IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

ďż˝roda 24 czerwca 2020

Czego i jak moďż˝e domagaďż˝ siďż˝ pokrzywdzony od sprawcy w procesie karnym?

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Obowiďż˝zek naprawienia szkody i zadoďż˝ďż˝uczynienie

Przede wszystkim osoba pokrzywdzona moďż˝e mieďż˝ w stosunku do sprawcy roszczenia o charakterze materialnym zwiďż˝zane z przestďż˝pstwem, tj. o zapďż˝atďż˝ okreďż˝lonej sumy pieniďż˝nej. Roszczenia te to przede wszystkim naprawienie powstaďż˝ej w wyniku przestďż˝pstwa szkody oraz zadoďż˝ďż˝uczynienie za doznanďż˝ krzywdďż˝. Zostanie ono uwzglďż˝dnione jedynie wtedy, gdy sďż˝d uzna oskarďż˝onego winnym i go skaďż˝e. Wďż˝wczas w wyroku sďż˝d moďż˝e zasďż˝dziďż˝ wďż˝aďż˝nie naprawienie szkody lub zadoďż˝ďż˝uczynienie.

W razie gdy pokrzywdzony ďż˝ďż˝da orzeczenia odszkodowania lub zadoďż˝ďż˝uczynienia, a wniosek jest uzasadniony, sďż˝d ma obowiďż˝zek ich orzeczenia, decyduje jedynie o jego wysokoďż˝ci. Z wnioskiem takim na rzecz pokrzywdzonego wystďż˝piďż˝ moďż˝e rďż˝wnieďż˝ prokurator. Sďż˝d moďż˝e rďż˝wnieďż˝ orzec obowiďż˝zek naprawienia szkody z urzďż˝du, czyli bez wniosku pokrzywdzonego, jeďż˝li uzna to za stosowne.

Oczywiďż˝cie wniosek o naprawienie szkody moďż˝na zďż˝oďż˝yďż˝ jedynie w sytuacji, gdy w wyniku popeďż˝niania przestďż˝pstwa powstaďż˝a szkoda, ktďż˝ra nie zostaďż˝a dotychczas naprawiona (przykďż˝adowo przez samego oskarďż˝onego lub przez zakďż˝ad ubezpieczeďż˝).

Obowiďż˝zek naprawienia szkody moďż˝e zostaďż˝ dotyczyďż˝ caďż˝ej szkody lub jej czďż˝ci. Sďż˝d decyduje na podstawie okolicznoďż˝ci konkretnej sprawy, czy orzec obowiďż˝zek naprawienia szkody w caďż˝oďż˝ci czy teďż˝ jedynie w czďż˝ci. Co do zasady jednak, jeďż˝li nie zachodzďż˝ ďż˝adne wyjďż˝tkowe okolicznoďż˝ci, naleďż˝y orzec obowiďż˝zek naprawienia szkody w caďż˝oďż˝ci. Wartoďż˝ďż˝ szkody (kwotďż˝) wskazuje pokrzywdzony i jest ona weryfikowana przez sďż˝d. Szkoda obejmuje wartoďż˝ďż˝ utraconego lub zniszczonego mienia (przykďż˝adowo przy kradzieďż˝y wartoďż˝ďż˝ rzeczy, przy oszustwie wartoďż˝ďż˝ utraconych wartoďż˝ci etc), koszty leczenia zwiďż˝zanego z przestďż˝pstwem (przykďż˝adowo przy pobiciu, wypadku samochodowym etc).

Odszkodowanie obejmuje takďż˝e tzw. utracone korzyďż˝ci czyli wartoďż˝ci, ktďż˝rych pokrzywdzony nie osiďż˝gnďż˝ďż˝. Przykďż˝adowo moďż˝na tu wskazaďż˝ na korzyďż˝ci utracone przez pokrzywdzonego bďż˝dďż˝cego taksďż˝wkarzem, ktďż˝remu skradziono pojazd sďż˝uďż˝ďż˝cy mu do pracy.

Zadoďż˝ďż˝uczynienie sďż˝d moďż˝e zasďż˝dziďż˝, jeďż˝li w wyniku popeďż˝nienia przestďż˝pstwa doszďż˝o do powstania szkody niemajďż˝tkowej czyli tzw. krzywdy. Szkoda taka dotyczy wartoďż˝ci niematerialnych jak zdrowie, wolnoďż˝ďż˝, godnoďż˝ďż˝ i in., a powstaje przykďż˝adowo w razie doznania uszczerbku na zdrowiu, bezprawnego pozbawienia wolnoďż˝ci, pomďż˝wienia etc.

