IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Dziecko wykorzystane - czyli jak skutecznie popchnďż˝ďż˝ wďż˝asne dziecko w ramiona destrukcji - czďż˝ďż˝ 1

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

"Czy to moja wina ???" - pytanie wypowiadane gďż˝oďż˝no, lub nieco ciszej, przez wielu rodzicďż˝w, ktďż˝rych dzieci pogubiďż˝y siďż˝ w ďż˝yciu w ten, czy inny sposďż˝b. W gabinetach terapeutycznych bywamy ďż˝wiadkami swoistych spowiedzi, w ktďż˝rych zrozpaczeni rodzice, prďż˝bujďż˝c znaleďż˝ďż˝ odpowiedďż˝ na pytanie "dlaczego ?", tropiďż˝ wszelkie swoje, mniej lub bardziej wyimaginowane, rodzicielskie deficyty. To obraz jednej ze skrajnoďż˝ci.

Druga - jak zapewne siďż˝ domyďż˝lamy - zakďż˝ada z kolei kompletny brak zwiďż˝zku, miďż˝dzy tym, czego dziecko doďż˝wiadczaďż˝o w rodzinnym domu, a jego aktualnymi problemami.

Postawa nieuzasadniona i - co gorsza - bardzo oporna na zmianďż˝. Szkodliwa nie dlatego, ďż˝e rodzice ponoszďż˝ bezwyjďż˝tkowďż˝ odpowiedzialnoďż˝ďż˝ za rozwďż˝j swojego dziecka i sďż˝ jedynymi "autorami" jego problemďż˝w - bo to nieprawda, ale dlatego, ďż˝e stanowiďż˝ oni jego najbliďż˝sze i najmocniej oddziaďż˝ujďż˝ce ďż˝rodowisko spoďż˝eczne. ďż˝rodowisko, ktďż˝rego wpďż˝yw trudno nazwaďż˝ totalnym i "jedynym znaczďż˝cym", ale ktďż˝rego wagi nie moďż˝na w ďż˝adnym wypadku nie doceniaďż˝. Innymi sďż˝owy - to, czego dziecko doďż˝wiadcza w rodzinie moďż˝e mu niewďż˝tpliwie "pomďż˝c" tak popaďż˝ďż˝ w kďż˝opoty, jak i z nich wybrnďż˝ďż˝.

Niniejszy artykuďż˝ chciaďż˝abym poďż˝wiďż˝ciďż˝ tym elementom naszych relacji z dzieďż˝mi, ktďż˝rych obecnoďż˝ďż˝ moďż˝e potencjalnie przyczyniďż˝ siďż˝ do powstania licznych problemďż˝w, od zaburzeďż˝ emocjonalnych poczďż˝wszy, na uzaleďż˝nieniach skoďż˝czywszy. Tytuďż˝ artykuďż˝u doďż˝ďż˝ jednoznacznie okreďż˝la, iďż˝ w sposďż˝b szczegďż˝lny chciaďż˝abym tu skupiďż˝ siďż˝ na tych elementach, ktďż˝re ogďż˝lnie rzecz ujmujďż˝c okreďż˝liďż˝ moďż˝na jako wykorzystanie. W stereotypowym odbiorze hasďż˝o to kojarzy nam siďż˝ zapewne z wykorzystaniem seksualnym, ale nie o tym chciaďż˝abym pisaďż˝. Interesujďż˝ nas natomiast sytuacje, w ktďż˝rych dochodzi do wykorzystania, rozumianego tu jako swoiste uďż˝ycie dziecka do realizacji wďż˝asnych, najczďż˝ciej emocjonalnych celďż˝w, bez liczenia siďż˝ z jego indywidualnoďż˝ciďż˝ i z jego naturalnymi potrzebami - a nawet z jawnym ich pogwaďż˝ceniem.

