IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Dlaczego alkohol i narkotyki bywaj� atrakcyjne dla naszych dzieci ?

Autor: Iwona Ko�odziejczyk

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Wydaje si�, �e o atrakcyjno�ci substancji psychoaktywnych decyduj� wy��cznie ich immanentne w�a�ciwo�ci, tymczasem wa�ny jest tu tak�e aspekt spo�eczny ich u�ywania. Mam na my�li grup�, w kt�rej najcz�ciej m�odzie� przechodzi inicjacj�, czy te� wreszcie pozytywne i negatywne stereotypy towarzysz�ce "u�ywaj�cym" (oba mog� okaza� si� atrakcyjne).

Tytu� artyku�u to niew�tpliwie przedmiot rozwa�a� wielu rodzic�w, szczeg�lnie tych, kt�rych dzieci otar�y si� o niebezpieczne w skutkach u�ywanie tych substancji, czy wreszcie - uzale�ni�y si� od nich. Dla zdecydowanej wi�kszo�ci z nas substancje te kojarz� si� li tylko z przykrymi konsekwencjami u�ywania i destrukcj�, jak� ono niesie. Co rodzi oczywi�cie, w spos�b naturalny, pytanie z gatunku "dlaczego" ???!!!

Aby odpowiedzie� na nie rzetelnie, zacz�� trzeba od tego, by poza stereotypowym postrzeganiem alkoholu, czy narkotyk�w, wiedzie� co� wi�cej na temat ich natury. W niej bowiem ukryty jest klucz i niejednokrotnie zasadnicza przes�anka, decyduj�ca o tym, i� nasze dzieci si�gaj� i u�ywaj� substancji psychoaktywnych.

Definicja stwierdza, �e: "Substancje psychoaktywne s� to tego typu �rodki chemiczne, kt�re poprzez swoje dzia�anie na organizm cz�owieka powoduj� zmiany w jego samopoczuciu oraz zmieniony (zafa�szowany) odbi�r otaczaj�cej go rzeczywisto�ci". Przyjmowanie tych substancji wi��e si� z bardzo du�ym prawdopodobie�stwem uzale�nienia si�. I tu w zasadzie jasnym staje si� dla nas drugie oblicze tych�e, zak�adaj�c ca�kiem logicznie, i� zmiany w samopoczuciu i zafa�szowany odbi�r rzeczywisto�ci ��cz� si� dla u�ywaj�cych z przyjemno�ci�, w szerokim tego s�owa znaczeniu.

Wydaje si� w tej chwili, �e o atrakcyjno�ci substancji psychoaktywnych decyduj� wy��cznie ich immanentne w�a�ciwo�ci, tymczasem wa�ny jest tu tak�e aspekt spo�eczny ich u�ywania. Mam na my�li grup�, w kt�rej najcz�ciej m�odzie� przechodzi inicjacj�, czy wreszcie pozytywne i negatywne stereotypy towarzysz�ce "u�ywaj�cym" (oba mog� okaza� si� atrakcyjne). Innymi s�owy, w wielu wypadkach o atrakcyjno�ci substancji psychoaktywnych decyduj� tak�e korzy�ci zwi�zane z tym, i� ich u�ywanie pomaga integrowa� i uto�samia� si� z grup� r�wie�nicz�, budowa� po��dany w danej grupie obraz w�asnej osoby. Czy wreszcie... zademonstrowa� innym (najcz�ciej rodzicom), lub uzyska� od innych (najcz�ciej rodzic�w) co�, czego nie potrafi si� demonstrowa� i uzyskiwa� inaczej.

