IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

STOPEM PRZEZ PSYCHOTERAPIďż˝ - czďż˝ďż˝ 2

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Troska o bezpieczeďż˝stwo klienta i jakoďż˝ďż˝ udzielanej mu pomocy, w sposďż˝b naturalny, spoczywa na instytucjach i osobach pomocy tej udzielajďż˝cych. Nie zwalnia to jednak potencjalnych klientďż˝w z odpowiedzialnoďż˝ci - we wďż˝asnym, dobrze pojďż˝tym interesie - za ďż˝wiadomy, oparty o racjonalne przesďż˝anki, wybďż˝r terapeuty.

W poprzednim artykule, stanowiďż˝cym ogďż˝lny wstďż˝p do poruszanego przez nas aktualnie tematu, sugerowaďż˝am jednoznacznie, iďż˝ to, czym jest psychoterapia w rzeczywistoďż˝ci, odbiega zasadniczo od powszechnie wyznawanych mitďż˝w i stereotypďż˝w. Prďż˝bowaďż˝am takďż˝e zwrďż˝ciďż˝ Paďż˝stwa uwagďż˝ na fakt, iďż˝ stanowi ona bardzo konkretny rodzaj oddziaďż˝ywania, ktďż˝rego bezpieczeďż˝stwo i skutecznoďż˝ďż˝ uzaleďż˝nione jest od speďż˝nienia szeregu, rďż˝wnie konkretnych warunkďż˝w. O warunkach tych wďż˝aďż˝nie chciaďż˝abym napisaďż˝ teraz. Szukamy tym samym podstawowej odpowiedzi na pytanie: w jaki sposďż˝b przygotowaďż˝ siďż˝ do korzystania z pomocy psychologicznej i na co zwracaďż˝ uwagďż˝ przy wyborze instytucji/osoby, ktďż˝ra pomocy tej udziela. Nie wdajďż˝c siďż˝ w kwestie, ktďż˝re z punktu widzenia potencjalnego klienta sďż˝ zupeďż˝nie zbďż˝dne i dďż˝ďż˝ďż˝c do maksymalnej klarownoďż˝ci w przekazaniu tego, co chcďż˝ przekazaďż˝, postanowiďż˝am ujďż˝ďż˝ je w prosty schemat, obejmujďż˝cy zasadnicze elementy, konstytuujďż˝ce profesjonalizm, rzetelnoďż˝ďż˝ - co za tym idzie bezpieczeďż˝stwo i efektywnoďż˝ďż˝ - psychoterapii.

Odpowiadajďż˝c wiďż˝c na unoszďż˝ce siďż˝ nad naszymi rozwaďż˝aniami pytanie, ktďż˝re w odniesieniu do gďż˝ďż˝wnej bohaterki psychoterapii mogďż˝oby przybraďż˝ formďż˝ popularnego "z czym to siďż˝ je, aby smakowaďż˝o" - chciaďż˝abym zwrďż˝ciďż˝ Paďż˝stwa szczegďż˝lnďż˝ uwagďż˝ na elementy takie jak:

KOMPETENCJE TERAPEUTY
a. wyksztaďż˝cenie i kwalifikacje
b. paradygmat pracy i stosowane metody
c. superwizja
d. terapia wďż˝asna
KOMPETENCJE KLIENTA
a. motywacja
b. oczekiwania
c. co do efektďż˝w terapii
d. jej przebiegu
e. osobistego zaangaďż˝owania i wysiďż˝ku, zwiďż˝zanego z oczekiwanďż˝ zmianďż˝
f. potencjaďż˝ intelektualny i emocjonalny
WYBďż˝R FORMY POMOCY
a. konsultacja psychologiczna
b. interwencja kryzysowa
c. trening psychologiczny
d. poradnictwo psychologiczne
f. psychoterapia
WYBďż˝R PODEJďż˝CIA ( dotyczy psychoterapii jako konkretnej formy pomocy)
a. psychoanalityczne
b. dyrektywne
c. doďż˝wiadczeniowe

Oczywistym jest, iďż˝ specyfika wymienionych wyďż˝ej warunkďż˝w czy wďż˝aďż˝ciwy ich wybďż˝r tam, gdzie wybieraďż˝ naleďż˝y, uzaleďż˝niony jest oczywiďż˝cie tak od indywidualnoďż˝ci osďż˝b korzystajďż˝cych z pomocy, jak i od samych "pomagaczy".

