IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Znaczenie dyscypliny w wychowaniu

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Wdraďż˝ajďż˝c siďż˝ do samodyscypliny dziecko uczy siďż˝, ďż˝e naleďż˝y przeďż˝amywaďż˝ takie uczucia jak niechďż˝ďż˝, rozleniwienie, zmďż˝czenie i podejmowaďż˝ konieczne dziaďż˝ania. To waďż˝na lekcja, jakiej rodzice powinni nauczyďż˝, ale nie jedyna.

Samodyscyplina, ktďż˝ra jest konieczna w ďż˝yciu cywilizowanego czďż˝owieka, nie wypďż˝ywa bezpoďż˝rednio z jego biologicznej natury. Maďż˝py czďż˝ekoksztaďż˝tne podejmujďż˝ dziaďż˝ania motywowane gďż˝odem lub pragnieniem. Poszukujďż˝ pokarmu dopiero wtedy, gdy odczuwajďż˝ gďż˝ďż˝d, a nasycone - odpoczywajďż˝.

Odkďż˝d zeszliďż˝my z drzew, nie moďż˝emy dďż˝uďż˝ej funkcjonowaďż˝ w ten sposďż˝b. Juďż˝ uprawa roli polega na tym, ďż˝e trzeba podejmowaďż˝ konieczne dziaďż˝ania z duďż˝ym wyprzedzeniem - trzeba wiosnďż˝ zasiaďż˝, by zbieraďż˝ plony jesieniďż˝. Chďż˝op nie mďż˝gďż˝ zabieraďż˝ siďż˝ do pracy na roli dopiero wtedy, gdy zmotywowaďż˝o go do tego uczucie gďż˝odu, gdyďż˝ byďż˝oby juďż˝ za pďż˝no - nie doczekaďż˝by efektďż˝w swojej pracy.

O ile maďż˝pa nie musi planowaďż˝ na wiele dni naprzďż˝d, my codziennie podejmujemy dziaďż˝ania, na ktďż˝re nie zawsze mamy akurat ochotďż˝, a ktďż˝rych efekty pojawiďż˝ siďż˝ znacznie pďż˝niej. Oznacza to, ďż˝e ďż˝ycie w cywilizowanym ďż˝wiecie wymaga samodyscypliny. Trzeba wiele lat uczyďż˝ siďż˝, by pďż˝niej znaleďż˝ďż˝ dobrďż˝ pracďż˝. Trzeba pracowaďż˝ 30 dni, by ostatniego dnia miesiďż˝ca otrzymaďż˝ wypďż˝atďż˝. Trzeba przepracowaďż˝ kilkadziesiďż˝t lat, by doczekaďż˝ emerytury. Uczymy siďż˝, bďż˝dďż˝ pracujemy nie tylko wtedy, gdy akurat mamy na to chďż˝ďż˝ (jak maďż˝pa, ktďż˝ra wchodzi na drzewo po banana, gdy ma ochotďż˝ go zjeďż˝ďż˝) - lecz podejmujemy ten konieczny wysiďż˝ek takďż˝e wtedy, gdy nie mamy na niego ochoty, ze wzglďż˝du na korzyďż˝ci w odlegďż˝ej przyszďż˝oďż˝ci. To samodyscyplina umoďż˝liwia nam podejmowanie dziaďż˝aďż˝, ktďż˝rych efekty nie sďż˝ natychmiastowe, lecz przychodzďż˝ z odroczeniem.

Poniewaďż˝ samodyscyplina nie jest dla nas naturalna, lecz wyuczona od pokoleďż˝, nie moďż˝emy oczekiwaďż˝, ďż˝e dziecko bďż˝dzie zdyscyplinowane, cierpliwe i wytrwaďż˝e w swoich dziaďż˝aniach samo z siebie, bez ďż˝adnej ingerencji ze strony dorosďż˝ych. Nauczenie samodyscypliny jest rolďż˝ rodzicďż˝w. Narzucajďż˝c dziecku zdrowďż˝ dyscyplinďż˝, stopniowo wdraďż˝ajďż˝ je do obowiďż˝zkďż˝w, uczďż˝ wytrwaďż˝oďż˝ci i cierpliwoďż˝ci. Uczďż˝, ďż˝e trzeba podejmowaďż˝ systematycznie dziaďż˝ania, na ktďż˝re akurat czďż˝sto nie mamy ochoty, a ktďż˝re przynoszďż˝ dziecku korzyďż˝ci w odlegďż˝ej przyszďż˝oďż˝ci.

Nie moďż˝na liczyďż˝ na to, ďż˝e siedmiolatek bďż˝dzie z wďż˝asnej inicjatywy i bez nadzoru rodzicďż˝w systematycznie odrabiaďż˝ lekcje i pilnie siďż˝ uczyďż˝, po to, by zdobyďż˝ nagrodďż˝ wzorowego ucznia w czerwcu. Wizja nagrody w tak odlegďż˝ym czasie w ďż˝aden sposďż˝b nie zmotywuje siedmiolatka do systematycznego wysiďż˝ku. Natomiast mogďż˝ go zmotywowaďż˝ codzienne uwagi i pochwaďż˝y rodzicďż˝w.

