IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Rozwďż˝d - mniejsze zďż˝o czy gwarantowana patologia dla naszych dzieci?

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Uwierzmy, ďż˝e dzieci widzďż˝ i czujďż˝ wiďż˝cej, niďż˝ nam siďż˝ wydaje duďż˝o wczeďż˝niej, niďż˝ my sami chcielibyďż˝my, aby czuďż˝y. Dbajmy, o dojrzaďż˝ďż˝, pozytywnďż˝ i nie odartďż˝ z szacunku postawďż˝ wobec partnera. Mimo wszystko. To jesteďż˝my naszym dzieciom winni.

Temat konfliktďż˝w i rozpadu maďż˝ďż˝eďż˝stwa nie po raz pierwszy pojawia siďż˝ przy okazji analizy przyczyn i czynnikďż˝w wpďż˝ywajďż˝cych na rozwďż˝j patologii wďż˝rďż˝d mďż˝odzieďż˝y. Wiele razy problematykďż˝ tďż˝ ďż˝ďż˝czono takďż˝e z - coraz szerzej rozlewajďż˝cďż˝ siďż˝ - falďż˝ uzaleďż˝nieďż˝ dotykajďż˝cych mďż˝odych ludzi.

Zwiďż˝zek rozpadu rodziny z kryzysem, czyniďż˝cym mďż˝odych ludzi podatniejszymi na rďż˝nego rodzaju zagroďż˝enia jest oczywisty. Jednakďż˝e tego typu postrzeganie i interpretowanie rozwodu wydaje siďż˝ nieuprawnionym i szkodliwym uproszczeniem. Szkodliwym z dwďż˝ch powodďż˝w.

Po pierwsze, jednoznacznie negatywne oceny dotyczďż˝ce rozpadu maďż˝ďż˝eďż˝stwa i sugerowanie jego gďż˝ďż˝boko destrukcyjnego wpďż˝ywu na dzieci, zniechďż˝cajďż˝ rodzicďż˝w do poszukiwania najlepszych w tej sytuacji rozwiďż˝zaďż˝. Do ksztaďż˝towania swoich postaw w taki sposďż˝b, aby rozwďż˝d byďż˝ jak najmniej odczuwalny dla dzieci i w jak najmniejszym stopniu zaburzaďż˝ ich funkcjonowanie aktualne i przyszďż˝e.

Po drugie: wpďż˝dza wiele par w nie do koďż˝ca uzasadnione poczucie winy. To w efekcie powoduje pozostawanie w zwiďż˝zku, mimo jego emocjonalnego rozpadu. Albo teďż˝ buduje w rozwiedzionych rodzicach, oparte wďż˝aďż˝nie na poczuciu winy, paradoksalnie destrukcyjne zachowania wobec wďż˝asnych dzieci.

Rysuje siďż˝ tu wiďż˝c wyraďż˝nie potrzeba realistycznego spojrzenia na rozwďż˝d, z caďż˝ym zrozumieniem znaczenia, jaki ma on dla dzieci, ale takďż˝e z ukazaniem jego pozytywnego potencjaďż˝u oraz moďż˝liwoďż˝ci. Moďż˝liwoďż˝ci, ktďż˝rych wykorzystanie moďż˝e uczyniďż˝ go doďż˝wiadczeniem trudnym dla dziecka, ale nie destrukcyjnym. Rozejďż˝cie siďż˝ rodzicďż˝w nie musi predestynowaďż˝ dziecka do zachowaďż˝ ryzykownych czy ponoszenia innych, patologicznych skutkďż˝w w przyszďż˝oďż˝ci.

Oczywiďż˝cie rozpad rodziny zawsze pozostaje dla dziecka doďż˝wiadczeniem destabilizujďż˝cym i co do tego nie ma ďż˝adnych wďż˝tpliwoďż˝ci. Prďż˝bujďż˝c jednak obiektywnie spojrzeďż˝ na rozwďż˝d i jego konsekwencje, warto zadaďż˝ sobie pytanie o to, czy rozumiemy, iďż˝ w istocie jest on tylko i aďż˝ finaďż˝em czegoďż˝, co zadziaďż˝o siďż˝ o wiele wczeďż˝niej, zwieďż˝czeniem pewnego procesu.

