IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Tak fajnie, ďż˝e czasem nawet sam ze sobďż˝ rozmawiam - o komunikacji mniej i/lub bardziej wirtualnej

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

M: (po blisko godzinnej pogawďż˝dce) To co? Koďż˝czymy?
JA: Jeszcze nie. Ja tak lubiďż˝ z Tobďż˝ rozmawiaďż˝.
M: No bo ze mnďż˝ zawsze siďż˝ fajnie rozmawia... (po chwili zastanowienia) Tak fajnie, ďż˝e czasem nawet sam ze sobďż˝ rozmawiam.

Jďż˝zyk - cudowne narzďż˝dzie, w ktďż˝re wyposaďż˝ony zostaďż˝ gatunek Homo sapiens. Narzďż˝dzie, dziďż˝ki ktďż˝remu przekazujemy myďż˝li, uczucia, wiedzďż˝, doďż˝wiadczenia. Narzďż˝dzie, sďż˝uďż˝ďż˝ce niezbďż˝dnej w codziennym funkcjonowaniu komunikacji. Komunikacji, ktďż˝ra ma miejsce, gdy istnieje strona mďż˝wiďż˝ca - wyraďż˝ajďż˝ca pewnďż˝ treďż˝ďż˝, oraz strona sďż˝uchajďż˝ca - odczytujďż˝ca jďż˝. Rozpoczynajďż˝c na zďż˝ym stanie pogody na zewnďż˝trz, a koďż˝czďż˝c na zďż˝ym stanie ducha wewnďż˝trz, przekazujemy sobie tysiďż˝ce rďż˝nych, waďż˝nych dla nas treďż˝ci, ktďż˝re czasami cieszďż˝, innym razem bolďż˝, a zdarza siďż˝ i tak, ďż˝e sďż˝ nam zwyczajnie obojďż˝tne. Warto rozmawiaďż˝, porozmawiajmy, rozmowa dobra na wszystko - myďż˝lďż˝, kiedy zďż˝y stan ducha nie daje mi spaďż˝. Rozmawiaďż˝ moďż˝na na wiele sposobďż˝w, spoďż˝rďż˝d ktďż˝rych kaďż˝dy wymaga, by mieďż˝ kogoďż˝ do rozmowy. Tym kimďż˝ niekoniecznie musi byďż˝ drugi czďż˝owiek siedzďż˝cy obok. Cudownďż˝ moc moďż˝e posiadaďż˝ rozmowa z samym sobďż˝, ďż˝wiadoma dyskusja wewnďż˝trz siebie, co dobrze ilustruje przytoczona we wstďż˝pie wypowiedďż˝ "M".

Kaďż˝dej rozmowie w cztery oczy towarzyszďż˝ ďż˝ywe emocje, komunikaty pozawerbalne, mďż˝wiďż˝ce wiďż˝cej niďż˝ tysiďż˝ce sďż˝ďż˝w. Bo komunikacja to znacznie wiďż˝cej niďż˝ sďż˝owa, ktďż˝re wypowiadamy. Sďż˝owa, jak siďż˝ okazuje, formuďż˝ujďż˝ niewielkďż˝ czďż˝ďż˝ ludzkiej ekspresji. "Badania wykazujďż˝, ďż˝e w wypowiedzi przed grupďż˝ ludzi 55% efektu uzyskuje siďż˝ jďż˝zykiem ciaďż˝a - postawďż˝, gestami i kontaktem wzrokowym, 38% tonem gďż˝osu i tylko 7% treďż˝ciďż˝ naszej wypowiedzi." Maďż˝o tego - kiedy komunikaty werbalne i niewerbalne wchodzďż˝ ze sobďż˝ w konflikt, zawartoďż˝ďż˝ werbalna zostaje w zasadzie pominiďż˝ta - donoszďż˝ badacze komunikowania postaw i emocji. Dlatego nie wierzymy komuďż˝, kto uspokaja nas, mďż˝wiďż˝c "spokojnie", kiedy widzimy, ďż˝e sposďż˝b, w jaki to robi, wskazuje na wyjďż˝tkowy niepokďż˝j.

