IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Wtorek 14 stycznia 2020

Wszystkie artykuďż˝y...

Artykuďż˝y

Przerzucanie gorďż˝cego ziemniaka - o wzorcach zachowaďż˝...

Autor: Maďż˝gorzata Ziďż˝biďż˝ska

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Moi pacjenci bardzo czďż˝sto pytajďż˝ jak to jest, ďż˝e pewne zjawiska, zachowania, zaburzenia pojawiajďż˝ siďż˝ w ich rodzinach wďż˝aďż˝ciwie od pokoleďż˝. Rzeczywiďż˝cie, zgďż˝ďż˝biajďż˝c historiďż˝ rodziny dostrzegamy swego rodzaju "przenoszenie" niektďż˝rych problemďż˝w od dziadkďż˝w, przez rodzicďż˝w, do dzieci. Zastanawiamy siďż˝, jak to jest moďż˝liwe i co o tym decyduje, czy to sprawa obciďż˝ďż˝eďż˝ genetycznych czy czegoďż˝ innego? Odpowiedďż˝ na te pytania nie jest ďż˝atwa. W tym artykule przyjrzymy siďż˝ temu zjawisku nie od strony biologicznej lecz psychologicznej i pod tym kďż˝tem poddamy je analizie.

Kaďż˝dy z nas rodzi siďż˝ w jakiejďż˝ rodzinie i wiďż˝kszoďż˝ďż˝ pďż˝niej w tej rodzinie wzrasta, poznaje ďż˝wiat, uczy siďż˝, dojrzewa. Rodzina to wiele pokoleďż˝ ludzi, ktďż˝rzy wczeďż˝niej, przed nami pojawiali siďż˝ i tak jak my dorastali dostajďż˝c to, co dziadkowie i rodzice mieli do ofiarowania. Sďż˝ to bardzo rďż˝ne rzeczy i niektďż˝re z nich przekazywane sďż˝ ďż˝wiadomie, a niektďż˝re nie, niektďż˝re pomogďż˝ nam w dorosďż˝ym ďż˝yciu, a niektďż˝re mogďż˝ nas zablokowaďż˝ i przeszkadzaďż˝ w dalszym rozwoju.

Kaďż˝da rodzina ma swoje normy i chce by jej czďż˝onkowie ich przestrzegali. Normy to granice tego, co poďż˝ďż˝dane czy dopuszczalne, ale takďż˝e komunikaty o tym, co niemile widziane, czďż˝sto zakazane. Regulujďż˝ one wszelkie najwaďż˝niejsze obszary ďż˝ycia. Pod tym wzglďż˝dem rodziny bardzo siďż˝ od siebie rďż˝niďż˝: to, co w jednych jest codziennoďż˝ciďż˝, w innych bďż˝dzie tabu. Sďż˝ rodziny otwarte na kontakty z osobami spoza rodziny, chďż˝tnie utrzymujďż˝ce wiďż˝zi przyjacielskie i towarzyskie, i sďż˝ rodziny zamkniďż˝te, nieufne - niechďż˝tne do wychodzenia na zewnďż˝trz. W jednych rodzinach uczucia wolno przeďż˝ywaďż˝ i adekwatnie okazywaďż˝, w innych przeciwnie - uczucia naleďż˝y ukrywaďż˝, a ich okazywanie jest uwaďż˝ane za coďż˝ niestosownego.

Te rďż˝nice dotyczďż˝ rďż˝wnieďż˝ traktowania dzieci. O ile sďż˝ rodziny traktujďż˝ce dzieci z szacunkiem i na tyle rďż˝wnorzďż˝dnie, na ile jest to moďż˝liwe, o tyle w wielu rodzinach "dzieci i ryby gďż˝osu nie majďż˝", wiďż˝c ich rolďż˝ jest raczej podporzďż˝dkowanie i speďż˝nianie oczekiwaďż˝ dorosďż˝ych. Ta sama reguďż˝a moďż˝e teďż˝ dotyczyďż˝ relacji miďż˝dzy dorosďż˝ymi czďż˝onkami rodziny, jedni stanowiďż˝ autorytet dla reszty (np. ze wzglďż˝du na wiek, poziom wyksztaďż˝cenia, posiadane umiejďż˝tnoďż˝ci, pďż˝eďż˝), ale sďż˝ osoby pozostajďż˝ce na marginesie, poza gďż˝ďż˝wnym nurtem ďż˝ycia i decyzji.