Nauczenie dziecka utrzymywania porzďż˝dku wymaga kilkuset uwag - cierpliwego zmuszania do sprzďż˝tania zabawek, zanim, po latach, utrzymywanie porzďż˝dku stanie siďż˝ dla dziecka nawykiem. Z czasem uwagi rodzicďż˝w przestajďż˝ byďż˝ potrzebne, a dziecko sprzďż˝ta swoje rzeczy z wďż˝asnej inicjatywy, przejawiajďż˝c w ten sposďż˝b samodyscyplinďż˝.

Rolďż˝ rodzicďż˝w jest takďż˝e nauczyďż˝, gdzie znajdujďż˝ siďż˝ rozsďż˝dne granice lekcewaďż˝enia wďż˝asnych uczuďż˝ (takich jak zmďż˝czenie czy bďż˝l), w ktďż˝rym momencie naleďż˝y przerwaďż˝ pracďż˝ i zadbaďż˝ o sen, wypoczynek, czy rozrywkďż˝. Rodzice powinni nauczyďż˝ zdrowej samodyscypliny, w ktďż˝rej jest miejsce na rďż˝wnowagďż˝ miďż˝dzy pracďż˝ a wypoczynkiem. O tej drugiej lekcji - wypoczywania - wielu rodzicďż˝w zapomina.

Wiele mďż˝odych osďż˝b, ktďż˝rych rodzice wyďż˝ďż˝cznie motywowali do wiďż˝kszego wysiďż˝ku, uwaďż˝ajďż˝c wypoczynek za stratďż˝ czasu, ale teďż˝ mďż˝odzi ludzie uczďż˝cy siďż˝ samodyscypliny na wďż˝asnďż˝ rďż˝kďż˝ - wpadajďż˝ w puďż˝apkďż˝ skrajnego lekcewaďż˝enia moďż˝liwoďż˝ci swojego organizmu. Wyznaczajďż˝c sobie odlegďż˝e cele, dďż˝ďż˝ďż˝ do nich bez wytchnienia, nie zwaďż˝ajďż˝c na doznania pďż˝ynďż˝ce z ciaďż˝a, ani na emocje, ktďż˝re przeďż˝ywajďż˝. Tymczasem moďż˝liwoďż˝ci czďż˝owieka sďż˝ ograniczone. Czďż˝owiek nie jest maszynďż˝, wydajnoďż˝c pracy zmienia siďż˝, choďż˝by pod wpďż˝ywem dobowych, miesiďż˝cznych i rocznych rytmďż˝w biologicznych. Nie moďż˝na w nieskoďż˝czonoďż˝ďż˝ lekcewaďż˝yďż˝ swojego organizmu.

Mďż˝odym ludziom jest zbyt trudno samodzielnie dostrzec tďż˝ niewidocznďż˝ granicďż˝, gdzie naleďż˝y przerwaďż˝ pracďż˝ i wypoczďż˝ďż˝, gdyďż˝ dalszy wysiďż˝ek zostanie w przyszďż˝oďż˝ci okupiony depresjďż˝, zniechďż˝ceniem lub wypaleniem. Wydaje im siďż˝, ďż˝e samodyscyplina polega na nieustannym popďż˝dzaniu siebie do zwiďż˝kszonego wysiďż˝ku, zaďż˝ po osiďż˝gniďż˝ciu jednego celu naleďż˝y natychmiast i bez wytchnienia dďż˝ďż˝yďż˝ do kolejnego. Potrafiďż˝ pokonywaďż˝ zmďż˝czenie, ale nie potrafiďż˝ pozwalaďż˝ sobie na wypoczynek, wpadajďż˝c w ten sposďż˝b w puďż˝apkďż˝ pracoholizmu.

Samodzielne ustalenie, gdzie powinien znaleďż˝ďż˝ siďż˝ punkt zdrowej rďż˝wnowagi miďż˝dzy wysiďż˝kiem a wypoczynkiem, wymaga nieraz lat bolesnego eksperymentowania. Warto oszczďż˝dziďż˝ tego swoim dzieciom. Niektďż˝re osoby, ktďż˝rych nie nauczono tego w dzieciďż˝stwie, latami oscylujďż˝ miďż˝dzy okresami wytďż˝onej pracy, do ktďż˝rej popycha ich ambicja, a okresami zniechďż˝cenia i apatii, kiedy nie sďż˝ w stanie wstaďż˝ z ďż˝ďż˝ka. W obu sytuacjach sďż˝ z siebie niezadowoleni, uwaďż˝ajďż˝c, ďż˝e powinni zrobiďż˝ wiďż˝cej. Pracujďż˝, jak dďż˝ugo majďż˝ nadziejďż˝ poczuďż˝ wreszcie zadowolenie z siebie i wykonanej pracy, a zniechďż˝cajďż˝ siďż˝, gdy tďż˝ nadziejďż˝ tracďż˝.

Rodzice mogďż˝ zatem nauczyďż˝ dzieci zdrowej dyscypliny, ktďż˝ra jest konieczna, by normalnie funkcjonowaďż˝ w cywilizowanym ďż˝wiecie: podejmowania koniecznego wysiďż˝ku, na ktďż˝ry nie mamy ochoty, ale teďż˝ wypoczywania w odpowiednim czasie, nawet, gdy jeszcze wiele pozostaďż˝o do zrobienia.