IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Psychologiczne granice - czďż˝ďż˝ 2 - umacnianie i naprawa uszkodzeďż˝

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

"(...) jeďż˝li ktoďż˝ ma trening w odbieraniu przemocy i jego osobiste granice wielokrotnie byďż˝y podeptane - to nie zareaguje stanowczďż˝ obronďż˝ swojego terytorium. Byďż˝ moďż˝e nawet nie odczyta zdeptania trawnika jako agresji, byďż˝ moďż˝e zracjonalizuje to np. dobrymi intencjami sprawcy i zbagatelizuje, byďż˝ moďż˝e nie uzna tego za coďż˝ wartego uwagi. Nieďż˝wiadomie i nieintencjonalnie da sygnaďż˝ sprawcy: "Mam ponaruszane granice - jeďż˝li chcesz siďż˝ przekonaďż˝ jak bardzo - zrďż˝b nastďż˝pny test!". I sprawca to zrobi by sprawdziďż˝, jak daleko moďż˝e siďż˝ posunďż˝ďż˝ i czy warto dalej inwestowaďż˝ w tďż˝ ofiarďż˝."

Terapia jako profilaktyka dalszych zranieďż˝

Wszystkie te osoby, ktďż˝re los doďż˝wiadczyďż˝ przemocďż˝ fizycznďż˝, psychicznďż˝ i seksualnďż˝ w dzieciďż˝stwie sďż˝ bardziej naraďż˝one na zranienie ze strony sprawcďż˝w przemocy w swoim juďż˝ dorosďż˝ym ďż˝yciu. Dlaczego? Bo, jak juďż˝ przytaczaďż˝am w czďż˝ci 1-ej, majďż˝ ponaruszane granice osobiste i duďż˝o ďż˝atwiej bďż˝dzie im uwikďż˝aďż˝ siďż˝ w relacjďż˝ ze sprawcďż˝, trudniej - o dziwo! - go rozpoznaďż˝ i trudniej wydobywaďż˝ siďż˝ z zaleďż˝noďż˝ci i przeciwstawiaďż˝ rozwiniďż˝tej juďż˝ przemocy. Jednak sďż˝ sposoby na to by odbudowaďż˝ swoje granice tak by dobrze sďż˝uďż˝yďż˝y.

Na pewno kaďż˝dej mďż˝odej osobie wchodzďż˝cej w dorosďż˝e ďż˝ycie ze zranionďż˝ duszďż˝ i ciaďż˝em na skutek przemocy proponowaďż˝abym psychoterapiďż˝. Nie tylko po to by pozbyďż˝ siďż˝ dojmujďż˝cego cierpienia. Takďż˝e po to by siebie dobrze poznaďż˝, by wiedzieďż˝ gdzie jestem JA i moje terytorium psychologiczne a gdzie inni ludzie, gdzie przebiega ta granica?

W terapii czďż˝sto odwiedza siďż˝ te ponaruszane miejsca, te wyrwy w pďż˝ocie, ktďż˝rymi niegdyďż˝ sprawca przemocy chadzaďż˝ i atakowaďż˝. To konieczne powroty z powodďż˝w emocjonalnych - pozwalajďż˝ upuďż˝ciďż˝ upchniďż˝te w podďż˝wiadomoďż˝ci uczucia. Ale teďż˝ pozwalajďż˝ rzuciďż˝ ďż˝wiatďż˝o na sam fakt zdewastowanych granic w tym miejscu i koniecznoďż˝ďż˝ ich odbudowy.

Wielokrotne naruszenie granicy przy niemoďż˝noďż˝ci obronienia siďż˝ skutkuje najczďż˝ciej pewnym mechanizmem obronnym - wyparciem. Ofiara przemocy wymazuje ze ďż˝wiadomoďż˝ci wspomnienie tej agresji albo chociaďż˝ zwiďż˝zane z niďż˝ emocje. Czďż˝stokroďż˝ wypiera teďż˝ ďż˝wiadomoďż˝ďż˝ swojej granicy i moment, sposďż˝b jej przekroczenia. Jeďż˝li tak jest - to w pďż˝niejszym ďż˝yciu bďż˝dzie brakowaďż˝ ďż˝wiadomoďż˝ci aktualnego przekraczania granicy w tym wďż˝aďż˝nie miejscu przez innďż˝ juďż˝ osobďż˝.