Jest jeszcze jedna niezwykle waďż˝na kwestia a dotyczy ona sposobu przekazywania tych wszystkich zasad. Dobrze jest kiedy jest on spďż˝jny tzn. to, co mďż˝wimy, czego oczekujemy jest zgodne z tym, jak dziaďż˝amy. W przypadku rozbieďż˝noďż˝ci czy sprzecznoďż˝ci w tym zakresie pojawia siďż˝ chaos, niepewnoďż˝ďż˝ i istnienie zasad staje siďż˝ bytem teoretycznym.

Moďż˝na o tym pisaďż˝ bez koďż˝ca poniewaďż˝ tyle ile jest rodzin, tyle jest systemďż˝w norm. Sďż˝ one najczďż˝ciej przekazywane przez pokolenia - mďż˝odsze powielajďż˝ starsze. I kolejne... i kolejne...

Jeďż˝li to, co byďż˝o nam przekazywane, i co potem my przekazujemy jest cenne, wartoďż˝ciowe, pomocne to ma to wielkďż˝ wartoďż˝ďż˝. Niestety, bywa i tak, ďż˝e dostajemy "gorďż˝cego ziemniaka", ktďż˝rego przerzucamy kolejnym pokoleniom. Gorďż˝cy ziemniak w dďż˝oniach parzy, nie chcemy go, wiďż˝c pozbywamy siďż˝ najszybciej jak siďż˝ da, choďż˝ niekoniecznie najmďż˝drzej i ďż˝wiadomie.

Jak napisaďż˝am na wstďż˝pie zdarza siďż˝ i to niestety zbyt czďż˝sto, ďż˝e pewne okreďż˝lone problemy sďż˝ obecne w rodzinach zbyt dďż˝ugo. Dziecko widzďż˝c, i boleďż˝nie doďż˝wiadczajďż˝c skutkďż˝w zachowaďż˝ dorosďż˝ych obiecuje sobie, ďż˝e takie wďż˝aďż˝nie nie bďż˝dzie, ďż˝e nigdy nie bďż˝dzie takie jak tata czy mama, a potem z biegiem lat okazuje siďż˝, ďż˝e jako dorosďż˝y czďż˝owiek powiela ono te same problemy i jego dzieci doďż˝wiadczajďż˝ tego, czego on sam w dzieciďż˝stwie i wczesnej mďż˝odoďż˝ci. Wydaje siďż˝ to paradoksalne lecz w gruncie rzeczy nie moďż˝emy daďż˝ czegoďż˝, czego sami nie dostaliďż˝my. Rodzina to miejsce, w ktďż˝rym uczymy siďż˝ wiele lat, odbieramy wszelkie sygnaďż˝y, to stďż˝d wynosimy wďż˝zeďż˝ek w ďż˝wiat, a to co siďż˝ w nim znajduje stanowi najbardziej naturalne, podrďż˝czne narzďż˝dzia do radzenia sobie z problemami, przeciwnoďż˝ciami losu, ktďż˝re z pewnoďż˝ciďż˝ nas nie ominďż˝, radoďż˝ciami, uczuciami, relacjami z ludďż˝mi.

Tworzenie rodziny to bardzo odpowiedzialne zadanie, zapraszanie do niej dzieci rďż˝wnieďż˝. Przyszďż˝oďż˝ďż˝ nie jest zdeterminowana przez przeszďż˝oďż˝ďż˝ . Wystarczy, ďż˝e zastanowimy siďż˝ czy nie trzymamy w rďż˝kach "gorďż˝cego ziemniaka". Wystarczy ďż˝e, kiedy go zobaczymy, zechcemy coďż˝ z nim zrobiďż˝ uďż˝ytecznego, zamiast odruchowo przerzucaďż˝ dalej.