Spr�bujmy teraz usystematyzowa� w miar� klarownie czynniki decyduj�ce najcz�ciej o atrakcyjno�ci alkoholu czy narkotyk�w dla dzieci i m�odzie�y. Na wst�pie nale�y wymieni� tu czynnik banalny wr�cz, aczkolwiek, szczeg�lnie w kontek�cie inicjacji w u�ywaniu, powszechny - czyli CIEKAWO��. Badania wskazuj�, �e m�odzie� si�ga po substancje psychoaktywne w g��wnej mierze z ciekawo�ci. M�ody cz�owiek, pozostaj�c na etapie budowania swojej to�samo�ci, prze�ywa czas swoistych eksperyment�w. Eksperymenty te dotycz� bardzo r�nych p�aszczyzn - wygl�du, zachowa�, r�l, zainteresowa�. Okres m�odzie�czy jest jak poligon, w trakcie kt�rego cz�owiek sprawdza si� w r�nych sytuacjach. Je�eli w jego otoczeniu znajd� si� substancje psychoaktywne, to w spos�b oczywisty b�dzie zainteresowany r�wnie� takim do�wiadczeniem. Innymi s�owy - atrakcyjne jest wszystko, co nowe. Alkohol i narkotyki te�... To oczywi�cie motywacja dotycz�ca wst�pnego kontaktu z substancjami - tym niemniej istnieje i cz�stokro� le�y u podstaw p�niejszych problem�w.

Kolejna cecha decyduj�ca o ich atrakcyjno�ci to wspomniana wy�ej ZDOLNO�� ZMIANY SAMOPOCZUCIA I POSTRZEGANIA RZECZYWISTO�CI. Chodzi tu o niezwykle uzale�niaj�cy potencja� alkoholu i narkotyk�w, kt�ry przejawia si� w generowaniu stan�w euforycznych, wyciszaniu stan�w przykrych, odcinaniu od rzeczywisto�ci, kszta�towaniu nierealnych, ale po��danych do�wiadcze� (np. poczucia mocy).

Nie jest przypadkiem, i� zwykle m�odzie� u�ywaj�ca systematycznie substancji psychoaktywnych, czy wreszcie uzale�niaj�ca si� od nich, dojrzewa w ma�o satysfakcjonuj�cym kontek�cie �yciowym i spo�ecznym. Do�wiadczane trudno�ci, czy deficyty powoduj� bowiem wzmo�one zapotrzebowanie na "co�", co zmieni rzeczywisto��, ugruntowuj�c tym samym atrakcyjno�� substancji psychoaktywnych, kt�re taki w�a�nie potencja� maj�.

U�ywaj� wi�c bo: s� silniejsi, bardziej pewni siebie, nie boj� si�, nie my�l�, nie czuj�, nie czuj� tego, co jest trudne, zapominaj� na chwil� o rzeczywisto�ci, z kt�r� sobie nie radz�, wreszcie: do�wiadczaj� czego� pozytywnego. To bardzo istotne korzy�ci dla m�odego cz�owieka, kt�ry znajduje si� w �yciowo i psychologicznie trudnej sytuacji. I p�ki alkohol, czy narkotyki, b�d� z nimi skojarzone - pozostan� atrakcyjne.

Nie bez znaczenia jest tu r�wnie�, tak�e wspomniany wy�ej, aspekt spo�eczny u�ywania substancji psychoaktywnych. W przypadku m�odzie�y ��czy si� on przede wszystkim z tym, i� "u�ywanie", szczeg�lnie za� "wsp�lne u�ywanie" - POMAGA INTEGROWA� I UTO�SAMIA� SI� Z GRUP� R�WIE�NICZ�, je�eli oczywi�cie grup�, do kt�rej pretenduje m�ody cz�owiek, stanowi� osoby u�ywaj�ce substancji psychoaktywnych, a to niestety do�� powszechne. Szczeg�lnie, je�li m�wimy o m�odzie�y pochodz�cej z rodzin dysfunkcyjnych, do�wiadczaj�cej r�norakich trudno�ci, czy w�asnych deficyt�w. Funkcj� u�ywania staje si� tu wi�c niezwykle wa�na w tym wieku korzy��, w postaci "bycia jednym z", r�wnoprawnym cz�onkiem daj�cej bezpiecze�stwo i buduj�cej to�samo�� wi�kszej ca�o�ci. Czasami, niestety, stanowi�cej zast�pstwo �le funkcjonuj�cej rodziny.

