IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

ALICJA W KRAINIE REKLAM

Autor: �ukasz Rutkowski

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Korporacje ju� dawno odkry�y potencja� tkwi�cy w dzieciach. Dzieci bardzo szybko przywi�zuj� si� do marek, �atwiej ulegaj� reklamom, a tak�e nie rozumiej�, �e to, co dzieje si� na ekranie telewizora, lub komputera nie jest prawd�. Klient idealny. Dzieci staj� si� inwestycj� na przysz�o��, kt�ra b�dzie s�u�y� nie nam, ale wielkim korporacjom. Manipulacja? Prawa rynku? Kapitalizm? Norma? Instrumentalizm?

ALICJA W KRAINIE REKLAM

�yjemy w wieku informacji. Codziennie otrzymujemy tysi�ce komunikat�w, a wi�kszo�� z nich jest odbierana przez nasz m�zg nie�wiadomie. Kiedy w��czamy komputer, wychodzimy na zakupy, wsiadamy do auta, nawet kiedy wybieramy si� na spacer po mie�cie, bombardowani jeste�my przez niezliczone komunikaty w postaci reklam czy przeogromnych bilbord�w, stapiaj�cych si� z miejsk� przestrzeni�.

Alejki w sklepach centr�w handlowych, specjalnie wyeksponowane produkty na p�kach, kolejno�� dzia��w, a tak�e zapach dosi�gaj�cy naszych nos�w czy muzyka dobiegaj�ca z g�o�nik�w - wszystko to jest zaplanowane z premedytacj�, maj�c� na celu wyci�gni�cie z naszych portfeli tyle, ile si� da. Tyle, na ile sobie pozwolimy. Tyle, na ile damy si� uwie�� z�udnemu wra�eniu szcz�cia p�yn�cego z zakup�w.

Cho� mog�oby wydawa� si� inaczej, to w projektach centr�w handlowych nie ma nic przypadkowego. Zamkni�ta zabudowa ma nas skutecznie odci�� od �wiata zewn�trznego, wystawiaj�c nasz umys� na subtelne dzia�anie bod�c�w, kt�re w rezultacie wywo�aj� w nas oczekiwane dzia�anie podobnie jak u ps�w Paw�owa, tyle tylko, �e zamiast �lini� si� na d�wi�k dzwoneczka, b�dziemy wype�nia� koszyki i opr�nia� swe portfele.

Przekraczaj�c pr�g centra handlowego, wpadamy do kr�liczej dziury Alicji z krainy czar�w, gdzie magia dos�ownie i w przeno�ni wype�nia ka�dy centymetr przestrzeni - u�miechni�te twarze m�odych ludzi z bilbord�w reklamowych, odpowiednia muzyka, zazwyczaj wolna, kt�ra wp�ywa na tempo naszego przemarszu, a kt�ra sprawia, �e sp�dzamy wi�cej czasu przed wystawami, ziele�, oczko wodne, fontanna, szpitalna czysto��, ruchome schody, obszerne windy, �awki a tak�e wystawy samochod�w, motocykli, stroj�w pi�karskich czy przer�nych zdj��.

Firmy reklamowe zatrudniaj� w swoich szeregach osoby bystre, inteligentne oraz doskonale wyszkolone. Korzystaj� z us�ug antropolog�w, etnolog�w, socjolog�w, psycholog�w i psychiatr�w, a wszystko nie po to, aby�my dostali produkt jak najwy�szej jako�ci, lecz po to, �eby obna�y�, odkry�, przeanalizowa� i wykorzysta� wyrafinowane mechanizmy, kt�re determinuj� ludzkie zachowanie. Wykorzystanie tych mechanizm�w w reklamie ma sprawi�, �e przemienimy si� w doskona�ego konsumenta.

Marketing skierowany do dzieci i m�odzie�y jest niemal�e tak samo wa�ny, jak i ten skierowany do doros�ych. Dzieci staj� si�, u�ywaj�c terminologii marketingowo-wojskowej, targetem, czyli celem wyrachowanych dzia�a� maj�cych za zadanie stworzenie idealnego, w oczach korporacji, klienta.

Tylko w Stanach Zjednoczonych kwota przeznaczana na sam dzieci�cy marketing przekracza 15mld dolar�w rocznie.

Przedstawi� pokr�tce metody, jakie s� wykorzystywane do manipulacji naszymi dzieci. Manipulacji istotami, kt�re nie s� w stanie obroni� si� przed wp�ywem tak pot�nej machiny, a kt�re s� zdane na ochron� tylko i wy��cznie swoich rodzic�w.

