IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Oczekiwania rodzic�w wobec dzieci - gdzie szuka� "z�otego �rodka" ? cz.2

Autor: Iwona Ko�odziejczyk

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Oczekiwania rodzic�w wobec dzieci - zarzewie wielu rodzinnych, mi�dzypokoleniowych konflikt�w, przyczyna rozpadu relacji, a czasem nawet rodzinnych tragedii... Analiza konfliktowych sytuacji, dotycz�cych realizacji oczekiwa� w�a�nie, wskazuje bowiem na to, i� w sporej cz�ci przypadk�w konflikt �w ma swe �r�d�o nie tyle we wrodzonej niech�ci dziecka do ich realizowania, ile raczej w b��dnym systemie, wed�ug kt�rego rodzice buduj� system swoich oczekiwa�. W pierwszej cz�ci tego artyku�u, opublikowanej kilka miesi�cy temu, pr�bowa�am nakre�li� Pa�stwu zasadnicze b��dy rodzicielskie, kt�re nader cz�sto identyfikujemy, szukaj�c �r�de� trudno�ci w relacjach rodzic-dziecko, czy te� szukaj�c po prostu przyczyn szeroko poj�tych problem�w, jakie demonstruj� si� u m�odych ludzi.

W�r�d wychowawczych grzech�w, pojawiaj�cych si� najcz�ciej, wymieni� nale�y tu przede wszystkim uog�lnion� postaw� wobec dzieci, kt�ra ka�e postrzega� je jako "materia� do urobienia", od pocz�tku do ko�ca, lekcewa��c fakt, i� posiadaj� one ca�y garnitur specyficznych, osobowo�ciowych cech, wymagaj�cych naszej akceptacji i szacunku. I.... stwarzaj�cych bardzo okre�lone potencja�y, oraz ograniczenia... W spos�b naturalny postawa ta nawi�zuje do kolejnego, r�wnie cz�stego b��du, polegaj�cego na budowaniu systemu oczekiwa� przy skrajnej czasem nieznajomo�ci w�asnego dziecka ( mam tu na my�li w�a�nie jego realny potencja� i realne ograniczenia, cechy, potrzeby, obawy, ambicje ). Ponadto, w kontek�cie budowania konstruktywnego systemu oczekiwa� wa�nym jest unikanie tego, by stanowi� on swoiste delegowanie dziecka do realizowania rodzicielskich ambicji, rodzicielskich wizji �ycia, potrzeb, l�k�w itd.

W tym miejscu pojawia si� prawdopodobnie zasadnicze pytanie : jak to zrobi�, czy mo�e raczej - jak do tego nie dopu�ci� ??? Bez wdawania si� w zb�dne dywagacje, zach�cam Pa�stwa, szczeg�lnie za� tych z Was, kt�rzy do�wiadczaj� problem�w w relacji z dzie�mi i problemy te rozbijaj� si� w�a�nie o oczekiwania, do zadania sobie kilku prostych pyta�. Pierwsze z nich brzmi: czym uzasadniam moje oczekiwanie ? Dlaczego uwa�am je za racjonalne i wa�ne ? Dlaczego tak bardzo zale�y mi na tym, by oczekiwanie to zosta�o przez dziecko zrealizowane - mimo wyra�nego oporu ?

Drugie za� pytanie, nieco trudniejsze i wymagaj�ce g��bszej refleksji nad samym sob� brzmi : kt�re z moich oczekiwa� wobec dziecka odnosi� si� mog� nie tyle do realnych przes�anek, ile raczej do moich w�asnych potrzeb, obaw, ambicji ???