Magia? Nie, zawiďż˝oďż˝ci ludzkiej psychiki - dlatego warto te sprawy odwikďż˝aďż˝ przy uďż˝yciu profesjonalnej psychoterapii. Samemu nie uda siďż˝ zbadaďż˝ swojej podďż˝wiadomoďż˝ci i tego, co siďż˝ w niej obronnie ukryďż˝o. Do tego potrzebny jest drugi - znajďż˝cy siďż˝ na rzeczy - czďż˝owiek. Wspďż˝towarzysz w tej podrďż˝y w gďż˝ďż˝b siebie, przewodnik zapewniajďż˝cy bezpieczeďż˝stwo i dbajďż˝cy o granice - psychoterapeuta.

Asertywnoďż˝ďż˝ - sztuka zaznaczania swoich granic

ďż˝wietnym uzupeďż˝nieniem dla psychoterapii jest trening asertywnoďż˝ci. Asertywnoďż˝ďż˝ to uczciwe, bezpoďż˝rednie i stanowcze informowanie o swoich potrzebach, uczuciach i opiniach, w sposďż˝b szanujďż˝cy potrzeby, uczucia i prawa drugiej osoby. Rďż˝ni siďż˝ to wiďż˝c od zachowania agresywnego, w ktďż˝rym wyraďż˝amy nasze potrzeby bez liczenia siďż˝ z innymi ludďż˝mi, rďż˝ni siďż˝ teďż˝ od zachowania ulegďż˝ego, w ktďż˝rym rezygnujemy z realizacji siebie, wďż˝asnych potrzeb i uczuďż˝. Asertywnie znaczy wiďż˝c: wyraďż˝am siebie i broniďż˝ wďż˝asnych praw, uznajďż˝c prawa innych.

Jako czďż˝owiek asertywny biorďż˝ odpowiedzialnoďż˝ďż˝ za ksztaďż˝t relacji z ludďż˝mi - stawiam warunki, pozwalam lub nie zgadzam siďż˝, decydujďż˝, wybieram. Ja to robiďż˝ - nie pozostajďż˝ w roli osoby, ktďż˝ra tylko reaguje i odbiera ataki. Pamiďż˝taj: Masz prawo ďż˝yďż˝ tak, jak chcesz i zaleďż˝y to tylko OD CIEBIE!

Komunikat JA - okreďż˝la moje granice i wyraďż˝a mnie Podstawďż˝ umiejďż˝tnoďż˝ci asertywnego zachowania siďż˝ jest posďż˝ugiwanie siďż˝ KOMUNIKATEM JA. Sďż˝uďż˝y temu, aby w sposďż˝b spokojny i jasny, nie budzďż˝cy agresji u odbiorcy, wyraziďż˝, co czujesz lub czego chcesz. Jest prosty do opanowania, bo ma przejrzystďż˝ strukturďż˝:

"Ja czujďż˝ ( tu nazwa uczucia), gdy ty (tu okreďż˝lenie zachowania drugiej osoby)"

Np. " Poczuďż˝am siďż˝ zirytowana, gdy Ty spďż˝niďż˝eďż˝ siďż˝ na nasze spotkanie."

"Komunikat ja" sygnalizuje odbiorcy, ďż˝e mďż˝wimy o sobie, o tym, co siďż˝ z nami dzieje, gdy on zachowuje siďż˝ w okreďż˝lony sposďż˝b. Ludzie na ogďż˝l nie ujawniajďż˝ swoich emocji bďż˝dďż˝cych nastďż˝pstwem czyjegoďż˝ zachowania. Tymczasem mamy prawo przeďż˝ywaďż˝ to, co przeďż˝ywamy, i mamy prawo informowaďż˝ o tych przeďż˝yciach ich "sprawcďż˝".

Czďż˝owiek asertywny nigdy nie zaczyna zdania od "TY". Nie ocenia i nie wartoďż˝ciuje innych. Mďż˝wi o swoich prawdziwych odczuciach, bo to jedyny uczciwy sposďż˝b, by wyraziďż˝ siebie. Nie atakuje i nie deprecjonuje swojego rozmďż˝wcy. Nie obrzuca go wyzwiskami. Nie przemyca aluzji o jego braku taktu. Nie stawia zarzutďż˝w. Nie wytyka mu, ďż˝e jest taki i owaki. Nie mďż˝wi: - "Ale jesteďż˝ nachalny!" Mďż˝wi: - "Ja nie mam na to ochoty". Ja.