Co istotne, pokrzywdzony moďż˝e (jeďż˝li sďż˝ ku temu podstawy) wnosiďż˝ o zarďż˝wno o zasďż˝dzenie na jego odszkodowania i zadoďż˝ďż˝uczynienia. Nie musi on wiďż˝c wybieraďż˝ miďż˝dzy jednym z tych roszczeďż˝.

Jak dochodziďż˝ odszkodowania lub zadoďż˝ďż˝uczynienia?

Aby mďż˝c dochodziďż˝ odszkodowania lub zadoďż˝ďż˝uczynienia, naleďż˝y zďż˝oďż˝yďż˝ do sďż˝du wniosek o jego zasďż˝dzenie. Wniosek ten naleďż˝y zďż˝oďż˝yďż˝ do czasu zakoďż˝czenia pierwszego przesďż˝uchania pokrzywdzonego na rozprawie. Pokrzywdzony co do zasady jest przesďż˝uchiwany zaraz po oskarďż˝onym. Wďż˝wczas, zeznajďż˝c moďż˝e on ustnie przed sďż˝dem zďż˝oďż˝yďż˝ wniosek, o ktďż˝rym moďż˝e powyďż˝ej. Warto jednak wystďż˝piďż˝ z wnioskiem juďż˝ wczeďż˝niej, skďż˝adajďż˝c do sďż˝du stosowne pismo. Wtedy nie ma ryzyka, ďż˝e uchybi siďż˝ terminowi do zďż˝oďż˝enia wniosku. Nie ma koniecznoďż˝ci jego szczegďż˝owego uzasadniania, naleďż˝y jednak wskazaďż˝ ďż˝ďż˝danďż˝ kwotďż˝ i uzasadniďż˝ jej wysokoďż˝ďż˝.

Naleďż˝y pamiďż˝taďż˝, ďż˝e jeďż˝li pokrzywdzony wniesie pozew na drodze cywilnej przeciwko sprawcy, to sďż˝d w sprawie karnej nie moďż˝e zasďż˝dziďż˝ naprawienia szkody lub zadoďż˝ďż˝uczynienia.

W przypadku, gdy sprawcďż˝w byďż˝o dwďż˝ch lub wiďż˝cej, moďż˝na dochodziďż˝ naprawienia szkody od nich wszystkich solidarnie, czyli wspďż˝lnie.

W kontekďż˝cie uprawnieďż˝ osoby pokrzywdzonej w praktyce istotne jest to, co siďż˝ dzieje, gdy sďż˝d skaďż˝e sprawcďż˝ na karďż˝ pozbawienia wolnoďż˝ci z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a jednoczeďż˝nie zasďż˝dzi obowiďż˝zek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego. Otďż˝ wďż˝wczas pokrzywdzony ma dogodnďż˝ pozycjďż˝ do dochodzenia swoich roszczeďż˝, poniewaďż˝ jeďż˝li sprawca nie naprawi szkody, sďż˝d moďż˝e zarzďż˝dziďż˝ wobec niego wykonanie kary, a co za tym idzie, trafi on do zakďż˝adu karnego.

Inne sposoby dochodzenia roszczeďż˝ w sprawie karnej

Zamiast wniosku o naprawieni szkody pokrzywdzony zďż˝oďż˝yďż˝ moďż˝e w sprawie karnej powďż˝dztwo cywilne. Dotyczyďż˝ ono moďż˝e roszczeďż˝ majďż˝tkowych, ktďż˝re wynikajďż˝c bezpoďż˝rednio z przestďż˝pstwa. Powďż˝dztwo skďż˝ada siďż˝ do sadu do czas rozpoczďż˝cia rozprawy. O powďż˝dztwie orzeka sďż˝d w wyroku koďż˝czďż˝cym sprawďż˝. Z punktu widzenia pokrzywdzonego ďż˝atwiejsze jest jednak dochodzenie swoich praw poprzez zďż˝oďż˝enie wniosku o naprawienie szkody lub zadoďż˝ďż˝uczynienie.

Sďż˝d moďż˝e rďż˝wnieďż˝ zobowiďż˝zaďż˝ oskarďż˝onego w okreďż˝lonych wypadkach (w szczegďż˝lnoďż˝ci warunkowo zawieszajďż˝c wykonanie kary), aby przeprosiďż˝ on pokrzywdzonego. Nie jest to jednak forma dochodzenia przez pokrzywdzonego swoich praw. Obowiďż˝zek ten ma raczej na celu wpďż˝yniďż˝cie na postawďż˝ oskarďż˝onego.