IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Wtorek 24 października 2017

Szukaj w artykułach

Wszystkie artykuły...

Artykuły

Wsparcie społeczne dla osób chorujących na raka: jak pomagać? Część 1

Autor: Marta Dudzińska

Źródło: www.psychotekst.pl

"Człowiek człowiekowi bliźnim z nim możesz się zabliźnić" Edward Stachura
"Nadzieja przychodzi do człowieka wraz z drugim człowiekiem" Dante Alighieri

W powyższych słowach poeci zawarli piękny przekaz, którego esencją jest wiara w potencjał drzemiący w każdym z nas. Otóż możemy pomagać drugiemu człowiekowi. Również wiedza potoczna podkreśla dobroczynny wpływ wsparcia dla osób będących w potrzebie. Taka grupę z pewnością stanowią osoby chorujące na raka.

Zgodnie z raportem Centrum Onkologii w 2007 roku na nowotwory zachorowało w przybliżeniu 129 000 Polaków. Czy to dużo? Jest to liczba porównywalna, według danych Głównego Urzędu Statystycznego, z populacją Opola (ok. 126 000) albo Wałbrzycha (ok. 122 000). Jeżeli do kogoś nie przemawiają dane statystyczne, warto odwołać się do własnego doświadczenia. Prawie każdy może przywołać z pamięci osobę z bliższego lub dalszego otoczenia, która zmagała się z rakiem.

Choroba onkologiczna, dotykając pacjenta, uderza również bezpośrednio w jego otoczenie. Bliscy osoby chorującej często zadają sobie pytanie: jak pomagać? Powszechność występowania nowotworów sprawiła, iż zagadnieniem tym zainteresowali się również naukowcy. W ten sposób problematyka roli wsparcia dla pacjentów onkologicznych zainspirowała liczne badania.

Teoria i badania

Potoczne określenie pomagania w psychologii nosi nazwę wsparcia społecznego. Nie wchodząc w zawiłości teoretyczne, badacze najczęściej wyróżniają trzy rodzaje wsparcia: emocjonalne, informacyjne i instrumentalne. Zostały one opisane w poniższej tabeli wraz z przykładami.

RODZAJ WSPARCIA NA CZYM POLEGA?(zachowanie pomagającego) PRZYKŁADY POMOCY PACJENTOM ONKOLOGICZNYM
Wsparcie emocjonalne - dawanie osobie potrzebującej okazji do wyrażania emocji i cierpienia
- dodawanie otuchy
- wysłuchiwanie problemów
- wyrażanie zainteresowania, troski o drugą osobę
- zadawanie pytań: "Jak się czujesz?"; "Jak sobie radzisz z diagnozą?"; "Czy mogę Ci jakoś pomóc?"
- przytulenie, potrzymanie za rękę
- komunikaty "Jestem z Tobą"; "Nie opuszczę Cię"; "Widzę, że cierpisz"
Wsparcie informacyjne - dostarczanie informacji pokazujących sposoby działania w danej sytuacji
- udzielanie porad
- umożliwianie innego spojrzenia na problem
- wyjaśnienie, jakie są skutki uboczne leczenia, jak można sobie z nimi radzić
- polecenie rzetelnych onkologów
- opowiadanie, jak inne osoby chorujące radzą sobie z danym problemem
- dokładne przedstawienie opcji leczenia i związanego z nimi ryzyka
Wsparcie instrumentalne - bezpośrednie działania zapewniające pomoc lub dostarczenie narzędzi niezbędnych do poradzenie sobie
- występuje w formie: finansowej, rzeczowej lub pomocy przy codziennych obowiązkach
- działania, dające osobie chorej dodatkowy czas na wypoczynek i przyjemności
- podwiezienie do szpitala na leczenie
- pożyczenie peruki na czas chemioterapii
- zrobienie zakupów
- pożyczenie pieniędzy na rehabilitację
- wysprzątanie domu
- pomoc w opiece nad dziećmi osoby chorującej
- przygotowanie jedzenia

Krytycy uznają wyżej opisany podział za sztuczny. Pomagając komuś, możemy jednocześnie udzielać mu różnych form wsparcia np. informacyjnego i emocjonalnego. Dlatego czasami trudno jednoznacznie zaklasyfikować dany akt pomocy. Sami psychologowie zdają sobie sprawę, iż wyróżnianie poszczególnych typów wsparcia, jakkolwiek użyteczne z punktu widzenia prowadzenia badań, jest pewnym uproszczeniem rzeczywistości.

Kolejną, ważną kwestią jest ustalenie tzw. źródeł wsparcia społecznego, czyli kto go udziela. Mogą to być: osoby bliskie (partner, rodzina, przyjaciele), pracownicy służby zdrowia, członkowie grup wsparcia dla osób chorujących na raka (na przykład kobiety po mastektomii zrzeszone w klubach Amazonek). Warto dodać, iż grupy samopomocowe prężnie rozwijają się w Internecie (na specjalnych forach), tworząc alternatywę dla osób nieśmiałych lub mieszkających w małych miejscowościach. W jednym z badań, uzyskano wyniki świadczące o różnych źródłach poszczególnych rodzajów wsparcia społecznego. Okazało się, że najczęściej wsparcia informacyjnego i instrumentalnego udzielali pracownicy służby zdrowia. Natomiast rodzina, a zaraz po niej przyjaciele, dostarczali najwięcej wsparcia emocjonalnego.