Przestawienie siďż˝ na ten sposďż˝b komunikacji wymaga czasu, wysiďż˝ku i kolejnych ďż˝wiczeďż˝. Wiďż˝kszoďż˝ďż˝ z nas mimowolnie uďż˝ywa komunikacji TY. "Ty jesteďż˝ďż˝, bo Tyďż˝, jak mogďż˝eďż˝!, denerwujesz mnie, itp.". Asertywnoďż˝ďż˝ oznacza branie odpowiedzialnoďż˝ci za to, co komunikujďż˝ i wyraďż˝anie swoich uczuďż˝, opinii, oczekiwaďż˝, wďż˝tpliwoďż˝ci, niezgody i zgody oraz potrzeb wprost - od Ja.

Trening asertywnoďż˝ci - nauka szacunku do siebie

Trening asertywnoďż˝ci odbywa siďż˝ w grupie kilkunastoosobowej wraz z jednym lub dwoma - prowadzďż˝cymi trenerami. Najczďż˝ciej caďż˝oďż˝ďż˝ trwa 30 do 50 godzin - wtedy jest to solidna porcja zawierajďż˝ca zarďż˝wno mikroedukacje jak i praktyczne ďż˝wiczenia.

W czasie treningu porusza siďż˝ kolejne wďż˝tki i trudnoďż˝ci w asertywnym zachowaniu, np. umiejďż˝tnoďż˝ďż˝ odmawiania, przeciwstawiania siďż˝ naciskowi, wyraďż˝ania swoich odczuďż˝, proszenia o pomoc, wyraďż˝ania przeciwstawnych opinii, radzenia sobie z krytykďż˝, zwďż˝aszcza z tďż˝ raniďż˝cďż˝ lub aluzyjnďż˝, asertywne wyraďż˝anie krytyki, itp. W czasie treningu przygotowuje siďż˝ propozycjďż˝ konstruktywnej reakcji w danej sytuacji a nastďż˝pnie odgrywa siďż˝ jďż˝ w scence z udziaďż˝em innych uczestnikďż˝w. Trener pomaga wypracowaďż˝ asertywnďż˝ mowďż˝ ciaďż˝a.

Sama sytuacja ďż˝wiczenia na forum grupy jest moďż˝liwa dziďż˝ki wypracowanej przez grupďż˝ atmosferze bezpieczeďż˝stwa, zaufania i bliskoďż˝ci. Nad tym m.in. czuwa prowadzďż˝cy, ale i zaleďż˝y to od sposobu ukonstytuowania siďż˝ grupy. Pewnie z uwagi na to wiďż˝cej moďż˝emy siďż˝ spodziewaďż˝ po udziale w treningu organizowanym w oďż˝rodku psychoterapeutycznym niďż˝ w treningu, na ktďż˝ry wysyďż˝a nas pracodawca i w ktďż˝rym wezmďż˝ udziaďż˝ nasi wspďż˝pracownicy albo koledzy z tego samego roku studiďż˝w.

Warto zdawaďż˝ sobie sprawďż˝, ďż˝e to w duďż˝ej mierze nasza otwartoďż˝ďż˝ w ujawnieniu na forum trudnego kawaďż˝ka ze swojego ďż˝ycia i gotowoďż˝ďż˝ do pracy nad nim decydujďż˝ o sukcesie. Jeďż˝li nie bďż˝dziemy siďż˝ czuli w grupie swobodnie - nie siďż˝gniemy po nasze prawdziwie trudne reakcje, ominiemy je, starajďż˝c siďż˝ tylko w czasie treningu jak najlepiej wypaďż˝ďż˝ przed innymi, ukryďż˝ sďż˝abe strony, nie naraziďż˝ siďż˝ na ďż˝miesznoďż˝ďż˝ czy inne reperkusje. A przecieďż˝ trening asertywnoďż˝ci moďż˝e wyglďż˝daďż˝ inaczej i moďż˝e byďż˝ ogromnďż˝ pomocďż˝ w ustanawianiu swoich granic i jasnym ich komunikowaniu. Moďż˝e pomďż˝c siebie broniďż˝, ale teďż˝ moďż˝e sďż˝uďż˝yďż˝ ociepleniu relacji z ďż˝yczliwymi osobami. Pomoďż˝e teďż˝ w zyskaniu szacunku do samego siebie.