Kolejny czynnik spo�ecznego aspektu atrakcyjno�ci alkoholu i narkotyk�w to, podbudowana, m�odzie�czymi najcz�ciej, cho� nie tylko, stereotypami, ZDOLNO�� DO OKRE�LANIA W�ASNEJ TO�SAMO�CI. Ogromn� rol� w budowaniu atrakcyjno�ci substancji psychoaktywnych odgrywaj� tu przekonania m�odych ludzi i spo�ecze�stwa jako takiego, dotycz�ce os�b u�ywaj�cych alkoholu i narkotyk�w. Pocz�wszy od stwierdze�, i� u�ywaj� ich: osoby silne, nonkonformistyczne, samodzielne, odwa�ne, nietuzinkowe, tzw. "artystyczne dusze" - po stwierdzenia, i� u�ywaj� ich: degeneraci i osoby stracone.

Po��czenie u�ywania substancji psychoaktywnych z jakimkolwiek z wymienionych przekona� - niew�tpliwie pozwala okre�li� samego siebie. I czasem w ten w�a�nie spos�b m�odzi ludzie buduj� swoj� to�samo��, kt�rej nie potrafi� budowa� w konstruktywny spos�b.

Mo�na by pokusi� si� o stwierdzenie, i� czasem u�ywaj� alkoholu i narkotyk�w, by poczu� si� tym, kim chcieliby si� czu�, a nie potrafi� - z r�nych wzgl�d�w. Lub u�ywaj�, bo chcieliby by� postrzeganymi w okre�lony spos�b a nie s� - tak�e z r�nych wzgl�d�w... A czasem, po prostu dlatego, �e w swoim zagubieniu w og�le chcieliby by� "jacy�"...

I na koniec, do�� specyficzny, ale realny czynnik buduj�cy atrakcyjno�� substancji psychoaktywnych - U�YWANIE JAKO KOMUNIKAT. W wielu przypadkach, si�ganie po substancje psychoaktywne staje si� rozpaczliwym sposobem na zakomunikowanie swoich problem�w, b�d� te� sposobem na uzyskanie tego, czego nie da�o si� uzyska� inaczej. Cz�sto chodzi tu po prostu o wyra�enie protestu, przeciwko temu, czego si� do�wiadcza (np. konflikt�w rodzinnych), czy te� o uzyskanie mi�o�ci i uwagi. W tym wypadku atrakcyjno�� alkoholu i narkotyk�w polega na g��bokim, cz�sto nie�wiadomym przekonaniu, i� ich u�ywanie zostanie� w�a�ciwie zrozumiane i dokona czego�, wobec czego m�ody cz�owiek czuje si� bezradny.

Opisane czynniki nie wyczerpuj� oczywi�cie tematu. O atrakcyjno�ci substancji psychoaktywnych decyduj� bowiem wypadkowe ich w�a�ciwo�ci i indywidualnych cech jednostek, kt�re po substancje te si�gaj�. Prawda jest jednak taka, i� opisane czynniki stanowi� bardzo istotny element budowania niebezpiecznego zwi�zku mi�dzy alkoholem, narkotykami a u�ywaj�c� ich m�odzie��. Wiedza o nich daje jasne wskaz�wki, kt�re pomagaj� budowa� rozs�dn� profilaktyk�. Atrakcyjno�� substancji psychoaktywnych jest bowiem, jak si� okazuje, wprost proporcjonalna do problem�w, jakich do�wiadczaj� nasze dzieci. Kolejne pytania brzmi� zatem: co robi�, by nie szuka�y rozwi�za� w alkoholu i co robi�, by przynajmniej cz�ci z nich nie do�wiadcza�y?

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2006-06-29)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com