale które w szybki sposób zapobiegać będą przybraniu na wadze.

Strach przed przytyciem powoduje u chorych na anoreksję i bulimię ciągłą koncentrację na jedzeniu. Poznawczy model zaburzeń odżywiania ogniskuje się właśnie na myślach osób chorych, wyróżniono w nim trzy rodzaje myśli pojawiających się u cierpiących na zaburzenia odżywiania. Są to:

  • pozytywne myśli związane z jedzeniem
  • negatywne myśli związane z jedzeniem
  • myśli przyzwalające.

Pozytywne myśli na temat jedzenia dotyczą korzyści, które – według osoby chorej na bulimię i anoreksję – płyną z jedzenia. Może to być na przykład przekonanie, że jedzenie zagłuszy nieprzyjemne myśli, wprawi choćby na krótką chwilę w lepszy nastrój, pozwoli zapomnieć o strachu czy nudzie. Negatywne myśli koncentrują się na postrzeganych konsekwencjach jedzenia. Będą to wszystkie myśli na temat tycia i utraty kontroli nad jedzeniem. Myśli przyzwalające natomiast ułatwiają rozpoczęcie jedzenia, a później kontynuowanie tego zachowania. Wszystkie te myśli są automatyczne, przytłaczające i ciężko poddają się kontroli. Pojawiają się po sobie na zasadzie błędnego koła i są jednym z czynników podtrzymujących zaburzenia odżywiania.

Negatywne myśli o sobie, o własnym wyglądzie, o wadze i kształcie własnego ciała (które nierozerwalnie łączą się z niską samooceną, lękiem i symptomami depresyjnymi) prowadzą do epizodów żarłoczności. Najskuteczniejszym sposobem radzenia sobie z takimi negatywnymi emocjami według osób cierpiących na anoreksję czy bulimię jest jedzenie, dlatego w odpowiedzi na te emocje pojawiają się pozytywne myśli związane z jedzeniem. Łagodzą one na pewien czas nieprzyjemne odczucia. Jednak zaraz po rozpoczęciu jedzenia dochodzi do aktywacji myśli negatywnych, a u chorych budzi się lęk przed konsekwencjami jedzenia. Te sprzeczne ze sobą typy myśli powodują powstanie myśli przyzwalających, które prowadzą do niekontrolowanej żarłoczności i zaniku poczucia głodu / sytości. Po takim epizodzie osoba chora znowu odczuwa negatywne emocje, obwinia siebie za to co się stało, zaczyna martwić się o swoją wagę, wstydzi się. Prowadzi to po raz kolejny do prowokowania wymiotów, stosowania środków przeczyszczających, głodówek czy restrykcyjnych diet, itd.

Myśli bulimików różnią się od myśli osób cierpiących na anoreksję. W anoreksji widoczne są głównie pozytywne i negatywne myśli związane z jedzeniem oraz negatywne myśli o sobie. Brak myśli przyzwalających powoduje, że nawet spożycie niewielkiej ilości pokarmu skutkuje wystąpieniem myśli negatywnych na temat jedzenia. Zasada aktywowania i działania tych myśli jest jednak taka sama w obu tych chorobach.

Myśląc o zaburzeniach odżywiania często dostrzegamy jedynie fizyczne objawy choroby, takie jak niska waga ciała, prowokowanie wymiotów czy ciągłe narzekanie na mankamenty własnego ciała. Jednak anoreksja i bulimia to choroby nie tylko ciała, ale też umysłu. Waga w normie nie oznacza zdrowia, a waga poniżej normy nie zawsze oznacza chorobę. Dlatego tak ważna jest kompleksowa diagnoza zaburzeń odżywiania, dostrzeżenie zaburzeń również w sferze myśli i nastroju.

Literatura:
American Psychiatric Assiciation. (1994). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (Fourth Edition) (DSM-IV). Washington, DC.

World Health Organization. (1992). The ICD-10. Classification of Mental and Behavioural Disorders. Clinical descriptions and diagnostic guidelines.

Cooper, M. J., Todd, G., Wells, A. (2004). A cognitive model of bulimia nervosa. British Journal of Clinical Psychology, 43, 1-16.

Cooper, M. J., Todd, G., Woolrich, R., Somerville, K., Wells, A. (2006). Assessing eating disorder thoughts and behaviors: the development and preliminary evaluation of two questionnaires. Cognitive Therapy and Research, 30, 551-570.

Źródło: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2010-09-30)

<< powrót

Wszystkie artykuły...

BEZPŁATNA POMOC PRAWNA
I PSYCHOLOGICZNA

Wolni od Przemocy

Książki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleństwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekleństwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Huńczak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa ciałaKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa ciała

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. Lück
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

BĄDŹ NAJLEPSZĄ WERSJĄ SIEBIEBĄDŹ NAJLEPSZĄ WERSJĄ SIEBIE

Adams Linda
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

I ŻYLI DŁUGO I SZCZĘŚLIWIE. Jak zbudować związek idealny?I ŻYLI DŁUGO I SZCZĘŚLIWIE. Jak zbudować związek idealny?

Willard F. Harley jr
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujęcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujęcie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

W PUŁAPCE MYŚLI Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiemW PUŁAPCE MYŚLI Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Nieśmiałość. Zmień myślenie i odważ się być sobąNieśmiałość. Zmień myślenie i odważ się być sobą

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujęciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w ujęciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Gałecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROSŁYCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROSŁYCH

Elżbieta Szeląg, Aneta Szymaszek
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrzeżone © Copyright 2001/2016 Psychotekst.pl - Psychotekst.com