IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Czy adoptowanie dziecka z rodziny uzale�nionej i patologicznej jest ryzykowne?

Autor: Renata Andrzejak - Szyma�ska

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Rodzice pragn�cy adoptowa� dziecko musz� oko w oko zmierzy� si� z problemem sieroctwa spo�ecznego. Obecnie wychowankowie dom�w dziecka to niemal wy��cznie dzieci pochodz�ce z rodzin dysfunkcyjnych, w kt�rych rodzice nie wywi�zuj� si� ze swoich rodzicielskich obowi�zk�w, cz�sto maj� konflikty z prawem a nade wszystko borykaj� si� z uzale�nieniem od �rodk�w psychoaktywnych, takich jak alkohol czy narkotyki.

Rodzice rozwa�aj�cy decyzj� o adopcji nierzadko stawiaj� sobie pytanie o to, czy adoptowanie dziecka z rodziny patologicznej nie jest zbyt ryzykowne? Jakie jest niebezpiecze�stwo pojawienia si� zachowa� aspo�ecznych, psychopatycznych, czy uzale�nie� u adoptowanego dziecka?

Alkoholizm - dziedziczny czy nie?

Je�li biologiczny rodzic adoptowanego dziecka by� alkoholikiem, to wcale nie oznacza to, �e dziecko tak jak on b�dzie uzale�nione. Jednak dziedziczne s� pewne sk�onno�ci, kt�re w okre�lonych warunkach mog� powodowa� zwi�kszenie niebezpiecze�stwa uzale�nienia si� adoptowanego dziecka od alkoholu. S� to tzw. czynniki ryzyka warunkuj�ce specyficzn� reakcj� po spo�yciu alkoholu. Nale�� do nich: wysoki poziom tolerancji na alkohol tzw. "mocna g�owa" - mo�e du�o wypi� i dobrze si� trzyma; nik�e objawy "kaca", co powoduje, �e konsekwencje picia nie s� na tyle przykre, aby mog�y odstrasza� od upijania si�. Dodatkowo, polepszenie si� nastroju po spo�yciu alkoholu - cz�owiek taki dostaje swoist� nagrod� do�wiadczaj�c uczu� rozpieraj�cej go przyjemno�ci.

Predyspozycje genetyczne sprawiaj� zatem, �e cz�owiek mo�e du�o wypi�, nie ponosz�c zbyt du�ego ryzyka "odchorowywania" i jeszcze doznaj�c sporej dawki przyjemno�ci, ale nie przes�dzaj� o tym, czy stanie si� on alkoholikiem, czy nie. Tak, jak dziecko, kt�re odziedziczy�o po swoim rodzicu talent malarski czy muzyczny nie musi uprawia� malarstwa, ani by� wirtuozem. Aby kto� sta� si� alkoholikiem, musz� zaistnie� jeszcze inne warunki psychologiczne i spo�eczne, kt�re b�d� prowokowa�y si�ganie po alkohol.

Drogi prowadz�ce do uzale�nienia s� bardzo r�ne. Mo�na wpa�� w pu�apk� alkoholizmu pij�c z ciekawo�ci, dla towarzystwa, z powodu nudy. Najcz�ciej jednak alkohol stanowi ucieczk� od stresu, depresji, l�ku, trudno�ci w relacjach z innymi lud�mi, k�opot�w w szkole, czy pracy, od tego wszystkiego, co przerasta mo�liwo�ci poradzenia sobie z trudno�ciami. O takie problemy tym �atwiej, je�li dziecko b�dzie czu�o si� niekochane i niechciane, b�dzie mia�o niskie poczucie w�asnej warto�ci, je�li b�dzie czu�o si� gorsze, mniej sprawne, mniej kompetentne i mniej wa�ne, nie rozumiane, czy odrzucane, je�li b�dzie mia�o poczucie braku kontroli nad w�asnym �yciem. W�wczas alkohol mo�e wydawa� si� jedynym rozwi�zaniem. Przynosz�c natychmiastow� ulg� w cierpieniu, niepostrze�enie wci�ga w pu�apk� uzale�nienia a genetyczna sk�onno�� do uzale�nienia spowoduje tylko, �e stanie si� ono bardzo realne.

Poalkoholowy Zesp� P�odowy

O wiele mniej u�wiadamianym niebezpiecze�stwem jest u�ywanie alkoholu przez matki w czasie ci��y, co niestety do�� cz�sto si� zdarza w przypadku dzieci adoptowanych. Konsekwencje picia matki mog� okaza� si� dla dziecka dramatyczne, a wynikaj� one z teratogennego dzia�ania alkoholu. Alkohol powoduje niszczenie i uszkadzanie kom�rek cia�a p�odu. U dziecka rozwija si� tzw. Alkoholowy Zesp� P�odowy (Fetal Alkohol Syndrom - FAS). Pe�noobjawowy FAS obejmuje r�nego rodzaju nieprawid�owo�ci organiczne takie jak: nieprawid�owo�ci budowy g�owy, wady staw�w i ko�czyn, wady rozwojowe serca, narz�d�w zmys��w - wzroku, s�uchu, r�wnowagi. Jednak najpowa�niejsza i zarazem najbardziej podst�pna jest bardzo charakterystyczna dla tego zespo�u tzw. statyczna encefalopatia obejmuj�ca anomalie struktury i funkcji m�zgu. Konsekwencjami uszkodze� m�zgu s� min. zaburzenia funkcji psychicznych przejawiaj�ce si� w:

