IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

O NAWROTACH W UZALEďż˝NIENIU - czďż˝ďż˝ I

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Zjawisko nawrotďż˝w moďż˝e dotyczyďż˝ zarďż˝wno uzaleďż˝nienia od alkoholu, jak i innych substancji chemicznych a nawet tzw. zachowaďż˝ naďż˝ogowych, nie zwiďż˝zanych z chemicznym uzaleďż˝nieniem, jak np. hazard, jedzenie, seks, itd. Wystďż˝puje takďż˝e w przypadku przewlekďż˝ych chorďż˝b somatycznych, np. nowotworowych.

Jeďż˝li ktoďż˝ zapyta: "po co zajmowaďż˝ siďż˝ sprawďż˝ nawrotďż˝w..?" Otďż˝, nawrďż˝t ("relapse" - z ang.) jest czďż˝ciďż˝ uzaleďż˝nienia, choroby - jak wiadomo - chronicznej, ďż˝miertelnej, nieuleczalnej. Istotďż˝ uzaleďż˝nienia jest bowiem wysokie ryzyko zaďż˝amywania siďż˝ prďż˝b powstrzymywania siďż˝ od picia u osďż˝b, ktďż˝re podjďż˝y trud trzeďż˝wienia i wprowadzania zmian w swoim ďż˝yciu.

Nie moďż˝na mďż˝wiďż˝ o nawrocie w przypadku, gdy ktoďż˝ nie podejmowaďż˝ staraďż˝ o utrzymywanie abstynencji i nie wprowadzaďż˝ konstruktywnych zmian w swoim trzeďż˝wym ďż˝yciu.

Niektďż˝rzy alkoholicy mďż˝wiďż˝: "wpadďż˝em w nawrďż˝t", "zafundowaďż˝em sobie nawrďż˝t" a przecieďż˝ do niego nie dochodzi nagle.

Pamiďż˝tajmy, nawrďż˝t nigdy nie jest nagďż˝y, ani przypadkowy - jest procesem narastajďż˝cym, postďż˝pujďż˝cym i zďż˝oďż˝onym. Nie przebiega w linii prostej, zaczyna siďż˝ dďż˝ugo przed powrotem do picia, poprzedzajďż˝ go widoczne sygnaďż˝y ostrzegawcze.

Proces nawrotu jest zjawiskiem skomplikowanym, skďż˝ada siďż˝ na niego wiele czynnikďż˝w. U kaďż˝dej z osďż˝b uzaleďż˝nionych moďż˝e przejawiaďż˝ siďż˝ on nieco inaczej, co wiďż˝cej, na rďż˝nych etapach leczenia, przy rďż˝nych "scenariuszach ďż˝yciowych" elementy skďż˝adowe nawrotu bďż˝dďż˝ tworzyďż˝ inny ukďż˝ad.

W duďż˝ym uproszczeniu moďż˝na powiedzieďż˝, ďż˝e najczďż˝ciej do nawrotu choroby dochodzi u tych, ktďż˝rzy:

wiedzďż˝ co majďż˝ robiďż˝ (biorďż˝c pod uwagďż˝ fakt bycia alkoholikiem / alkoholiczkďż˝ oraz zalecenia dla zdrowiejďż˝cych alkoholikďż˝w), ale tego nie robiďż˝. To znaczy, odwrďż˝cili siďż˝ od tego, co dziaďż˝a, nie realizujďż˝ planu zdrowienia, wracajďż˝ do "starych" zachowaďż˝ z okresu picia.
Nie mogďż˝ sobie poradziďż˝ bo: sami nie rozumiejďż˝ tego procesu i nie wiedzďż˝, co robiďż˝ lub nie wiedzďż˝ jak. Na przykďż˝ad, brakuje im konstruktywnych sposobďż˝w radzenia sobie ze stresem.