Definicja wykorzystania, ktďż˝rďż˝ tu podaďż˝am, wydaje siďż˝ zapewne raďż˝ďż˝cym zaprzeczeniem idei rodzicielstwa. Trudno tym samym wyobraziďż˝ sobie rodzica po prostuďż˝ wykorzystujďż˝cego wďż˝asne dziecko. Czďż˝sto wykorzystania takiego upatrujemy w niezwykle spektakularnych i oczywistych na pierwszy rzut oka zachowaniach. Tymczasemďż˝., rzeczywistoďż˝ďż˝ bywa o wiele bardziej zďż˝oďż˝ona i nie zawsze tak klarowna, jak byďż˝my tego chcieli. Wykorzystanie zaďż˝ dokonuje siďż˝, o ironio, tam, gdzie wcale byďż˝my siďż˝ tego nie spodziewali i poprzez zachowania, ktďż˝re interpretowaliďż˝my caďż˝kiem niewinnie, ba! czasem wrďż˝cz niezwykle pozytywnie. Postaram siďż˝ przedstawiďż˝ Paďż˝stwu poniďż˝ej i w drugiej czďż˝ci artykuďż˝u kilka specyficznych ukďż˝adďż˝w w relacji rodzic - dziecko, ktďż˝re dobrze oddajďż˝ niejasne na pierwszy rzut oka, ale realne niestety wykorzystanie dziecka.

URODZIďż˝Aďż˝/Eďż˝ SIďż˝ DLA MNIE I NIC NIE ZBURZY NASZEJ HARMONII

Ukďż˝ad budowany najczďż˝ciej przez kobiety, samotne, spragnione bliskiej i gďż˝ďż˝bokiej, ďż˝eby nie rzec symbiotycznej, wiďż˝zi z drugim czďż˝owiekiem. Historia spoďż˝ecznych niepowodzeďż˝ i emocjonalna samotnoďż˝ďż˝ doprowadza je w pewnym momencie do mniej lub bardziej ďż˝wiadomego wniosku, iďż˝ tylko dziecko, Wďż˝ASNE DZIECKO, bďż˝dzie w stanie zapeďż˝niďż˝ bolesnďż˝ pustkďż˝ i nadaďż˝ ďż˝yciu sens. Maďż˝y czďż˝owiek, ktďż˝ry przychodzi na ďż˝wiat niczym wybawienie - od samego poczďż˝tku otrzymuje bardzo waďż˝ne i okreďż˝lajďż˝ce jednoznacznie jego ďż˝ycie zadanie - BYďż˝ Z MAMďż˝ I DLA MAMY.

Sielanka trwa, pďż˝ki maďż˝y czďż˝owiek sam chďż˝tnie, z racji potrzeb rozwojowych, wchodzi w symbiozďż˝. Problemy zaczynajďż˝ siďż˝ natomiast przy pierwszych prďż˝bach indywiduacji. Wszelkie przejawy samodzielnoďż˝ci i szukania czegoďż˝ dla siebie poza diadycznym ukďż˝adem z matkďż˝, wszelkie przejawy sprzeciwu i podejmowania wďż˝asnych wyborďż˝w jawiďż˝ siďż˝ matce jako zagroďż˝enie. Nie wchodzďż˝c w zbďż˝dne szczegďż˝y - otrzymujemy w efekcie obraz relacji, w ktďż˝rej od dziecka wymaga siďż˝ bezwzglďż˝dnej lojalnoďż˝ci, stawiania rodzica i jego komfortu emocjonalnego na pierwszym miejscu, respektowania potrzeb rodzica kosztem wďż˝asnych potrzeb - wreszcie - w ktďż˝rej niepisanďż˝ zasadďż˝ jest, iďż˝ do koďż˝ca ďż˝ycia budujemy "wielkďż˝ jednoďż˝ďż˝", co wyklucza w sposďż˝b oczywisty tworzenie naturalnych, zdrowych granic. Dzieci, potem zaďż˝ doroďż˝li, wychowywani w takim ukďż˝adzie wchodzďż˝ w ďż˝ycie z szeregiem powaďż˝nych deficytďż˝w , wďż˝rďż˝d ktďż˝rych najpowaďż˝niejsze to:

