IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Kiedy przekraczamy granic� rodzicielskiej kontroli i dlaczego to si� nie op�aca nikomu?

Autor: Ma�gorzata Osipczuk

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Cz�� rodzic�w kieruje si� przekonaniem, �e musi o swoim dziecku wiedzie� wszystko i �e ka�da metoda by ten cel osi�gn�� jest dopuszczalna. Za przekonaniem tym stoi kolejne: "im wi�cej wiem o swoim dziecku, tym bardziej uchroni� je od b��d�w i niebezpiecze�stw tego �wiata".

Ho�duj�c tym prze�wiadczeniom, rodzic oddaje si� NADKONTROLI: zaczyna wertowa� zapiski swojego dziecka, wczytywa� si� w starannie ukryte na dnie szuflady pami�tniki, �ledzi� kolejne wpisy w internetowym blogu, do kt�rego podst�pem zdoby� adres. Czyta cichaczem e-maile, rozmowy przez komunikatory, SMS-y w kom�rce, kt�r� m�ody cz�owiek zostawi� na swoim biurku id�c si� k�pa�. Wyt�a ucho podczas wizyty koleg�w dziecka chc�c z�owi� ka�dy strz�p rozmowy, pods�uchuje z kim i o czym jego dziecko rozmawia przez domowy telefon. Od czasu do czasu przeszukuje ubrania, plecaki, pok�j swojej latoro�li, dochodz�c do perfekcji w zacieraniu �lad�w swojej kontroli.

Rodzic oddaj�cy si� kontroli wie, �e nale�y uwa�a� by niechc�cy nie zetrze� warstwy kurzu czy nie obr�ci� ksi��ki w inne po�o�enie i powstrzyma� si� przed odruchowym poprawieniem nieporz�dku. Ca�a akcja szpiegowska dostarcza mn�stwo napi�cia bo najcz�ciej rodzice nie chc� by ich dziecko u�wiadomi�o sobie, �e jest kontrolowane.

Ale te�, co wa�ne, taka nadmierna kontrola daje rodzicowi mo�liwo�� by poczu�, �e panuje nad sytuacj� i ma - lub mo�e mie� - wp�yw na swoje dziecko. To poczucie jest iluzj�, kt�r� chce si� karmi�, iluzj�, kt�ra - niestety - powstrzyma rodzica przed szukaniem innych sposob�w na wywieranie wp�ywu na swoje dziecko.

Je�li podejmuj� si� potajemnej kontroli nad swoim dzieckiem to samo w sobie jest ju� sygna�em, �e moja relacja z dzieckiem nie jest najlepsza. M�j brak zaufania do dziecka i bezpardonowe przekraczanie granic jego prywatno�ci z pewno�ci� nie b�d� skutkowa� popraw� w naszych stosunkach.

Na pytanie, kt�re czasem zadaj� rodzicom nadkontroluj�cym: "Co si� stanie je�li tw�j syn/c�rka si� zorientuje, �e bez zgody czytasz pami�tnik?", najcz�ciej pada szybka odpowied�: "To niemo�liwe, nie dowie si� o tym". To wr�cz nieprawdopodobne poczucie panowania nad sytuacj� i przewagi sprytu rodzica nad swoim dzieckiem...

Tymczasem m�odzi ludzie znaj� rodzica od zarania swoich dziej�w, s� czujni na najmniejsz� zmian� tonu g�osu, na ka�dy gest, spojrzenie. To rodzic by� przez ca�e �ycie w centralnym punkcie ich �wiata i nauczyli si� czyta� z niego jak z ksi��ki. Mo�na zaryzykowa� stwierdzenie, �e znaj� go od podszewki i �e szybciej zorientuj� si�, �e s� ok�amywane ni� rodzic pochwyci k�amstwo swojego nastolatka.

Dzieci do�� szybko zdaj� sobie spraw�, �e s� szpiegowane. Nie potrzebuj� dowod�w, wyczuwaj� to w atmosferze i poprzez ledwo uchwytne niuanse w zachowaniu rodzica. Czasem g�o�no protestuj�, buntuj� si�, czasem milcz� i zaczynaj� gra� w rozpocz�t� przez rodzic�w gr� - w "chowanego". To znaczy, im bardziej rodzice podst�pem chc� dotrze� do sekret�w dziecka, tym bardziej dziecko odczuwa potrzeb� ukrywa� przed nimi swoje sprawy. Obie strony dramatu w efekcie powi�kszaj� dystans mi�dzy sob�, o porozumienie coraz trudniej. Tak wi�c za�o�ony cel kontroli - zwi�kszenie wp�ywu na w�asne dziecko - spala na panewce. Nadkontrola dzia�a paradoksalne odwrotnie.