Trudno tak naprawdďż˝ oceniďż˝ rzeczywisty wpďż˝yw rozwodu na funkcjonowanie mďż˝odego czďż˝owieka bez ďż˝wiadomoďż˝ci, ďż˝e wpďż˝yw na zachowanie, uczucia i przekonania dziecka ma takďż˝e, a moďż˝e przede wszystkim to, co dziaďż˝o siďż˝ w rodzinie na dďż˝ugo przed podjďż˝ciem ostatecznej decyzji o formalnym zakoďż˝czeniu zwiďż˝zku.

Sugerujemy tu wiďż˝c wiďż˝kszďż˝ uwaďż˝noďż˝ďż˝ i troskďż˝ rodzicďż˝w o to, jakďż˝ atmosferďż˝ tworzďż˝ oni od samego poczďż˝tku procesu, ktďż˝ry zdefiniowaďż˝ moďż˝na jako rozpad zwiďż˝zku. Innymi sďż˝owy, zanim utoniemy w rozwaďż˝aniach dotyczďż˝cych wagi samego rozwodu, zastanďż˝wmy siďż˝ uczciwie nad tym, jaki rodzaj doďż˝wiadczeďż˝ staje siďż˝ udziaďż˝em naszych dzieci w kontekďż˝cie konfliktu miďż˝dzy rodzicami czy zaniku wiďż˝zi.

Nie starczy bowiem konstruktywny, acz pďż˝ytki komunikat: "kochamy Ciďż˝ oboje", ktďż˝ry przedstawiamy dziecku wraz z decyzjďż˝ o rozwodzie, czy cywilizowany podziaďż˝ majďż˝tku, w sytuacji, w ktďż˝rej doďż˝wiadczaďż˝o ono wczeďż˝niej silnych napiďż˝ďż˝, wzajemnej wrogoďż˝ci rodzicďż˝w, wzajemnego niszczenia, czy innego rodzaju przemocy - takďż˝e emocjonalnej. Wtedy najgorsze juďż˝ siďż˝ staďż˝o, a pozytywne komunikaty tracďż˝ swojďż˝ moc.

Zasadna numer jeden tym samym, ktďż˝ra klaruje nam siďż˝ w tej chwili, to postulat, by nie ograniczaďż˝ swojej troski o emocjonalnoďż˝ďż˝ dziecka tylko do momentu, w ktďż˝rym podejmujemy ostatecznďż˝ decyzjďż˝ o rozwodzie. Naleďż˝y zwracaďż˝ zaďż˝ uwagďż˝ na jego rzeczywistoďż˝ďż˝ i sytuacjďż˝ wtedy, kiedy rodzina zaczyna doďż˝wiadczaďż˝ trudnoďż˝ci. Oczywiďż˝cie troska ta przejawiaďż˝ siďż˝ bďż˝dzie rďż˝nie, w zaleďż˝noďż˝ci od wieku dziecka i specyfiki problemďż˝w, jakich doďż˝wiadczajďż˝ rodzice, ale to juďż˝ temat na osobny artykuďż˝.

W tej chwili najwaďż˝niejsze jest to, by mieďż˝ ďż˝wiadomoďż˝ďż˝, ďż˝e realny wpďż˝yw na emocje, funkcjonowanie dziecka, czy mďż˝odej osoby ma nie tyle sam, formalny fakt rozwodu, ile raczej caďż˝a dynamika relacji miďż˝dzy rodzicami, ktďż˝ra do faktu tego doprowadziďż˝a.

Tak wiďż˝c "dobry rozwďż˝d" to przede wszystkim dojrzali rodzice i sztuka rďż˝wnie dojrzaďż˝ego komunikowania siďż˝ ze sobďż˝ w sytuacji rozpadu, zaniku wiďż˝zi, czy wreszcie sztuka dojrzaďż˝ego rozwiďż˝zywania konfliktďż˝w. I ďż˝wiadomoďż˝ďż˝, ďż˝e to, co dzieje siďż˝ miďż˝dzy dorosďż˝ymi - choďż˝by byďż˝o usilnie maskowane - zawsze wpďż˝ywa na emocje dzieci.

Innymi sďż˝owy, jeďż˝li pragniemy szczďż˝cia swoich dzieci, w kontekďż˝cie trudnoďż˝ci, czy rozpadu zwiďż˝zku, paradoksalnie skupmy siďż˝ na budowaniu najbardziej konstruktywnej w tej sytuacji relacji z partnerem - nie zaďż˝ na samym dziecku!