Naukowcy próbowali ustalić, czy wsparcie społeczne ma dobroczynny wpływ na stan zdrowia pacjentów onkologicznych. Dotychczas nie udzielono jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Według części badań wsparcie społeczne wpływa na długość życia pacjentów. Inne doniesienia nie są tak optymistyczne. Bardziej prawdopodobne wydaje się być, iż dobroczynny wpływ wsparcia społecznego jest pośredni: obniża poziom odczuwanego dystresu, ułatwia przystosowanie się. Hipotezy te zostały potwierdzone w badaniach. Przykładowo, zadowolenie ze wsparcia społecznego wpływało na polepszenie jakości życia osób chorujących na raka. Podobne wyniki uzyskałam we własnych badaniach: otrzymywanie wsparcia społecznego było związane z lepszą jakością życia i niższym poziomem symptomów depresji u Amazonek.

Niestety wsparcie społeczne miewa również "drugą twarz" - może szkodzić. Bowiem to, co wydaje się być optymalną formą pomocy, niekoniecznie musi być tak odbieranie przez osobę potrzebującą. Dobre intencje to za mało. Jeśli chcemy, by wsparcie społeczne miało pozytywny wpływ, warto skorzystać z wiedzy dostarczanej przez teoretyków i badaczy. Wsparcie społeczne jest najbardziej skuteczne, jeśli jest dopasowane do potrzeb jego odbiorcy i przynosi mu zadowolenie. Przede wszystkim powinniśmy pozostawiać osobie chorującej możliwość stanowienia o sobie oraz traktować ją tak, by nie czuła się gorsza. Należy szczególnie uważać w przypadku bezpośrednich działań na rzecz osób potrzebujących (wsparcie instrumentalne). Często zbyt wiele rzeczy robi się za osobę chorującą, na przykład nie pozwala się jej włączać w obowiązki domowe, nawet jeśli nie ma ku temu medycznych przeciwwskazań. Takie wyręczanie może pogłębiać poczucie zależności, bezwartościowości oraz przyczyniać się do inwalidyzacji osoby zmagającej się z rakiem.

Podsumowanie

Wsparcie społeczne ma dobroczynny wpływ na osoby zmagające się z rakiem. Z perspektywy osoby pomagającej nie ma znaczenia naukowa nazwa danego rodzaju wsparcia (emocjonalne, informacyjne czy instrumentalne), lecz fakt, iż każdy może go udzielać. Poczynając chociażby od zmiany własnego podejścia. Kluczowe jest wykraczanie poza patrzenie na osobę wyłącznie przez pryzmat jej choroby i nie traktowanie jej jak "trędowatej".

Kolejną kwestią, istotną z praktycznego punktu widzenia, jest dostosowanie udzielanego wsparcia do potrzeb danej osoby. Żadne badania czy teorie nie udzielą ostatecznej odpowiedzi na pytanie: jak pomagać Twojemu bliskiemu? Z tych źródeł można czerpać jedynie pewne wskazówki, ponieważ zapotrzebowanie na wsparcie jest indywidualnie zróżnicowane. Pewniejszą odpowiedź można uzyskać od osoby zmagającej się z rakiem. Dlatego tak ważna jest komunikacja - pytanie wprost, jaki sposób pomagania jest najbardziej pożądany oraz uważna obserwacja reakcji chorującego. U podstaw każdej formy wsparcia leżą chęci oraz gotowość poświęcenia swojego czasu i uwagi.

Bibliografia
Główny Urząd Statystyczny. (2010). Rocznik demograficzny. Uzyskane dnia 30 października 2010 z: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_rs_rocznik_demograficzny_2010.pdf

Chojnacka- Szawłowska, G. (2000). Kryzys w chorobie nowotworowej i sposoby jego przezwyciężenia. W: K. de Walden- Gałuszko (red.), Psychoonkologia (s. 55-70). Kraków: Biblioteka Psychiatrii Polskiej.

Cohen, S. (2004). Social Relationships and heath. American Psychologist, 59, 676-684.
Izdebski, P. (2007). Psychologiczne aspekty przebiegu choroby nowotworowej piersi. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Krajowy Rejestr Nowotworów (2007). Liczba zachorowań w podziale na kody rozpoznań oraz grupy wiekowe Uzyskane dnia 22 października 2010 z: http://85.128.14.124/krn/liczba_zach_rozp/default.asp

Manne, S.L., Taylor, K. L., Dougherty, J., Kemeny, N. (1997). Supportive and negative responses in the partner relationship: their association with psychological adjustment among individuals with cancer. Journal of Behavioral Medicine, 20, 101-25.

Artykuł powstał w ramach programu "3xE - E-POMOC, E-WOLONTARIAT, E-TEKSTY"
Program dofinansowany przez MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ w ramach Funduszu Inicjatyw Obywatelskich

Źródło: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2010-12-05)

<< powrót

Wszystkie artykuły...

BEZPŁATNA POMOC PRAWNA
I PSYCHOLOGICZNA

Wolni od Przemocy

Książki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleństwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekleństwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Huńczak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa ciałaKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa ciała

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. Lück
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

BĄDŹ NAJLEPSZĄ WERSJĄ SIEBIEBĄDŹ NAJLEPSZĄ WERSJĄ SIEBIE

Adams Linda
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

I ŻYLI DŁUGO I SZCZĘŚLIWIE. Jak zbudować związek idealny?I ŻYLI DŁUGO I SZCZĘŚLIWIE. Jak zbudować związek idealny?

Willard F. Harley jr
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujęcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujęcie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

W PUŁAPCE MYŚLI Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiemW PUŁAPCE MYŚLI Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Nieśmiałość. Zmień myślenie i odważ się być sobąNieśmiałość. Zmień myślenie i odważ się być sobą

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujęciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w ujęciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Gałecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROSŁYCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROSŁYCH

Elżbieta Szeląg, Aneta Szymaszek
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrzeżone © Copyright 2001/2016 Psychotekst.pl - Psychotekst.com