chroniczne poczucie winy - powstajďż˝ce w zwiďż˝zku z kaďż˝dym przejawem indywidualnoďż˝ci i tendencji do zdrowego separowania siďż˝, szczegďż˝lnie zaďż˝ w sytuacjach, w ktďż˝rych osobiste potrzeby dziecka kolidujďż˝ z potrzebami rodzica
nieďż˝wiadomoďż˝ďż˝ wďż˝asnych potrzeb, wynikajďż˝ca z wieloletniego, intensywnego treningu dďż˝awienia ich w imiďż˝ "miďż˝oďż˝ci do matki, ktďż˝ra daďż˝a mi wszystko", lub z zaprzeczania im, ewentualnie uznawania ich za nieuzasadnione, czy wrďż˝cz egoistyczne
nieumiejďż˝tnoďż˝ďż˝ podejmowania samodzielnych decyzji - zwykle przecieďż˝ podejmowaďż˝a je mama (lub tata); poza tym wiele decyzji utrudnionych jest przez fakt, iďż˝ bardzo czďż˝sto dokonywaďż˝ siďż˝ one muszďż˝ w swego rodzaju potrzasku pt. "ja czy rodzic???"
problemy z odmawianiem i stawianiem granic - bo ďż˝ycie w symbiozie nauczyďż˝o, ďż˝e to "rani innych" i grozi konsekwencjami, np. odrzuceniem czy poczuciem winy
nawykowe przyjmowanie w relacjach z ludďż˝mi roli osoby ulegďż˝ej i nie posiadajďż˝cej wďż˝asnych potrzeb
niska samoocena wynikajďż˝ca tak z zaszczepionego zwykle w takich ukďż˝adach poczucia winy, jak i z braku osobistej satysfakcji z ďż˝ycia oraz jego maďż˝o satysfakcjonujďż˝cego ksztaďż˝tu, poczucia "odstawania" od rďż˝wieďż˝nikďż˝w
lďż˝k przed wchodzeniem w gďż˝ďż˝bokie relacje z innymi ludďż˝mi, powodowany nieďż˝wiadomďż˝ pewnoďż˝ciďż˝ ( zbudowanďż˝ na bazie wczeďż˝niejszych doďż˝wiadczeďż˝), iďż˝ kaďż˝dy bliski kontakt grozi swego rodzaju inwazjďż˝, pochďż˝oniďż˝ciem, czy wreszcie zniewoleniem i ďż˝ďż˝czy siďż˝ raczej z szeregiem kosztďż˝w, nie zaďż˝ korzyďż˝ci
tendencja do izolowania siďż˝ w celu nieďż˝wiadomego chronienia resztek wďż˝asnej indywidualnoďż˝ci i integralnoďż˝ci;

Mamy tu zatem obraz osoby, ktďż˝rej dramat polega na tym, iďż˝ nie pozwolono jej po prostu byďż˝ - zmuszajďż˝c, przy pomocy bardzo subtelnych oddziaďż˝ywaďż˝ i w oparciu o silnďż˝, naturalnďż˝ wiďż˝ z rodzicem, do zaspokajania emocjonalnych potrzeb owego rodzica oraz kompensowania jego wďż˝asnych deficytďż˝w. Zachďż˝cam w tym miejscu, po raz kolejny, do rzetelnej refleksji i uczciwego przyjrzenia siďż˝ temu, czy zbyt czďż˝sto nie ďż˝piewamy w duchu naszym dzieciom kawaďż˝ka "Jesteďż˝ lekiem na caďż˝e zďż˝o"ďż˝ i czy w ten wďż˝aďż˝nie sposďż˝b nie rozumiemy sensu ich bycia.