Prďż˝bujďż˝c zbudowaďż˝ jakďż˝ďż˝ logikďż˝ i hierarchiďż˝ naszych rozwaďż˝aďż˝, doszďż˝am do maďż˝o odkrywczego wniosku, iďż˝ kwestiďż˝ podstawowďż˝ jest tu przybliďż˝enie Paďż˝stwu, przede wszystkim, tej wiedzy, ktďż˝ra zapobiega zagroďż˝eniom, z jakimi wiďż˝ďż˝e siďż˝ psychoterapia. "Kurs BHP psychoterapii" byďż˝by chyba adekwatnym okreďż˝leniem tego, czym zajmiemy siďż˝ w niniejszym artykule.

Realizujďż˝c ten zdrowoegoistyczny postulat klient, w sposďż˝b szczegďż˝lny, powinien zwrďż˝ciďż˝ uwagďż˝ na to wszystko, co w punkcie 1-szym naszego schematu okreďż˝liliďż˝my mianem "kompetencji psychoterapeuty".

Zachďż˝cam Paďż˝stwa w tym miejscu, przede wszystkim, do zainteresowania siďż˝ kwestiďż˝ wyksztaďż˝cenia i kwalifikacji terapeuty. Wyznacznikiem ich wďż˝aďż˝ciwego poziomu bďż˝dzie tu dyplom magistra psychologii, specjalizacja w zakresie psychiatrii - uzupeďż˝nione, kilkuletnim zwykle, szkoleniem psychoterapeutycznym (lub "byciem w trakcie") w jednej ze szkďż˝ rekomendowanych przez: Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne czy European Association for Psychotherapy. W przypadku osďż˝b posiadajďż˝cych pokrewne, niepsychologiczne i niemedyczne wyksztaďż˝cenie kierunkowe (pedagodzy, socjolodzy, itd.), szczegďż˝lnie waďż˝na staje siďż˝ znajomoďż˝ďż˝ ich podyplomowej ďż˝cieďż˝ki edukacyjnej w zakresie psychoterapii, z uwzglďż˝dnieniem posiadania (lub nie - na nieszczďż˝cie) potwierdzonej formalnie wiedzy z obszaru psychologii klinicznej.

Nie bez znaczenia jest rďż˝wnieďż˝ znajomoďż˝ďż˝ paradygmatu, w ktďż˝rym pracuje terapeuta oraz zakres metod, jakimi siďż˝ posďż˝uguje. Paradygmat rozumiemy tu jako charakterystyczny, spďż˝jny model rozumienia czďż˝owieka, genezy i dynamiki powstawania zaburzeďż˝, czy wreszcie - sposoby ich leczenia. W dalszej czďż˝ci tego cyklu postaram siďż˝ opisaďż˝ Paďż˝stwu specyfikďż˝ poszczegďż˝lnych paradygmatďż˝w i ich adekwatnoďż˝ďż˝ w odniesieniu do konkretnych grup zaburzeďż˝ i konkretnych pacjentďż˝w. W tej chwili zaznaczam tylko, ďż˝e istnieje w tym obszarze pewna rďż˝norodnoďż˝ďż˝, a trafne wybranie z niej tego, co najbardziej odpowiada profilowi konkretnego czďż˝owieka, wraz z jego, rďż˝wnie konkretnymi, problemami ma niebagatelne znaczenie.

Kolejny punkt wart uwagi to - tajemniczo zapewne brzmiďż˝ca - superwizja. Niezwykle waďż˝ne narzďż˝dzie dla profesjonalistďż˝w, warunkujďż˝ce i zwiďż˝kszajďż˝ce efektywnoďż˝ďż˝ pracy terapeuty. Chroniďż˝ce go przed naturalnym zagroďż˝eniem subiektywizmem i wpďż˝ywem wďż˝asnych deficytďż˝w psychologicznych na jakoďż˝ďż˝ relacji terapeutycznej.