Zach�cam do tego typu refleksji, poniewa� daje ona szans� na to, aby�my sami u�wiadomili sobie, w czym tkwi� podstawy naszych oczekiwa� wobec dzieci, jakie jest ich realne uzasadnienie, czego oczekujemy po ich realizacji, z jakimi korzy�ciami realizacj� t� ��czymy ? Na codzie� bowiem ulegamy swego rodzaju automatyzmowi w ocenach i ka�de nasze oczekiwanie wydaje nam si� zwykle, bez weryfikacji oczywi�cie, uzasadnione. Refleksja za� w tym obszarze pozwala, czasem po raz pierwszy i ze zdziwieniem, odkry�, �e przekonania, kt�re kszta�tuj� nasz system oczekiwa� wobec dziecka wynikaj� nie tyle ze szczytnego celu wdro�enia go w �wiat naturalnych regu� rz�dz�cych �yciem, i nie tyle z czystego pragnienia dobra naszej latoro�li, ile raczej z.... potrzeby zapewnienia sobie czego�, potrzeby chronienia si� przed czym�, przekonania, i� tylko moja wizja �ycia jest s�uszna i warto�ciowa, pozbywania si� trudnych, ale naturalnych problem�w i wyzwa�, wi���cych si� z byciem rodzicem ( tu np. oczekiwanie, �e ma�e dziecko zajmie si� samo sob�, �e nieco starsze dziecko nie b�dzie p�aka�o, kiedy mu smutno itd. ). Je�li za� tego typu motywacje le�� u podstaw naszego systemu oczekiwa� wobec dziecka, albo kszta�tuj� go w zasadniczy spos�b - problemy pojawi� si� na pewno.

Wr��my jednak do kwestii, dotycz�cej tego, jak budowa� konstruktywny system oczekiwa�. Oczywistym jest, i� nie znajdziemy nigdzie precyzyjnego, idealnego i adekwatnego dla wszystkich wzorca. Warto jednak zada� sobie pytanie, na kt�re odpowied� dostarczy nam ogromu wskaz�wek, gwarantuj�cych to, i� stosuj�c je sami b�dziemy w stanie kszta�towa� w�asne oczekiwania wobec dziecka tak, aby go nie krzywdzi�, tak, aby mu pom�c i tak, aby ugruntowa� w nim regu�y pomagaj�ce dobrze funkcjonowa� w rzeczywisto�ci spo�ecznej i nie tylko.

By� mo�e zabrzmi to banalnie, tym niemniej "tajemnica sukcesu" kryje si� w zrozumieniu przez rodzica tego, do czego w�a�ciwie oczekiwania s�u��. Oczekiwania uzasadnione, rozumiane jako konstruktywny i tw�rczy element wychowania - bo o takich w tej chwili m�wimy. Przygl�daj�c si� w�asnym oczekiwaniom wobec dziecka warto wi�c (opr�cz uczciwej ich oceny pod wzgl�dem "grzech�w", o kt�rych pisa�am wy�ej i w poprzednim artykule na ten temat ) sprawdzi�, czy spe�niaj� one nast�puj�ce kryteria :

