IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Piątek 31 października 2014

Szukaj w artykułach

Wszystkie artykuły...

Artykuły

Jak udzielić wsparcia osobie w żałobie?

Autor: Aleksandra Werder

Źródło: www.psychotekst.pl

Rozmawiałam niedawno z kobietą, której mąż zginął w wypadku w miejscu pracy. Miał niewiele ponad 40 lat, zostawił żonę i trójkę dzieci. Kobieta, płacząc, zapytała mnie jak ma teraz żyć. Jest rozżalona, obwinia cały świat, pracodawcę męża, jego kolegów, siebie... Jak z Nią rozmawiać, jak Jej pomóc?

Śmierć kogoś bliskiego jest bardzo trudną sytuacją - nie tylko dla osoby w żałobie, ale również dla jej znajomych, sąsiadów, kolegów z pracy.

Dla większości z nas sytuacja, kiedy spotykamy człowieka, który stracił kogoś kochanego, członka rodziny, jest niezwykle trudna. Nie wiemy jak zareagować, o czym rozmawiać. Bojąc się trudnych emocji, zaczynamy unikać kontaktów. Zwykle po uroczystościach pogrzebowych wracamy do codzienności, zapominając, że dla żałobnika dopiero zaczyna się bardzo trudny okres.

To, jak przebiega proces żałoby, zależy od bardzo wielu czynników, m.in. wieku osoby osieroconej i wieku zmarłego, cech osobowości, tego, czy śmierć poprzedzała choroba czy też stało się to nagle. Bardzo duży wpływ na sposób przeżywania żałoby ma to, kim był dla żałobnika zmarły. Inaczej przeżywają stratę osoby, które utraciły dziecko, rodzica, partnera/współmałżonka, brata, siostrę czy przyjaciela. Każdy przeżywa to indywidualnie, choć można wyróżnić pewne wspólne cechy i etapy w przeżywaniu żałoby.

Catherine Sanders, amerykańska psycholożka kliniczna, wyróżnia pięć takich etapów.

Pierwszy to szok. Pojawia się zwykle w ciągu pierwszych kilku dni po śmierci bliskiej osoby. Człowiek w żałobie czuje bezradność, wewnętrzny chaos, wzburzenie, niedowierzanie. Nie potrafi dopuścić straty do świadomości, nie wierzy w nią, zaprzecza temu co się stało - "to nie dzieje się naprawdę, to mi się tylko śni, ona/on żyje...". Czasami reakcją na szok jest odrętwienie i niemożność okazywania jakichkolwiek emocji. Faza ta trwa od kilku godzin do kilku tygodni.

Kolejny etap to uświadomienie sobie nieodwracalności straty. Jest to czas przeżywania bardzo gwałtownych, niejednokrotnie sprzecznych uczuć. Ludzie, którzy stracili kogoś bliskiego tęsknią za nim, wspominają go, czasami nawet wydaje im się, że go widzą, spotykają. Pojawia się lęk, gniew na siebie, na zmarłego i innych ludzi, poczucie winy. Osoby w żałobie często płaczą, mogą mieć problemy ze snem.

Następnej fazie żałoby - wycofywaniu się - towarzyszą stany depresyjne, poczucie bezradności, rozpacz, skłonność do izolowania się, osłabienie systemu odpornościowego i ogromne zmęczenie. Może pojawić się chęć sięgnięcia po alkohol, mogą też wystąpić myśli samobójcze. Ten etap może trwać bardzo długo, ale może ulec skróceniu dzięki pomocy osób z zewnątrz.

Następnym etapem jest powracanie do wewnętrznej równowagi. Rany związane ze stratą zaczynają się zabliźniać. Słabnie żal, osoba przeżywająca żałobę powoli zapomina o cierpieniu, zaczyna snuć plany dotyczące przyszłości. Jednocześnie jest to czas, kiedy żałobnik zaczyna poszukiwać znaczenia śmierci bliskiego, stawia pytania o sens życia... Często w oparciu o swoje wartości czy religię udaje mu się znaleźć na nie odpowiedzi, zobaczyć głębszy sens w nieszczęściu, które go spotkało i zaakceptować śmierć bliskiego.

Ostatni etap to faza odnowy. Pojawia się zainteresowanie światem, codziennymi problemami, radość życia. Człowiek zaczyna dbać o swoje wewnętrzne potrzeby i uczy się żyć bez zmarłego. Ta faza kończy proces żałoby.

Trzeba pamiętać, że wymienione fazy nie muszą występować w takiej kolejności. Mogą się przenikać, niektóre z nich mogą się nie pojawić, inne mogą się wydłużyć.

Żałoba jest procesem rozpoczynającym się po śmierci bliskiej osoby. Jest reakcją na stratę, ale jednocześnie jest czasem pogodzenia się z nią i przystosowania się do życia bez utraconej osoby.

Według Anny Dodziuk żałobę można uznać za zakończoną, jeśli człowiek:
- przestał się bać miejsc, ludzi czy okoliczności przypominających o straconym bliskim, nie stara się ich unikać
- potrafi obiektywnie ocenić swoje relacje ze zmarłym, dostrzega zarówno ich dobre jak i złe strony (nie idealizuje go, nie wyolbrzymia jego zasług, ale też nie zaniża znaczenia zmarłego)
- udało mu się symbolicznie dokończyć "niezakończone sprawy" ze zmarłym (przeprosił za cierpienia, do których się przyczynił, wybaczył krzywdy, które zmarły mu wyrządził, powiedział to, czego nie zdążył powiedzieć zmarłemu za jego życia, podziękował zmarłemu za to, co mu zawdzięcza) - może to zrobić w formie listu, powiedzieć głośno na cmentarzu, czy w rozmowie z inną osobą
- pożegnał się ze zmarłym.