W najwiďż˝kszym skrďż˝cie opisaďż˝ jďż˝ moďż˝na jako rodzaj analizy swojej pracy z klientem, wďż˝asnych reakcji (poznawczych i emocjonalnych), podejmowanych dziaďż˝aďż˝ - pod okiem bardziej doďż˝wiadczonego profesjonalisty, najlepiej certyfikowanego superwizora, bďż˝dďż˝ w grupie profesjonalistďż˝w.

Specyfika pracy z czďż˝owiekiem, specyfika pracy psychoterapeutycznej i fakt, ďż˝e sam psychoterapeuta jest tu niejako narzďż˝dziem, sugeruje koniecznoďż˝ďż˝ udziaďż˝u w superwizji przez caďż˝y okres jego aktywnoďż˝ci zawodowej. Dbaďż˝oďż˝ďż˝ o to stanowi niewďż˝tpliwe ďż˝wiadectwo odpowiedzialnoďż˝ci i rzetelnoďż˝ci "pomagacza", tudzieďż˝ jego zdrowej pokory wobec swoich moďż˝liwoďż˝ci i wobec zďż˝oďż˝onoďż˝ci czďż˝owieka.

Na koniec zaďż˝ coďż˝, co wzbudza zwykle najwiďż˝cej kontrowersji - psychoterapia wďż˝asna psychoterapeuty.

Dla jednych wymďż˝g ten zaprzecza, wygodnemu, acz nierealistycznemu, stereotypowi "pomagacza", jako jednostki absolutnie dojrzaďż˝ej, ďż˝eby nie powiedzieďż˝ doskonaďż˝ej. Stďż˝d wďż˝aďż˝nie bywa on lekcewaďż˝ony, lub stanowi, paradoksalnie, podstawďż˝ do dyskwalifikowania "przeterapeutyzowanego" profesjonalisty.

Innym z kolei jawi siďż˝ jako zbďż˝dna nadgorliwoďż˝ďż˝ w kontekďż˝cie niewďż˝tpliwie posiadanej wiedzy, ktďż˝ra "przecieďż˝ wystarczy".

Prawda jest jednak taka, iďż˝ - jak wspomniaďż˝am juďż˝ wyďż˝ej - w procesie psychoterapii "pomagacz" jako osoba stanowi swego rodzaju narzďż˝dzie, narzďż˝dzie, ktďż˝re z racji swoje funkcji powinno byďż˝ sprawne, precyzyjne i elastyczne. To doďż˝ďż˝ ostre wymaganie. Styka siďż˝ ponadto w swojej pracy z szeregiem bardzo powaďż˝nych wyzwaďż˝ - emocjonalnych, ďż˝wiatopoglďż˝dowych, intelektualnych, dziaďż˝ajďż˝c tym samym w warunkach, ktďż˝re nawet dla stosunkowo dojrzaďż˝ej osoby stanowiďż˝ obciďż˝ďż˝enie. Obciďż˝ďż˝enie na tyle znaczďż˝ce, iďż˝ - nie posiadajďż˝c gďż˝ďż˝bokiej znajomoďż˝ci siebie, specyfiki swoich przekonaďż˝, reakcji emocjonalnych, lďż˝kďż˝w (tak, tak) - moďż˝e popeďż˝niďż˝ bďż˝ďż˝d. Bďż˝ďż˝d wiele znaczďż˝cy w kontekďż˝cie pracy terapeutycznej z konkretnym czďż˝owiekiem.

Stďż˝d teďż˝ terapia wďż˝asna - wyďż˝ďż˝czajďż˝c "pomagaczy" zaburzonych, dla ktďż˝rych jest warunkiem sine quo non - stanowi raczej rodzaj pracy nad rozwojem samoďż˝wiadomoďż˝ci i uwaďż˝noďż˝ci. Cech, ktďż˝re stanowiďż˝ jedne z najbardziej istotnych elementďż˝w pracy psychoterapeutycznej.