  • Konstruktywne oczekiwanie odnosi si� do potencja�u dziecka i s�u�y jego rozwojowi.
    Przyjrzyjmy si� w tym miejscu temu, czy znamy swoje dziecko, jego mo�liwo�ci, preferencje, potrzeby i czy to, czego oczekujemy s�u�y rozwojowi tego, co jest - mo�liwe, chciane, potrzebne, czy mo�e raczej rozpaczliwemu "wyciskaniu" tego, czego nie ma, czego dziecko nie chce i co jemu samemu jest zb�dne.
  • Konstruktywne oczekiwanie spe�nia funkcj� motywuj�c�. Stanowi� powinno ono wi�c rodzaj "wizji", kt�ra okre�la szeroko poj�te mo�liwo�ci dziecka i zara�a go wiar� w ich realizacj� - szczeg�lnie wtedy, kiedy ono samo ich nie zna, lub w nie pow�tpiewa. Aby jednak spe�ni�o swoje zadanie odnosi� musi si� do reali�w. Po pierwsze wi�c budowane powinno by� w oparciu o rzeteln� znajomo�� w�asnego dziecka, po drugie za� - odnosi� si� do tego, co realnie mo�liwe, nie za� do tego, czego po prostu chcieliby�my. Przyk�ad: je�li wiem, �e moje dziecko ma �wietne warunki do tego, by by� tancerk� baletow� ( i chce tego ), osi�ga jednak kiepskie wyniki, bo najzwyczajniej w �wiecie nie pracuje - oczekiwanie pt. "mo�esz ta�czy� lepiej" spe�ni funkcj� motywuj�c�. Szczeg�lnie, je�li wska�emy dziecku drog� do realizacji celu. Je�eli za� s�abe wyniki wi��� si� z tym, i� na przeszkodzie staj� ograniczenia anatomiczne - to samo oczekiwanie spe�ni funkcj� destrukcyjn�. Wykracza bowiem poza realne mo�liwo�ci dziecka i skazuje je na pora�k�.
  • W uk�adzie rodzic-dziecko konstruktywne oczekiwanie spe�nia funkcj� budowania granic.
    Granice w uk�adzie rodzic-dziecko to w istocie zestaw regu�, okre�laj�cych ich wzajemn� relacj�. Regu� dotycz�cych praw, obowi�zk�w, zale�no�ci, kontroli, wp�ywu itd. Granice nader cz�sto kojarz� si� nam z ograniczeniami, tymczasem spe�niaj� bardzo wa�n� rol� porz�dkowania dziecku, czy m�odemu cz�owiekowi �wiata, daj�c tym samym poczucia �adu i bezpiecze�stwa. Oczywistym jest, �e w tym przypadku konstruktywne oczekiwania wyrastaj� z r�wnie konstruktywnej wizji tego, w jaki spos�b te prawa, obowi�zki, kontrola i wp�yw powinny si�, tak w odniesieniu do rodzica, dziecka, jak i ich relacji rozk�ada�. Wa�ne wi�c, aby w oczekiwania te okre�la�y tyle praw, obowi�zk�w, zale�no�ci, kontroli i wp�ywu - ile w zdrowej relacji ka�dej ze stron uk�adu rodzic-dziecko si� nale�y. Nie wi�cej i nie mniej.
  • Konstruktywne oczekiwanie wprowadza i przygotowuje dziecko do dobrego funkcjonowania w rzeczywisto�ci spo�ecznej. Oczekiwania maj� funkcje kszta�tuj�c� - przynajmniej z za�o�enia. Budowa� maj� okre�lon� postaw�, kt�ra przejawia si� i w my�leniu dziecka i w jego zachowaniu. Jedn� z wa�niejszych funkcji konstruktywnych oczekiwa� jest m.in. budowanie tego typu postawy, kt�ra zapewni mu harmonijne funkcjonowanie w relacjach z innymi lud�mi. Oczekiwania maj� tu wi�c przekazywa� regu�y rz�dz�ce �wiatem spo�ecznym i wymaga� ich respektowania - tak dla dobra tego� �wiata, jak i dla dobra dziecka. Innymi s�owy oczekiwania powinny tu uczy� dziecko, jak "�y�". Podobnie, jak w przypadku budowania granic - to, czy oczekiwania te b�d� konstruktywne, czy nie, zale�y od tego, czy sami znamy te regu�y i czy s� one, nazwijmy to, zdrowe� Przyk�ad: oczekiwanie od dziecka podstawowej empatii i wynikaj�cych z niej zachowa� w relacji z innymi lud�mi jest oczekiwaniem konstruktywnym. Przekazuje dziecku wa�n� prawd�, kt�rej realizacja u�atwi mu "�ycie w stadzie" i budowanie satysfakcjonuj�cych relacji. Oczekiwanie jednak, z pozoru bardzo podobne, wymagaj�ce by dziecko by�o empatyczne zawsze, wobec wszystkich i ka�dym kosztem - odniesie skutek zgo�a odwrotny...
  • Jednym s�owem - oczekiwania wobec dzieci stan� si� tw�rczym elementem wychowania i wzbudza� b�d� mniejszy op�r ( chocia� "jaki�" zawsze b�dzie, nie oszukujmy si� - taka jest natura dziecka i pewna doza oporu jest mu potrzebna do rozwoju ) je�li nie b�d� s�u�y�y realizacji li tylko naszych, cz�sto wynikaj�cych z obaw ,frustracji , czy ambicji cel�w. Je�li nie b�d� prost� demonstracj� r�wnie prostej filozofii "oczekuj�, bo mam takie prawo".... Stan� si� natomiast nieocenion� pomoc� dla naszego dziecka, je�li opiera� b�d� si� na jego g��bokiej znajomo�ci, rozumieniu i je�li ich cel stanowi� b�dzie przekazanie dziecku i wykszta�cenie w nim konstruktywnych postaw. Zostawiam wi�c Pa�stwa z pytaniem "Czego i po co oczekuj� od swojego dziecka....?" Czego i po co warto oczekiwa�... ?

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2006-06-29)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com