Takie konstruktywne przepracowanie żalu po stracie nie oznacza jednak, że wszystkie związane z nią uczucia nie będą wracać. Wywołać je mogą miejsca, melodie, sytuacje związane ze zmarłym. Mogą się pojawiać w czasie świąt, rocznic śmierci. Jest to zjawisko naturalne i dobrze jest, kiedy w takich chwilach osoby, które przeżyły stratę, mogą się podzielić swoimi przeżyciami z otoczeniem.

Przyjęło się, że żałoba trwa około roku, ale niektórzy zatrzymują się na pewnym jej etapie i mogą potrzebować pomocy psychologicznej.

Jak towarzyszyć osobie, która poniosła stratę?

  • bądź blisko (zwłaszcza w pierwszych dniach), okaż troskę,
  • słuchaj: wysłuchanie bywa bardziej pomocne niż słowa pociechy,
  • pozwól na wyrażanie wszystkich uczuć, nawet tych niezgodnych z normami (np. złość na zmarłego, lęk dotyczący życia bez zmarłego), okaż ich zrozumienie i akceptuj je,
  • rozmawiaj: o uczuciach i emocjach, wspominaj zmarłą osobę,
  • zachęcaj do rozmów na temat zmarłego,
  • proponuj pomoc, nawet mimo odmowy, ale nie narzucaj swojej obecności (każdy czasami potrzebuje być sam); zapewnij że jesteś „pod telefonem” ,
  • pomóż w organizacji codziennych, bieżących spraw (zadbaj o posiłki, zaopiekuj się dziećmi czy zwierzętami),
  • zapewniaj, że żałobnik zrobił wszystko, co mógł dla zmarłej osoby,
  • przestrzegaj przed nadużywaniem leków uspokajających czy alkoholu na dłuższą metę,
  • unikaj rad typu „weź się w garść”,
  • nie pocieszaj,
  • nie poszukuj pozytywnych stron straty, ani nie pomniejszaj jej rozmiarów,
  • nigdy nie mów, że wiesz, co czuje żałobnik,
  • pokazuj różne możliwości uzyskania pomocy np. grupy wsparcia dla osób przeżywających stratę bliskich, pomoc psychologa.
Bibliografia:
1. Keirse, M. (2004). Smutek, strata, żałoba. Radom, Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne POLWEN
2. Dodziuk, A. (2007). Żal po stracie, czyli o przeżywaniu żałoby. Warszawa, Instytut Psychologii Zdrowia
3. Bee, H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Poznań, Wydawnictwo Zysk i S-ka

Artykuł powstał w ramach programu "3xE - E-POMOC, E-WOLONTARIAT, E-TEKSTY"
Program dofinansowany przez MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ w ramach Funduszu Inicjatyw Obywatelskich

Źródło: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2010-12-05)

<< powrót

Wszystkie artykuły...

BEZPŁATNA POMOC PRAWNA
I PSYCHOLOGICZNA

Wolni od Przemocy

Książki

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa ciałaKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa ciała

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. Lück
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

BĄDŹ NAJLEPSZĄ WERSJĄ SIEBIEBĄDŹ NAJLEPSZĄ WERSJĄ SIEBIE

Adams Linda
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

I ŻYLI DŁUGO I SZCZĘŚLIWIE. Jak zbudować związek idealny?I ŻYLI DŁUGO I SZCZĘŚLIWIE. Jak zbudować związek idealny?

Willard F. Harley jr
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujęcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujęcie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

W PUŁAPCE MYŚLI Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiemW PUŁAPCE MYŚLI Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Nieśmiałość. Zmień myślenie i odważ się być sobąNieśmiałość. Zmień myślenie i odważ się być sobą

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujęciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w ujęciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Gałecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROSŁYCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROSŁYCH

Elżbieta Szeląg, Aneta Szymaszek
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

PSYCHOTERAPIA TAŃCEM I RUCHEM Terapia indywidualna i grupowaPSYCHOTERAPIA TAŃCEM I RUCHEM Terapia indywidualna i grupowa

Dominika Białas-Kopystecka, Karolina Bryl, Katarzyna Dańska-Janowska, Iwona Filipowska-Obcowska, Izabela Guzek, Anna Kowalska-Catalano, Anna Kurinia, Agnieszka Lugierska, Katia Mirlina, Zuzanna Pędzich, Aleksandra Rayska, Żaneta Ryszawa, Justyna Torłop, Agnieszka Sokołowska, Jadwiga Szubert, Małgorzata Wiśniewska
Redakcja: Zuzanna Pędzich
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

PSYCHOTERAPIA TAŃCEM I RUCHEM Teoria i praktykaPSYCHOTERAPIA TAŃCEM I RUCHEM Teoria i praktyka

Izabela Guzek, Zuzanna Pędzich, Aleksandra Rayska, Justyna Torłop, Agnieszka Sokołowska, Małgorzata Wiśniewska
Redakcja: Zuzanna Pędzich
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Uzdrowić umysłUzdrowić umysł

David J. Hellerstein
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Zaburzenia funkcji poznawczych w wybranych chorobach somatycznychZaburzenia funkcji poznawczych w wybranych chorobach somatycznych

Monika Talarowska, Piotr Gałecki
Wydawnictwo Continuo

Wszelkie prawa zastrzeżone © Copyright 2001/2014 Psychotekst.pl - Psychotekst.com