Technika pokonaďż˝a wszystkie odlegďż˝oďż˝ci, ale nie stworzyďż˝a ďż˝adnej bliskoďż˝ci.
M. Heidegger

Nie sposďż˝b przeceniďż˝ doniosďż˝ej roli oraz znaczenia komunikacji interpersonalnej. Zewszďż˝d atakujďż˝ nas komunikaty. Uparcie powtarzamy, ďż˝e jesteďż˝my osobami wysoce komunikatywnymi, bo - cokolwiek to znaczy- dobrze o nas ďż˝wiadczy. Apelujemy o komunikacjďż˝ w rodzinie, bo rodzina z prawidďż˝owďż˝ komunikacjďż˝ to dobra rodzina. Zastanawiamy siďż˝, jak usprawniďż˝ komunikacjďż˝ w firmie, bo jest to przepis na sukces. Chďż˝tnie odkrywamy, ďż˝e coďż˝ speďż˝nia, lub dopiero speďż˝ni, funkcjďż˝ komunikacyjnďż˝, dziďż˝ki ktďż˝rej na pewno bďż˝dzie nam wygodniej. Cieszy nas funkcja komunikacyjna, dlatego cieszy nas telefon, komputer albo lepiej - komputer w telefonie. A caďż˝a ta radoďż˝ďż˝ dziďż˝ki szybkiej i ďż˝atwej komunikacji.

Communico - "czyniďż˝ wspďż˝lnym, coďż˝ z kimďż˝ dzieliďż˝", a takďż˝e "komuďż˝ czegoďż˝ uďż˝yczyďż˝, udzieliďż˝, dopuďż˝ciďż˝ do udziaďż˝u". Ludzie "coďż˝ z kimďż˝ dzielďż˝, uďż˝yczajďż˝". Najwaďż˝niejsze, ďż˝eby byďż˝o szybko. Szybko, ďż˝atwo i wygodnie! Chcďż˝ porozmawiaďż˝, wiďż˝c dzwoniďż˝ zamiast siďż˝ spotkaďż˝, bo jest szybciej. Chcďż˝ powiedzieďż˝, wiďż˝c piszďż˝, bo jest ďż˝atwiej. Wreszcie chcďż˝ wysďż˝uchaďż˝, ale nie sďż˝ucham, bo jest wygodniej. Internet pomaga, bo usprawnia komunikacjďż˝ (oczywiďż˝cie poza niekoďż˝czďż˝cym siďż˝ szeregiem innych pomocy, bez ktďż˝rych coraz trudniej siďż˝ obejďż˝ďż˝). Mojej znajomej pewnie pomaga, bo gdy jďż˝ kiedyďż˝ poprosiďż˝am, ďż˝eby przyszďż˝a porozmawiaďż˝ (co waďż˝ne - mieszka 20 metrďż˝w dalej na tej samej ulicy co ja), to mi odpowiedziaďż˝a, ďż˝ebym "wpadďż˝a na gadu". Nie wpadďż˝am i nie podejrzewam siebie w zwiďż˝zku z tym o brak komunikatywnoďż˝ci. Rozmawiaďż˝ chciaďż˝am.

W ďż˝wiecie komunikacji internetowej wyrďż˝niono dwa rejestry: rejestr synchronicznych pogaduszek w komunikatorach internetowych, podobny do rozmowy twarzďż˝ w twarz, oraz rejestr asynchroniczny, wystďż˝pujďż˝cy w e-mailach lub na forach internetowych. Oba rejestry diametralnie siďż˝ rďż˝niďż˝. Niezaleďż˝nie od rďż˝nic, ich wspďż˝lnym elementem zawsze pozostanie brak kontaktu bezpoďż˝redniego miďż˝dzy nadawcďż˝ a odbiorcďż˝ komunikatu. Brak kontaktu miďż˝dzy rozmďż˝wcami pozbawia proces komunikacji tradycyjnie rozumianego komponentu niewerbalnego. Nie mamy moďż˝liwoďż˝ci zaobserwowania gestďż˝w, ruchďż˝w, mimiki. Pozostajďż˝ sďż˝owa, a przecieďż˝ w komunikacji szukamy nie tylko sďż˝ďż˝w, ale bliskoďż˝ci, wiďż˝zi, ludzi.