  • upo�ledzeniu zdolno�ci uczenia si�,
  • op�nieniu rozwoju mowy,
  • problemach z pami�ci� i logicznym myleniem,
  • problemach pojmowania zwi�zk�w przyczynowo-skutkowych - dziecko nie uczy si� na w�asnych b��dach
  • problemach z abstrakcyjnym myleniem dotycz�cym np. takich poj�� jak czas, pieni�dze, matematyka,
  • s�ab� zdolno�ci� w�a�ciwej oceny sytuacji,
  • nisk� zdolno�ci� samodzielnego rozwi�zywania problem�w,
  • nadpobudliwo�ci� psychoruchow� przejawiaj�c� si� w trudno�ciach z koncentracj� uwagi i organizowaniem sobie pracy, �atwym rozpraszaniem si�, nadruchliwo�ci�, nadmiern� gadatliwo�ci�, impulsywno�ci�, itp.

Nasilenie objaw�w mo�e by� r�ne w zale�no�ci od ilo�ci i okres�w wypijanego przez ci�arn� kobiet� alkoholu. O wiele cz�ciej spotyka si� tzw. FAE - Fetal Alkohol Effects czyli Poalkoholowy Efekt P�odowy przejawiaj�cy si� niespecyficznymi zaburzeniami rozwoju i zachowania, ale bez symptom�w w wygl�dzie zewn�trznym. Z kolei u innych dzieci mog� natomiast wyst�pi� g��wnie wady rozwojowe serca, anomalie staw�w i ko�ci, zaburzenia zmys��w wzroku i s�uchu bez objaw�w psychicznych. Spektrum problem�w jest bardzo szerokie i niestety cz�sto trudne do wykrycia i okre�lenia u najm�odszych dzieci. Wiele z nich b�dzie si� ujawnia�o wraz z wiekiem dziecka.

Niestety, mo�liwo�ci rehabilitacji dziecka z FAS i FAE s� ograniczone, poniewa� powsta�ych w �yciu p�odowym uszkodze� nie mo�na zregenerowa�. Oznacza to, �e specyficzne problemy mog� si� utrzymywa� przez ca�e �ycie, r�wnie� w doros�o�ci. Co gorsza, niekt�re problemy b�d� si� wraz z wiekiem nasila�y, zw�aszcza te zwi�zane z radzeniem sobie z doros�ym �yciem, podejmowaniem decyzji, relacjami interpersonalnymi, dojrza�o�ci� emocjonaln� i abstrakcyjnym myleniem.

Dzieci te wymagaj� bezwzgl�dnie wi�cej uwagi i wysi�ku rodzic�w adopcyjnych. Wymagaj� przede wszystkim ogromnej dawki mi�o�ci. M�drej mi�o�ci oznaczaj�cej r�wnie� stawianie granic, dyscyplin� i konsekwencj�. Ma to ogromne znaczenie dla zapobiegania ewentualnym wt�rnym zaburzeniom (kt�rym zdecydowanie mo�na przeciwdzia�a�), takim jak problemy z nauk� szkoln�, problemy z prawem, alkoholem, narkotykami, niechcian� ci���, itp. Zagro�enia te nie wynikaj� z tego, �e te dzieci s� z�e, ale st�d, �e s� bardziej bezbronne, �atwiej ulegaj� wp�ywom r�wie�nik�w i gorzej sobie radz� w sytuacjach spo�ecznych ni� przeci�tne dziecko.

Choroba sieroca, depresja, nerwica, zaburzenia zachowania

Wiele os�b obawia si� dziedziczenia zachowa� patologicznych u adoptowanych dzieci. Jednak nie ma a przynajmniej do tej pory nie znaleziono gen�w odpowiedzialnych za okre�lone zachowanie. Nie mo�na odziedziczy� przest�pczo�ci po swoich rodzicach. Aspo�eczne, patologiczne zachowania s� wynikiem patologii w �rodowisku w jakim wyrasta dziecko. S� wynikiem przemocy, zaniedba�, niezaspokojenia potrzeb psychicznych, z�ych wzorc�w, biedy. To nie oznacza wcale, �e problemu nie ma, albo, �e jest on niewielki, bo zaburzenia, kt�re mog� si� u dzieci rozwin��, s� czasami bardzo powa�ne. Ale mo�na przypuszcza�, �e odpowiednio szybko podj�ta interwencja i w�a�ciwa opieka mog� w du�ej mierze skorygowa� zaburzone zachowanie, przywr�ci� r�wnowag� emocjonaln�, wyr�wna� op�nienia intelektualne. Je�li jest mo�liwa do jakiego� stopnia resocjalizacja doros�ych przest�pc�w, czy terapia doros�ych alkoholik�w, to tym bardziej jest to mo�liwe w przypadku kszta�tuj�cego dopiero swoj� osobowo�� dziecka.