Proces nawrotu choroby zaczyna siďż˝ zwykle od zmiany, ktďż˝ra w ďż˝yciu kaďż˝dego z nas jest zjawiskiem naturalnym a zarazem gďż˝ďż˝wnďż˝ przyczynďż˝ stresu. Czynnikami wyzwalajďż˝cymi nawrďż˝t mogďż˝ byďż˝ zarďż˝wno zdarzenia zewnďż˝trzne jak i wewnďż˝trzne, ktďż˝re zmuszajďż˝ do zareagowania w okreďż˝lony sposďż˝b, nierzadko skojarzone sďż˝ z piciem alkoholu.

Do tych pierwszych zaliczyďż˝ moďż˝emy np. zmianďż˝ stanowiska, miejsca pracy, przeprowadzkďż˝, rozwďż˝d, ďż˝mierďż˝ kogoďż˝ bliskiego, trudny problem, sytuacjďż˝ interpersonalnďż˝ do rozwiďż˝zania.

Wewnďż˝trzne wyzwalacze nawrotu to: cierpienie psychiczne, bďż˝le choroby somatyczne, tendencje autodestrukcyjne.

Zmiany wywoďż˝ujďż˝ stres (pamiďż˝tajmy, ďż˝e alkoholicy majďż˝ zaniďż˝onďż˝ tolerancjďż˝ na stres i cierpienie), pojawia siďż˝ napiďż˝cie emocjonalne.

W miarďż˝ narastania stresu pojawia siďż˝ tendencja do wďż˝ďż˝czania - uďż˝pionych dotďż˝d przez pracďż˝ w czasie terapii - psychologicznych mechanizmďż˝w uzaleďż˝nienia:

Mechanizmu Naďż˝ogowej Regulacji Uczuďż˝: wzrost napiďż˝cia oraz pragnienie doznania ulgi jest "po staremu" kojarzone z piciem,
Mechanizmu Iluzji i Zaprzeczeďż˝: gdy postrzeganie rzeczy takimi, jakimi sďż˝ staje siďż˝ niewygodne lub zagraďż˝ajďż˝ce, wďż˝wczas ďż˝atwo jest "wymazaďż˝" je, zmieniďż˝ w taki sposďż˝b, by wydawaďż˝y siďż˝ mniej groďż˝ne. Alkoholik jest nadal przyzwyczajony dopasowywaďż˝ odbiďż˝r rzeczywistoďż˝ci do swoich pragnieďż˝ i wyobraďż˝eďż˝. Zaczyna walczyďż˝ ze stresem za pomocďż˝ tego samego mechanizmu, ktďż˝rym wczeďż˝niej usprawiedliwiaďż˝ picie: "nie mam problemďż˝w", "potrafiďż˝ sobie poradziďż˝", "wszystko jest w porzďż˝dku". Takie doraďż˝ne poprawianie samopoczucia daje krďż˝tkotrwaďż˝ďż˝ ulgďż˝, ale co gorsze, pozwala, by proces nawrotu toczyďż˝ siďż˝ dalej i przybieraďż˝ na sile.
Mechanizmu Rozpraszania "JA": nastďż˝puje osďż˝abienie min.: poczucia wďż˝asnej wartoďż˝ci, zdolnoďż˝ci wyboru i realizacji zachowaďż˝ - w tym utrzymywania abstynencji. Z czasem alkoholik zaczyna postrzegaďż˝ siebie jako osobďż˝, ktďż˝rej zostaďż˝o juďż˝ tylko picie.

To co charakteryzuje nawrďż˝t, to min.: narastajďż˝ce uczucie dyskomfortu, przykroďż˝ci. Osoba przeďż˝ywajďż˝ca nawrďż˝t odczuwa bďż˝l, jest niezadowolona z ďż˝ycia. Zdarza siďż˝, ďż˝e wybiera picie - stary i dobrze sobie znany sposďż˝b - po to, by przynajmniej na chwilďż˝ "zďż˝agodziďż˝ cierpienie". Tak wiďż˝c elementem procesu, jakim jest nawrďż˝t choroby, jest wewnďż˝trzna walka miďż˝dzy motywacjďż˝ do utrzymywania abstynencji a naďż˝ogowo uzasadnianym pragnieniem wypicia alkoholu.