IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

POLSKIE PRAWO WOBEC PRZEMOCY

Autor: Ma�gorzata Zi�bi�ska

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Tym razem chcia�abym przyjrze� si� zjawisku przemocy w rodzinie z perspektywy nieco innej ni� dotychczas, a mianowicie z perspektywy przepis�w obowi�zujacych w polskim prawodawstwie. Celem tego artyku�u nie jest ocena czy poddanie krytycznej analizie tych zapis�w a jedynie dostarczenie informacji na ich temat, kt�re by� mo�e oka�� si� pomocne osobom ich poszukuj�cym.

Problematyk� przemocy domowej reguluj� dwa, podstawowe w tej mierze akty prawne: Kodeks Karny oraz Ustawa o przeciwdzia�aniu przemocy w rodzinie uchwalona 29 lipca 2005 roku.

I.Uregulowania dotycz�ce przemocy w rodzinie zawarte w Kodeksie Karnym.

W �wietle polskiego prawa karnego przemoc w rodzinie stanowi przest�pstwo zagro�one kar� pozbawienia wolno�ci o czym m�wi art.207:

�1. Kto zn�ca si� fizycznie lub psychicznie nad osob� najbli�sz� lub nad inn� osob� pozostaj�c� w sta�ym lub przemijaj�cym stosunku zale�no�ci od sprawcy albo nad ma�oletnim lub osob� nieporadn� ze wzgl�du na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolno�ci od 3 miesi�cy do lat 5.

�2. Je�eli czyn okre�lony w � 1 po��czony jest ze stosowaniem szczeg�lnego okrucie�stwa, sprawca podlega karze pozbawienia wolno�ci od roku do lat 10.

�3. Je�eli nast�pstwem czynu okre�lonego w � 1 lub 2 jest targni�cie si� pokrzywdzonego na w�asne �ycie, sprawca podlega karze pozbawienia wolno�ci od lat 2 do 12.

Przemoc fizyczna to wszelkie dzia�ania skierowane przeciw zdrowiu lub �yciu ofiary, kt�r� jest osoba najbli�sza pozostaj�ca w sta�ej lub czasowej zale�no�ci od sprawcy albo osoba ma�oletnia (czyli taka, kt�ra nie uko�czy�a 18 roku �ycia) lub nieporadna ze wzgl�du na sw�j stan psychiczny lub fizyczny o czym m�wi �1 cytowanego wy�ej artyku�u. Je�eli sprawca dzia�a szczeg�lnie okrutnie, za pope�niony czyn grozi mu wy�szy wymiar kary - od roku do 10 lat pozbawienia wolno�ci (�2). Je�eli natomiast w wyniku pope�nienia przez sprawc� czyn�w okre�lonych w �1 lub 2 pokrzywdzony podejmie pr�b� samob�jcz�, sankcja wynosi od 2 do 12 lat pozbawienia wolno�ci. Fizyczna przemoc to tak�e przemoc seksualna polegaj�ca na wymuszaniu wsp�ycia czy takich jego form, kt�re nie s� akceptowane przez ofiar�. Je�eli sprawca dopuszcza si� gwa�tu, kt�ry tak�e w ma��e�stwie jest przest�pstwem, mo�e odpowiada� na podstawie art.197 kodeksu karnego:

Art. 197.

�1. Kto przemoc�, gro�b� bezprawn� lub podst�pem doprowadza inn� osob� do obcowania p�ciowego, podlega karze pozbawienia wolno�ci od roku do lat 10.

�2. Je�eli sprawca, w spos�b okre�lony w � 1, doprowadza inn� osob� do poddania si� innej czynno�ci seksualnej albo wykonania takiej czynno�ci, podlega karze pozbawienia wolno�ci od 3 miesi�cy do lat 5.

�3. Je�eli sprawca dopuszcza si� zgwa�cenia okre�lonego w � 1 lub 2, dzia�aj�c ze szczeg�lnym okrucie�stwem lub wsp�lnie z inn� osob�, podlega karze pozbawienia wolno�ci od lat 2 do 12.

Zn�canie si� psychiczne to wszelkie dzia�ania charakteryzuj�ce si� poni�aniem, wzbudzaniem poczucia zagro�enia a tak�e przemoc ekonomiczna wyra�aj�ca si� niezaspokajaniem potrzeb materialnych, uniemo�liwianiem podj�cia pracy czy pozbawianiem dochod�w.

Do zaistnienia przest�pstwa wystarczy dopuszczenie si� przez sprawc� jednego rodzaju przemocy: fizycznej lub psychicznej.