Dzieci, kt�re sp�dzi�y kilka lat swojego �ycia w patologicznej rodzinie, a potem w domu dziecka s� przepe�nione cierpieniem. Ich poczucie bezpiecze�stwa leg�o w gruzach, zawiedzione zosta�o zaufanie, zamiast mi�o�ci dozna�y odrzucenia. Nierzadko do�wiadcza�y przemocy fizycznej, psychicznej, czy seksualnej. W efekcie u dzieci tych rozwijaj� si� objawy choroby sierocej, depresji, zaburze� nerwicowych, kt�rych przejawem s� zaburzenia emocjonalne, op�nienienia rozwoju intelektualnego i zaburzenia zachowania. Spektrum objaw�w jest bardzo szerokie, niekiedy mog� przypomina� objawy FAS/FAE, z t� r�nic�, �e nie wynikaj� z organicznego uszkodzenia struktury m�zgu, ale z zaburze� funkcjonalnych powsta�ych z niezaspokojenia podstawowych potrzeb psychicznych - bezpiecze�stwa, mi�o�ci, wi�zi, akceptacji.

Podstawowe problemy z jakimi borykaj� si� dzieci, to trudno�ci z budowaniem wi�zi emocjonalnych - wydaj� si� nadmiernie zainteresowane obcymi, dos�ownie "lepi� si�" do ka�dej nowo napotkanej osoby, nie wykazuj�c jednocze�nie wyr�niaj�cych oznak przywi�zania do swoich opiekun�w. Maj� poczucie permanentnego zagro�enia, osamotnienia, poczucie w�asnej ni�szo�ci, braku wiary we w�asne si�y i mo�liwo�ci. W efekcie zani�aj� si� aspiracje tych dzieci, staj� si� niech�tne do podejmowania wysi�ku, bierne, bez inicjatywy. Zachowuj� si� cz�sto o wiele bardziej agresywnie ni� ich r�wie�nicy. S� k��tliwe, niepos�uszne, impulsywne, k�ami�, mog� przejawia� zachowania aspo�eczne i zahamowania w sferze rozwoju uczu� wy�szych, takich jak empatia, wsp�czucie, przykro��, �yczliwo��, itp. Bardzo cz�sto wykazuj� symptomy ADHD tj. nadpobudliwo�ci psychoruchowej i wszystkie zwi�zane z ni� problemy.

Zachowania dzieci mog� by skrajne, od nadmiernej agresji do nadmiernego wycofania, ust�pliwo�ci i zale�no�ci. Mog� przejawia� te� zaburzenia snu, zaburzenia odruch�w - moczenie i zanieczyszczanie si�, zaburzenia jedzenia, ssanie, gryzienie, ko�ysanie si�, obsesje, natr�ctwa, r�nego rodzaju objawy psychosomatyczne, itp. Ich rozw�j psychoruchowy jest nier�wnomierny, w zwi�zku z tym dzieci te mog� przy swoim wieku kalendarzowym, np. 8 lat, by� intelektualnie na poziomie 5-latka, w rozwoju emocjonalnym i spo�ecznym na poziomie 3-latka, a do�wiadczenia �yciowe mie� jak u 25-latka.

Specyfika i nasilenie objaw�w u ka�dego dziecka mog� by� r�ne. Wiele zale�y od wieku dziecka, od jego do�wiadcze�, od tego ile czasu i w jakim etapie w�asnego rozwoju sp�dzi�o w patologicznej rodzinie a nast�pnie w domu dziecka. Z ca�� pewno�ci� wi�kszo�� problem�w udaje si� z powodzeniem przepracowa� i rozwi�za� przywracaj�c dzieciom poczucie bezpiecze�stwa i r�wnowagi emocjonalnej. Przy w�a�ciwej opiece mog� r�wnie� w du�ej mierze nadrobi� op�nienia rozwoju intelektualnego. Wa�ne jest, aby po pierwsze zdobywa� wiedz� na temat dziecka, jego objaw�w i trudno�ci, uzbroi� si� w cierpliwo��, zrewidowa� swoje oczekiwania wobec dziecka oraz nie zwleka� z korzystaniem z pomocy psycholog�w, o�rodk�w pomocy rodzinie, czy o�rodk�w adopcyjnych.

Trzeba pami�ta�, �e �wiat dziecka adoptowanego i �wiat rodzic�w decyduj�cych si� na adopcj� to dwa bardzo r�ne �wiaty, kt�re wymagaj� wzajemnego poznawania si� i dopasowywania. Bez podj�cia pr�by zrozumienia tych r�nic adopcja mo�e �atwo okaza� si� pora�k�, w kt�rej straty ponios� obydwie strony i dziecko, i rodzice.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2006-06-28)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com