Was szukam
Na tej wyspie
bezludnej
nie omyliďż˝em siďż˝
wy jesteďż˝cie
ludzie
T. Rďż˝ewicz

Zupeďż˝nie przypadkiem, przez ciekawoďż˝ďż˝ , zadebiutowaďż˝am kilka dni temu w roli obserwatora na forum jednego z portali pomocy psychologicznej. Rzecz dotyczyďż˝a samotnoďż˝ci. "Samotnoďż˝ďż˝ to niemoďż˝noďż˝ďż˝ czy nieumiejďż˝tnoďż˝ďż˝ podzielenia siďż˝ myďż˝lami i emocjami z kimďż˝, kto jest obok..." - przeczytaďż˝am definicjďż˝ jednego z uczestnikďż˝w. Wracamy zatem do punktu wyjďż˝cia. Communico. Dzielenie czegoďż˝ z kimďż˝ - to komunikacja. Zgodnie z powyďż˝szym cytatem, samotnoďż˝ďż˝ oznacza jej brak. Czytaďż˝am dalej o tym, jak ludzie informujďż˝ siďż˝ nawzajem o tym, czym jest brak komunikacji. Podglďż˝daďż˝am, jak piszďż˝ o samotnoďż˝ci, definiujďż˝ jďż˝, mďż˝wiďż˝ innym jak, dlaczego, od kiedy sďż˝ samotni. Szukajďż˝ kogoďż˝ obok. Kogoďż˝ rďż˝wnie, mniej, bardziej samotnego. Zastanawia mnie, czy w zamkniďż˝tym krďż˝gu zalogowanych uďż˝ytkownikďż˝w moďż˝na poczuďż˝ wiďż˝ z drugďż˝ osobďż˝. Wiďż˝ bďż˝dďż˝cďż˝ wsparciem, zrozumieniem ze strony kogoďż˝, kto jest blisko. Jak blisko? Ona pisze z Wrocďż˝awia, on nie podaďż˝ skďż˝d. Znaleďż˝li siďż˝ na tej samej stronie, w jednym oknie. To blisko. Myďż˝lďż˝ sobie: zamknij to okno, otwďż˝rz drzwi i wyjdďż˝ do niego albo do niej, nawet, jeďż˝li bďż˝dziecie wtedy dalej od siebie. Ale jest kolejny post, apel do zamkniďż˝tego ďż˝wiata, ďż˝e wyjďż˝ďż˝ nie ma do kogo, nie ma z kim i w ogďż˝le nie ma jak. Przy komputerze szybciej, ďż˝atwiej. A nuďż˝ ten, co nie podaďż˝, skďż˝d jest, mieszka nade mnďż˝, wiďż˝c jest obok. Codziennie przecieďż˝ obok niego przechodzďż˝. Tak obok, ďż˝e mi wystarczy. I piszďż˝ dalej, ďż˝e im samotnie. W pisaniu, wirtualnej rozmowie szukajďż˝ pomocy. Wirtualnej - stworzonej w ludzkim umyďż˝le, ale prawdopodobnie istniejďż˝cej w rzeczywistoďż˝ci lub mogďż˝cej zaistnieďż˝. Wirtualnej - wykreowanej na ekranie komputera, telewizora, ale tak realistycznej, ďż˝e wydaje siďż˝ rzeczywista . Jak znaleďż˝ďż˝ wsparcie, szukajďż˝c go w czymďż˝, co "wydaje siďż˝", w dodatku tylko "prawdopodobnie"?

Komputery sďż˝ bezuďż˝yteczne. Mogďż˝ nam daďż˝ tylko odpowiedďż˝.
P. Picasso

Specyfika sytuacji - portal pomocy psychologicznej, uruchamia moje zrozumienie. Samotnoďż˝ďż˝ jest dla kogoďż˝ problemem. Skoro korzysta z wirtualnej pomocy, to znaczy, ďż˝e wykorzystaďż˝ juďż˝ wszelkie realnie dostďż˝pne ďż˝rodki. ďż˝rodki w postaci ludzi, ktďż˝rzy sďż˝ lekiem na samotnoďż˝ďż˝. Ale moďż˝e jest tak, ďż˝e nie wykorzystaďż˝, bo zaczďż˝ďż˝ od tego najszybszego, najďż˝atwiejszego sposobu, ktďż˝ry, nie zapominajmy, byďż˝ dodatkowo najwygodniejszy?