Prďż˝bujďż˝c zaďż˝ wprowadzaďż˝ dziecko, adekwatnie do wieku i dojrzaďż˝oďż˝ci, w to, co dzieje siďż˝ miďż˝dzy rodzicami - wystďż˝pujmy RAZEM.

Wracajďż˝c zaďż˝ do problematyki samego rozwodu, odpowiedzieďż˝ jeszcze trzeba na jedno, waďż˝kie pytanie: czy rzeczywiďż˝cie jest on zawsze "wiďż˝kszym zďż˝em" i czy warto utrzymywaďż˝ zwiďż˝zek tylko ze wzglďż˝du na tzw. "dobro dzieci"?

Odpowiedzialnoďż˝ďż˝ rodzicielska i podstawowa dojrzaďż˝oďż˝ďż˝ ďż˝yciowa, zobowiďż˝zuje nas na pewno do dobrze pojďż˝tej walki o zwiďż˝zek i motywacji oraz zaangaďż˝owania w rozwiďż˝zanie pojawiajďż˝cych siďż˝ problemďż˝w. W sytuacji jednak, kiedy wiďż˝ zamiera, rďż˝nice potrzeb i oczekiwaďż˝ pogďż˝ďż˝biajďż˝ siďż˝ i jakiekolwiek "razem" staje siďż˝ niemoďż˝liwe - utrzymywanie formalnego ukďż˝adu "dla dobra dziecka" moďż˝e stanowiďż˝ paradoksalne zagroďż˝enie, czy ďż˝rďż˝dďż˝o negatywnych doďż˝wiadczeďż˝, powaďż˝nie odbijajďż˝cych siďż˝ na jego rozwoju.

Wzajemna niechďż˝ďż˝ dorosďż˝ych w takiej sytuacji moďż˝e narastaďż˝ a niezaspokojone potrzeby i poczucie ďż˝wiadomie przyjďż˝tego - ale jednak przymusu - odbijaďż˝ siďż˝ na funkcjonowaniu dorosďż˝ych.

Trudno, aby w takiej sytuacji, mimo najlepszych chďż˝ci, rodzina speďż˝niaďż˝a swoje zasadnicze funkcje, szczegďż˝lnie emocjonalne. Zaprzeczenie, ďż˝al, niespeďż˝nienie i przebijajďż˝ca od czasu do czasu pretensja (bywa, ďż˝e i wobec dziecka w takich sytuacjach) - zostanďż˝ niewďż˝tpliwie zarejestrowane przez tak czuďż˝ego odbiorcďż˝, jakim jest mďż˝ody czďż˝owiek.

Dobre intencje zaowocowaďż˝ mogďż˝ wiďż˝c stworzeniem klimatu peďż˝nego napiďż˝cia emocjonalnego, niedomďż˝wieďż˝, niespeďż˝nienia, braku prawdziwej relacji i wielu innych elementďż˝w, ktďż˝re stanowiďż˝ potencjaďż˝ zdrowej rodziny. Destrukcja w biaďż˝ych rďż˝kawiczkach - tak moďż˝na by okreďż˝liďż˝ zagroďż˝enia, wynikajďż˝ce z pozostawania w zwiďż˝zkach "z rozsďż˝dku", szczegďż˝lnie, jeďż˝li "rozsďż˝dek" ten motywowany jest wyďż˝ďż˝cznie "dobrem dziecka".

W kontekďż˝cie takiego ukďż˝adu i braku dobrych rozwiďż˝zaďż˝ - bo dobrych w takiej sytuacji nie ma - mniejszym zďż˝em wydaje siďż˝ rozwďż˝d i rozwiďż˝zanie relacji z caďż˝ďż˝ dojrzaďż˝oďż˝ciďż˝ oraz szczegďż˝lnďż˝ uwaďż˝noďż˝ciďż˝ i troskďż˝ o dziecko w caďż˝ym procesie "rozchodzenia siďż˝".

Obalamy tu wiďż˝c mit o jednoznacznie negatywnym wpďż˝ywie rozwodu rodzicďż˝w, mit, twierdzďż˝cy, ďż˝e bycie razem za wszelkďż˝ cenďż˝ jest zawsze lepsze, niďż˝ rozstanie dorosďż˝ych. To, jak juďż˝ wczeďż˝niej pisaďż˝am, powaďż˝ne uproszczenie.