Poniewa� art.207 m�wi o zn�caniu si� nad osob� najbli�sz� warto wiedzie� kogo za tak� mo�na uzna�. Kwesti� t� reguluje art. 115 �11 kodeksu karnego: osob� najbli�sz� jest ma��onek, wst�pny (rodzice, dziadkowie), zst�pny (dzieci, wnuki), rodze�stwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostaj�ca w stosunku przysposobienia (przysposobiony i przysposabiaj�cy) oraz jej ma��onek, a tak�e osoba pozostaj�ca we wsp�lnym po�yciu (partner w zwi�zku nieformalnym).

Inne przepisy kodeksu karnego znajduj�ce zastosowanie w przypadku zaistnienia przemocy domowej:

art. 191.

�1 Kto stosuje przemoc wobec osoby lub gro�b� bezprawn� w celu zmuszenia innej osoby do okre�lonego dzia�ania, zaniechania lub znoszenia - podlega karze pozbawienia wolno�ci do lat 3

W tym miejscu by� mo�e warto wyja�ni� czym jest z prawnego punktu widzenia poj�cie gro�by bezprawnej. Jest ni� gro�enie innej osobie pope�nieniem przest�pstwa na szkod� jej samej lub osoby jej najbli�szej, gro�ba spowodowania post�powania karnego lub rozg�oszenia wiadomo�ci uw�aczaj�cej czci tej osoby lub osoby jej najbli�szej, przy czym gro�ba ta wywo�uje w zagro�onym realn� obaw� jej spe�nienia:

Art. 190.

�1. Kto grozi innej osobie pope�nieniem przest�pstwa na jej szkod� lub szkod� osoby najbli�szej, je�eli gro�ba wzbudza w zagro�onym uzasadnion� obaw�, �e b�dzie spe�niona, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno�ci albo pozbawienia wolno�ci do lat 2.

�2. �ciganie nast�puje na wniosek pokrzywdzonego.

Art.115.

�12. Gro�b� bezprawn� jest zar�wno gro�ba, o kt�rej mowa w art. 190, jak i gro�ba spowodowania post�powania karnego lub rozg�oszenia wiadomo�ci uw�aczaj�cej czci zagro�onego lub jego osoby najbli�szej; nie stanowi gro�by zapowied� spowodowania post�powania karnego, je�eli ma ona jedynie na celu ochron� prawa naruszonego przest�pstwem.

Art. 209.

�1 k.k. Kto uporczywie uchyla si� od wykonywania ci���cego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia s�dowego obowi�zku opieki prze nie�o�enie na utrzymanie osoby najbli�szej lub innej osoby i przez to nara�a j� na niemo�no�� zaspokojenia podstawowych potrzeb �yciowych - podlega karze pozbawienia wolno�ci do lat 2

Art. 210.

�1. Kto wbrew obowi�zkowi troszczenia si� o ma�oletniego poni�ej lat 15 albo o osob� nieporadn� ze wzgl�du na jej stan psychiczny lub fizyczny osob� t� porzuca, podlega karze pozbawienia wolno�ci do lat 3.

�2. Je�eli nast�pstwem czynu jest �mier� osoby okre�lonej w � 1, sprawca podlega karze pozbawienia wolno�ci od 6 miesi�cy do lat 8.

II. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdzia�aniu przemocy w rodzinie.

Istnienie zjawiska przemocy w rodzinie, jego skala i zasi�g s� powa�nymi problemami spo�ecznymi. W praktyce spo�ecznej i prawnej dotychczasowe zapisy zawarte w Kodeksie Karnym okaza�y si� niewystarczaj�ce. By zwi�kszy� skuteczno�� dzia�a� wobec sprawc�w przemocy a tak�e w celu zapobiegania samemu zjawisku uchwalona zosta�a w lipcu 2005 roku ustawa o przeciwdzia�aniu przemocy w rodzinie.

Przede wszystkim nale�y zauwa�y�, �e zawarto w niej definicj� tego czym jest przemoc domowa. Art. 2 pkt 2 okre�la przemoc w rodzinie jako "jednorazowe albo powtarzaj�ce si� umy�lne dzia�anie lub zaniechanie naruszaj�ce prawa lub dobra osobiste os�b wymienionych w pkt 1, w szczeg�lno�ci nara�aj�ce te osoby na niebezpiecze�stwo utraty �ycia, zdrowia, naruszaj�ce ich godno��, nietykalno�� cielesn�, wolno�� w tym seksualn�, powoduj�ce szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a tak�e wywo�uj�ce cierpienia i krzywdy moralne u os�b dotkni�tych przemoc�".

Zatem przemoc� w rodzinie jest ka�de - jednorazowe lub powtarzaj�ce si�, celowe dzia�anie lub zaniechanie sprawcy wobec cz�onk�w rodziny, nara�aj�ce na niebezpiecze�stwo ich zdrowie i �ycie, naruszaj�ce godno��, nietykalno�� cielesn� i wolno�� tych os�b w taki spos�b, �e powoduje szkody w zdrowotne (fizyczne i psychiczne) a tak�e wywo�uj�ce cierpienie i krzywdy moralne.