Psychologia staďż˝a siďż˝ jakiďż˝ juďż˝ czas temu sďż˝owem modnym, rozwiďż˝zaniem prawie idealnym, kierunkiem wartym studiowania, a przede wszystkim obszarem zaludnionym. Ta wďż˝aďż˝nie psychologia, powszechnie kojarzona z kozetkďż˝. Na kozetce pacjent, naprzeciwko niego terapeuta, a miďż˝dzy nimi dialog. ďż˝ywa rozmowa, peďż˝na sďż˝ďż˝w, emocji, gestďż˝w i nierzadko niezrďż˝cznej ciszy. "W minionych latach i badacze, i praktycy zaczďż˝li doceniaďż˝ znaczenie zachowaďż˝ pozawerbalnych w poradnictwie. Zasugerowali, ďż˝e regulujďż˝ one tok rozmowy, przekazujďż˝ emocje, modyfikujďż˝ informacje przekazywane werbalnie, dostarczajďż˝ istotnych informacji o zwiďż˝zku w procesie pomocy (...) i udzielajďż˝ wskazďż˝wek, ďż˝e klient nie mďż˝wi tego, co myďż˝li." A tu proszďż˝: czat, forum, wsparcie, e-psychoterapia, uwolnienie od budzďż˝cej grymas kozetki. A wszystko to w atmosferze anonimowoďż˝ci, odlegďż˝oďż˝ci, braku wiďż˝zi i braku wszystkich wyďż˝ej wymienionych pozawerbalnych wskazďż˝wek. Wiem, ďż˝e jest to rozwiďż˝zanie. Wiem, ďż˝e kiedy siďż˝ napisze, jest lepiej, znoďż˝niej. Ktoďż˝ czyta, ktoďż˝ odpisze. Ktoďż˝ nawet sďż˝ucha. Proces komunikacji trwa. Ale jeďż˝li ten ktoďż˝ zmieni jutro swoje dane w sieci, to jak ona/on go znajdzie? Albo: jak siďż˝ nikt nie zainteresuje tematem rozpoczďż˝tym przez niego? Skoro zaczďż˝ďż˝, znaczy, ďż˝e waďż˝ny. ďż˝e boli, smuci, lub cieszy. A odpowiedzi brak. Zero nowych postďż˝w. W nowo otwartym oknie tylko on. Jakby porozmawiaďż˝ z kimďż˝ siedzďż˝cym obok, to moďż˝e przynajmniej wiedziaďż˝by, ďż˝e ktoďż˝ usďż˝yszaďż˝. A tak to nawet tego nie wie... I oby siďż˝ nie staďż˝o tak jak z Muminkiem, ktďż˝ry w opowiadaniu Tove Jansson "westchnďż˝ďż˝ i spojrzaďż˝ tďż˝sknie w okno. Czuďż˝ sie najbardziej samotnym stworzeniem na ďż˝wiecie."

Z drugiej strony zakďż˝adam, ďż˝e nie zawsze przecieďż˝ chodzi tylko o odpowiedďż˝. Pisanie jest wewnďż˝trznym dialogiem. Rozmawiam, sďż˝ucham, rozumiem. Wcale nie woďż˝am o pomoc, po prostu tak mi lepiej, a to samo w sobie stanowi pomoc. Albo, jak "M", lubiďż˝ rozmawiaďż˝ ze sobďż˝. Tylko po co takie rozmowy upubliczniaďż˝? Moďż˝e ďż˝eby mieďż˝ ďż˝wiadomoďż˝ďż˝, ďż˝e ktoďż˝ czyta. Mieďż˝ ďż˝wiadkďż˝w. Nie mieďż˝ juďż˝ ucieczki w postaci potarganej kartki z pamiďż˝tnika. No bo staďż˝o siďż˝. A jak ktoďż˝ delikatnie podglďż˝dnie moje myďż˝li, to i jemu bďż˝dzie lepiej. Wszyscy przecieďż˝ lubimy czasami podglďż˝daďż˝.

I w tym momencie temat komunikacji w internecie mocno nam siďż˝ komplikuje. Samotnoďż˝ďż˝, podglďż˝danie, koleďż˝anka z mojej ulicy, Muminek bez kozetki... A wszystko to "na tej wyspie bezludnej" Rďż˝ewicza. Chcďż˝c to zrozumieďż˝, tworzymy nowe warunki, sytuacje, pomysďż˝y, punkty widzenia problemu. Mnoďż˝ďż˝ siďż˝ refleksje, mnoďż˝ďż˝ siďż˝ "ale" i "to zaleďż˝y". A w konsekwencji powstajďż˝ pytania, na ktďż˝re odpowiedzi pewnie naleďż˝aďż˝oby szukaďż˝ w procesach motywacyjnych, teoriach osobowoďż˝ci, rďż˝nicach indywidualnych, a najlepiej w ludziach. W Internecie teďż˝! Poprzestaďż˝my zatem na tym, co zostaďż˝o powiedziane. Poprzestaďż˝my na sďż˝owach Stanisďż˝awa Jerzego Leca: "Czasami trzeba zamilknďż˝ďż˝, ďż˝eby zostaďż˝ wysďż˝uchanym".