Czy musz� wiedzie� wszystko?

Ka�dy cz�owiek ma prawo do swojej prywatno�ci i ka�dy walczy o tylko i wy��cznie sw�j, intymny �wiat. Tak�e nastolatek, cho� jeszcze nie doros�y, chce i potrzebuje mie� takie prawo. Warto uszanowa� t� potrzeb� i pracowa� nad dobr� relacj� z dzieckiem, na tyle udan� by zwi�kszy� szanse, �e zostaniemy do tego �wiata zapraszani od czasu do czasu, a zw�aszcza w sytuacjach trudnych dla naszego dziecka. Je�li nie zaakceptujemy, �e nasz potomek jest odr�bnym od nas cz�owiekiem i ma podobne prawo do prywatno�ci jak i my - szans na porozumienie nie b�dzie. Pu��my wodze wyobra�ni: jak czuliby�my si�, gdyby kto� z naszej rodziny przejrza� nasz� szuflad� z korespondencj�, odczyta� SMS-y i zapiski z pami�tnika? Pierwsze uczucie, jakie pojawia si� w takich sytuacjach to wstyd - kto� zobaczy� co�, co stara�em si� ukry�, zas�oni�, to tak jakby nagle spad�o ze mnie ubranie, przy �wiadku. Ten wstyd mo�e przemieni� si� w poczucie upokorzenia, dalej: z�o�ci. Cz�sto m�odzi ludzie czuj� si� zdradzeni, a autorytet rodzica w ich oczach drastycznie spada. Nawet ju� bardzo doro�li ludzie wspominaj� z zaci�ni�tymi ustami, jak to zorientowali si�, �e mama czyta�a ich pami�tnik, czy ojciec przetrz�sa� kieszenie ich spodni.

Czy je�li b�d� wiedzie� co zawiera pami�tnik mojej nastoletniej c�rki albo o czym SMS-uje m�j syn z koleg�, to uda mi si� uchroni� ich przed g�upstwami, b��dami, z�ym towarzystwem, seksualn�, alkoholow� i narkotykow� inicjacj�?

Nie. Bo po pierwsze dzieci i tak ods�aniaj� tylko cz�� siebie, nigdy do ko�ca nie uda nam si� wnikn�� w ich g�owy, my�li, plany.

Nie - bo nie t�dy droga. Do serca dziecka nie wedrzemy si� przemoc� i podst�pem, tylko szacunkiem do jego osoby, gotowo�ci� do wys�uchania, dost�pno�ci� siebie.

Nie - bo jak w�a�ciwie wykorzystam t� moj� - podst�pnie zdobyt� - wiedz�?

Tu pojawia si� kolejna trudno��, z kt�rej rzadko rodzice zdaj� sobie spraw�. Szpieguj� w prywatnej przestrzeni dziecka i za wszelk� cen� staraj� si� to ukry� przed nim. Je�li wi�c na skutek tej kontroli natrafi� na wa�ne i niepokoj�ce informacje - to jak je wykorzystaj�? Ujawni� przed dzieckiem, �e przeczytali w SMS-ie o narkotyku? Je�li tak, to ich dziecko us�yszy w tym g��wnie to, �e naruszono jego terytorium, poczuje si� skrzywdzone i nie zechce wsp�pracowa�. A je�li rodzice postanowi� ukry�, �e wiedz� o narkotyku - to nasil� nadkontrol�, z wszystkimi jej konsekwencjami.

Rezygnacja z nadkontroli nie oznacza barku zainteresowania

Rodzic dobrze wype�niaj�cy swoj� rol� to rodzic interesuj�cy si� swoim dzieckiem, maj�cy spor� wiedz� o nim i jego �yciu. Prawdziwa wiedza o dziecku to nie ta zdobyta detektywistycznymi metodami - kiedy szcz�tkowe i przypadkowe informacje uk�adamy w jak�� ca�o�� i nadajemy im w�asn� interpretacj�, niepotwierdzon� przez dziecko.