Za cz�onka rodziny przepisy ustawy uwa�aj�, zgodnie z powo�ywanym wcze�niej art. 115 �11 ma��onka, wst�pnych (rodzice, dziadkowie), zst�pnych (dzieci, wnuki), rodze�stwo, powinowatych w tej samej linii lub stopniu, osoby pozostaj�ce w stosunku przysposobienia (przysposobiony i przysposabiaj�cy) oraz jej ma��onka, a tak�e osoby pozostaj�ce we wsp�lnym po�yciu (partner w zwi�zku nieformalnym), rozszerzaj�c to poj�cie o inne osoby wsp�lnie zamieszkuj�ce lub gospodaruj�ce (art.2 pkt 1).

Niezwykle wa�nym i wymagaj�cym regulacji problemem by� zakaz zbli�ania si� sprawcy do pokrzywdzonego oraz nakaz opuszczenia miejsca wsp�lnego z pokrzywdzonym zamieszkania, co znalaz�o swoje odzwierciedlenie w przepisach ustawy.

Art. 13 stanowi, �e s�d umarzaj�c warunkowo post�powanie karne albo zawieszaj�c wykonanie kary wobec sprawcy przest�pstwa pope�nionego z u�yciem przemocy lub gro�by bezprawnej, okre�la spos�b kontaktu skazanego z pokrzywdzonym lub w okre�lonych okoliczno�ciach mo�e zakaza� zbli�ania si� skazanego do pokrzywdzonego. Natomiast art. 14 daje s�dowi mo�liwo�� zastosowania, zamiast tymczasowego aresztowania dozoru Policji pod warunkiem, �e oskar�ony o przest�pstwo, o kt�rym m�wi art.13 opu�ci lokal zajmowany wsp�lnie z pokrzywdzonym w terminie wyznaczonym przez s�d, okre�laj�c jednocze�nie swoje miejsce pobytu.

Art.3 ustawy okre�la te� formy pomocy z jakich mo�e skorzysta� osoba dotkni�ta przemoc� w rodzinie a s� to:

  1. poradnictwo medyczne, psychologiczne, prawne i socjalne
  2. interwencja kryzysowa i wsparcie
  3. ochrona przed dalszym krzywdzeniem, poprzez uniemo�liwienie osobom stosuj�cym przemoc wsp�lne zamieszkiwanie oraz zakazanie kontaktowania si� z osob� pokrzywdzon�
  4. zapewnienie, na ��danie osoby dotkni�tej przemoc�, bezpiecznego schronienia.

Ustawa okre�la dzia�ania korekcyjno-edukacyjne jakie stosuje si� wobec os�b stosuj�cych przemoc.

III. Co jeszcze warto wiedzie� o prawach przys�uguj�cych osobie do�wiadczaj�cej przemocy?
  • Masz prawo do interwencji Policji w sytuacji zagro�enia
  • Masz prawo ��da� za�o�enia Niebieskiej Karty, w kt�rej znajd� si� notatki Policji z przeprowadzonych interwencji (Niebieska Karta mo�e by� za�o�ona w czasie interwencji lub mo�esz sama p�j�� do komisariatu)
  • Masz prawo ��da� zastosowania zatrzymania sprawcy na 48 godzin lub odwiezienia go do izby wytrze�wie� je�li jest nietrze�wy
  • Masz prawo wylegitymowa� policjant�w (zna� imi� i nazwisko funkcjonariuszy i numer ich legitymacji s�u�bowych) - mo�e to by� przydatne gdyby by�y potrzebne ich zeznania lub w sytuacji sk�adania za�alenia na ich dzia�anie
  • Masz prawo z�o�enia zawiadomienie o pope�nieniu przest�pstwa (ustnie lub pisemnie) i informacji o wszcz�ciu post�powania przez Policj� lub prokuratur�, lub odmowie jego wszcz�cia
  • Masz prawo z�o�y� za�alenie na postanowienie o odmowie wszcz�cia post�powania lub jego umorzeniu
  • Masz prawo przejrzenia akt sprawy
  • Masz prawo sk�ada� wnioski dowodowe

Jestem przekonana, �e trzeba zna� swoje prawa by m�c radzi� sobie w sytuacji do�wiadczania przemocy. Warto korzysta� z pomocy specjalist�w, kt�rzy pr�cz wsparcia psychologicznego potrafi� udzieli� praktycznych wskaz�wek co robi�, gdzie szuka� pomocy prawnej i socjalnej. I z tych form pomocy, jak�e niezb�dnej, te� nale�y korzysta�.

Trzeba to wszystko wiedzie� i z tego korzysta� poniewa� ka�dy cz�owiek ma prawo do bezpiecze�stwa i �ycia pozbawionego przemocy, w szczeg�lno�ci tej, ze strony os�b kt�re mia�y by� nam najbli�sze.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2007-06-29)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com