Sprawďż˝ poza dyskusjďż˝ pozostajďż˝ oczywiďż˝cie sytuacje, w ktďż˝rych rozwďż˝d dokonuje siďż˝ w kontekďż˝cie przemocy domowej - tutaj jego pozytywny potencjaďż˝ jest, mam nadziejďż˝, oczywisty i nie wymagajďż˝cy wyjaďż˝nieďż˝.

Podsumowujďż˝c - nie popeďż˝niajmy bďż˝ďż˝du polegajďż˝cego na bardzo pďż˝ytkim interpretowaniu rozwodu i jednoznacznym okreďż˝laniu go jako czynnika gďż˝ďż˝boko negatywnie determinujďż˝cego emocjonalnoďż˝ďż˝ i zachowania dziecka.

Bywajďż˝ sytuacjďż˝, w ktďż˝rych stanowi on - przy braku lepszych rozwiďż˝zaďż˝ - jedynďż˝ rozsďż˝dnďż˝ decyzjďż˝. To, jak ostatecznie odbije siďż˝ na ďż˝yciu naszych dzieci, zaleďż˝y natomiast od tego, w jaki sposďż˝b przebiega proces "rozstawania siďż˝" rodzicďż˝w. To wykracza poza formalne rozwiďż˝zanie maďż˝ďż˝eďż˝stwa i obejmuje zwykle doďż˝ďż˝ dďż˝ugi proces przed podjďż˝ciem ostatecznej decyzji o rozstaniu.

Traktujmy wiďż˝c nasze dzieci z szacunkiem i uwaďż˝noďż˝ciďż˝ nie tylko w tym trudnym, kulminacyjnym momencie, jaki stanowi rozwďż˝d. Zwracajmy uwagďż˝ na to, czego i jak doďż˝wiadczajďż˝ juďż˝ przy pierwszych konfliktach czy sygnaďż˝ach rozpadu zwiďż˝zku.

Rozwiďż˝zujmy sami swoje konflikty, nie wciďż˝gajďż˝c w nie dzieci i nie oczekujďż˝c od nich opowiadania siďż˝ po ktďż˝rejďż˝ ze stron. Dawajmy jasne komunikaty, iďż˝ to, co siďż˝ dzieje - dzieje siďż˝ miďż˝dzy nami i nie ma nic wspďż˝lnego z dzieckiem, ono samo zaďż˝ jest nam tak samo drogie, jak zawsze. Przedstawiajmy dziecku uczciwie to, co dzieje siďż˝ w zwiďż˝zku - adekwatnie oczywiďż˝cie do jego wieku, poziomu intelektualnego i ogďż˝lnej dojrzaďż˝oďż˝ci. Pokaďż˝my mu rozstanie jako wspďż˝lnďż˝ decyzjďż˝, prďż˝bujďż˝c zachowaďż˝, mimo wszystko, jakiekolwiek "razem".

Zadbajmy teďż˝ o to, by miaďż˝o jasnoďż˝ďż˝ co do tego, w jaki sposďż˝b zmieni siďż˝ jego ďż˝ycie po rozwodzie rodzicďż˝w, co zaďż˝ pozostanie niezmienne. Najwiďż˝kszym wrogiem dziecka - w takiej sytuacji - poza wzajemnďż˝ wrogoďż˝ciďż˝ rodzicďż˝w, czy angaďż˝owaniem go w konflikty dorosďż˝ych - jest jego niewiedza i pozostawienie w obliczu ogromnej zmiany, trudnej emocjonalnie, zaburzajďż˝cej poczucie bezpieczeďż˝stwa. Zmiany, ktďż˝rej konsekwencji nie jest ono tak naprawdďż˝ ďż˝wiadome.

Nie ma sposobu, aby oszczďż˝dziďż˝ dziecku bďż˝lu, ktďż˝ry przeďż˝ywa przy rozstaniu rodzicďż˝w. Mamy jednak ogromne pole do popisu, aby uczyniďż˝ ten bďż˝l o wiele mniejszym i zadbaďż˝ o podstawowďż˝ stabilnoďż˝ďż˝ tego mďż˝odego czďż˝owieka, za ktďż˝rego jesteďż˝my odpowiedzialni. Jeďż˝eli nam siďż˝ uda - to trudne doďż˝wiadczenie nie bďż˝dzie odbijaďż˝ siďż˝ destrukcyjnie na ďż˝yciu naszego dziecka.