Zna� swoje dziecko znaczy wiedzie� co lubi, czego si� boi, z czym ma trudno�� a do czego talent, co s�dzi o �wiecie, �yciu, relacjach z lud�mi, polityce i wa�nych wydarzeniach spo�ecznych aktualnie si� dziej�cych. Cz�� rodzic�w uwa�a, �e na pewno wie, co ich syn czy c�rka lubi, my�li, itd. Tymczasem cz�stokro� s� to rodzic�w w�asne fantazje na ten temat, za�o�enia kt�re kiedy� przyj�li odno�nie ich dziecka i nie weryfikuj� ich obecnie.

Co wi�c warto robi� by dziecko pozna� nie naruszaj�c jego praw?

Oczywistym jest, �e podstawowym sposobem na poznawanie dziecka jest rozmawianie z nim. Z naciskiem na s�uchanie raczej ni� monologowanie do dziecka - wynikaj�ce z cz�stej rodzicielskiej ch�ci przekazania dziecku prawd �ycia, rad, itd. Zadawajmy wi�c pytania i dajmy czas na zebranie my�li dziecku by mog�o pr�bowa� odpowiedzie�, przemy�le� albo sformu�owa� pytanie do nas. Pytania niech nie b�d� tymi z gatunku "�ledczych": "gdzie by�a�...?, "od kiedy...?", "kto by� z tob�....?", itp. Pytajmy o to, co lubi robi�, co my�li o: przyja�ni, seksie, uleganiu ��daniom innych koleg�w, narkotykach, o tym, kim chcia�oby kiedy� by�, jak mo�na si� dogada� z nauczycielem od fizyki a jak z polonistk�, kogo ceni najbardziej ze swym znajomych, jakie ma marzenia, itd. Przyjmijmy te� zasad�, �e szanujemy ka�d� odpowied�, cho�by bardzo nas korci�o by w tej chwili dziecko skrytykowa�, pouczy�, czy te� wybuchn�� �miechem na jego naiwno��. Podejd�my do dziecka tak, jak do Bardzo M�drego Ale Jeszcze M�odego Cz�owieka.

Spr�bujmy si� od czasu do czasu podzieli� z dzieckiem tym, jak pojmowali�my �wiat w jego wieku, jakie mieli�my zabawne a jakie trudne zdarzenia. Nasze dzieci lubi� takie historie, o ile nie maj� one zbyt silnego zabarwienia moralizatorskiego. Takie opowie�ci zbli�aj� i pozwalaj� si� lepiej pozna�, jednocze�nie otwieraj� dziecko na snucie swoich w�asnych opowie�ci.

Miejmy czas dla naszych pociech i b�d�my wyczuleni na wysy�ane cz�sto nie wprost sygna�y zach�ty do kontaktu. Je�li c�rka p�nym wieczorem proponuje: "Mamo, a mo�e przejdziemy si� teraz obie z psem na spacer?" - zamiast odruchowo napomnie�, �e ju� czas k�a�� si� spa� - ubierzmy si� ciep�o i przygotujmy na jak�� wa�n� rozmow�. Wa�n� w skali dziecka, nam mo�e wydawa� si� b�aha, ale nie lekcewa�my jej znaczenia.

Kiedy dziecko naciska by�my pomogli w odrabianiu lekcji to by� mo�e sygna�, ze chce z nami sp�dza� czas. Kiedy j�czy, �e si� nudzi, podejmijmy inicjatyw� i zorganizujmy czas wsp�lnej zabawy, wyprawy, wsp�lnego porz�dkowania w gara�u, czy upieczenia ciasta. Takie momenty s� �wietn� okazj� do samoistnego zrodzenia si� rozmowy z dzieckiem. Inicjujmy ich jak najwi�cej. Wielu rodzic�w skar�y si�, �e ich dzieci nie chc� z nimi rozmawia�, tymczasem one mo�e by i chcia�y, ale w sprzyjaj�cych okoliczno�ciach, mi�ej atmosferze, bez po�piechu i z �yczliwo�ci�. Je�li s� tylko odpytywane i to cz�sto w pe�nych napi�cia okoliczno�ciach - nie b�d� m�wi�. Rozmawia� z dzieckiem o dziecku da si� tylko wtedy, gdy ono tego zechce - i z tym trzeba si� pogodzi�. Nasza rodzic�w rola by postaw� pe�n� szacunku, cierpliwo�ci i gotowo�ci� do bycia z dzieckiem prowokowa� jego otwarto��.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2007-06-29)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com