"Dawid i Goliat"

Ludzie od reklam z zimn� kalkulacj� wykorzystuj� wszystkie s�abe strony naszych dzieci. Korzystaj�c ze zdobyczy wsp�czesnej psychologii rozwojowej tworz� reklamy w taki spos�b, aby wykorzysta� fazy rozwoju, przez jakie dziecko przechodzi, a tak�e wszystkie s�abe punkty, jakie s� obna�one w zwi�zku z momentami kryzysowymi, kt�re towarzysz� zmianom dokonuj�cym si� w dziecku.

Oko�o 7 miesi�ca �ycia m�ody obywatel zaczyna przybiera� postaw� wertykaln�, a elementem oswajania go ze �wiatem i dziwami centr�w handlowych s� foteliki umieszczane w koszykach na zakupy.

Do drugiego roku �ycia pojawia si� w dzieciach pierwsza z czterech cech idealnego konsumenta. Jest ni� odczuwanie pragnienia i posiadanie preferencji. Malutki cz�owiek lubi smak s�odki oraz kolory kontrastowe. Takie jest jedzenie dla maluczkich, oraz w takich kolorach s� zabawki, kt�re strasz� doros�ych swoj� kiczowato�ci� z p�ek sklepowych, a kt�re tak skutecznie zwabiaj� do siebie nasze dzieci.

Mniej wi�cej od pi�tego miesi�ca �ycia dziecko zaczyna zwraca� uwag� na przekaz telewizyjny. Reklamy, kt�rych celem s� takie dzieci, b�d� r�wnie� w kolorach kontrastowych. Popularno�� Teletubisi�w w�r�d najmniejszych telewidz�w nie powinna zatem nikogo dziwi�.

Kiedy dziecko osi�ga wiek 18-tu miesi�cy pojawiaj� si� pierwsze pro�by typu: Kupisz mi co� mamo, kupisz mi co� tato?

Co ciekawe, ju� 40% dwulatk�w dostrzega zwi�zek mi�dzy reklam� a produktem w sklepie. Dalej jest to 60% trzylatk�w, 84% czterolatk�w i a� 88% pi�ciolatk�w.

Dwu- i trzylatki posiadaj� te� osobliw� cech�, kt�ra towarzyszy� im b�dzie a� do �smego roku �ycia: jest ni� wiara w istnienie potwora z bajki. Co za tym idzie, wierz� r�wnie�, �e to, co widz� w reklamie, jest prawd�.

Dziecko do sz�stego roku �ycia nie potrafi wytrzyma� napi�cia zwi�zanego z odst�pem czasowym miedzy doznaniem, potrzeb� jego realizacji i w ko�cu sam� realizacj�. Jego potrzeby musz� by� zaspakajane natychmiast. Coraz wi�cej sklep�w z zabawkami wystawia kilka przedmiot�w rzekomo do zabawy dla m�odych klient�w. Oczywi�cie, �e nie ma w tym nic z�ego. Problem zaczyna si� dopiero wtedy, kiedy prosi si� dziecko, aby od�o�y�o zabawk� i posz�o grzecznie z rodzicem, ale nie jest to problem w�a�cicieli sklep�w przecie�.

6-letnia os�bka posiada ju� dwie z czterech cech idealnego konsumenta, zatem - poszukuje sposob�w zaspokojenia pragnie� i potrzeb. Pragnie� i potrzeb, kt�re s� bardzo cz�sto sztucznie wywo�ywane. Prosz� si� nie �udzi�, �e stoisko z batonikami przy kasie jest dla naszej wygody. Dzieci lubi� bra� wszystko w r�ce, a stanie w kolejce z rodzicem jest ku temu wspania�� sposobno�ci�.

Wszystkie reklamy skierowane do dzieci s� dopasowane do ich potrzeb. Dla dzieci dwu- i trzyletnich musz� to by� reklamy z ma�ymi zwierz�tkami, kt�re s� dzieciom znane. Kontekst reklamy musi by� ma�emu konsumentowi znajomy i najwa�niejsze jest, aby reklama mia�a du�� ilo�� powt�rze� oraz wolne tempo emisji.

Natomiast reklama skierowana dla czteroletnich ch�opc�w musi przypomina� przygody Indiana Jones, tempo akcji jest szybsze, a sama akcja zawiera elementy agresji i awanturnictwa.

W wieku 5 - 7 lat dziecko samodzielnie wybiera si� po raz pierwszy do sklepu po drobne zakupy. Teraz pojawia si� kolejna z cech idealnego konsumenta - umiej�tno�� dokonania wyboru. Dziecko b�dzie ju� potrafi�o wybra�, kt�ry batonik lub lizak b�dzie mu towarzyszy� w drodze powrotnej do domu.

Kolejnymi wa�nymi, z punktu widzenia marketingu umiej�tno�ciami, jakich ma�y klient nabiera w wieku 5-6 lat, s� umiej�tno�ci spo�eczne. I tutaj pojawiaj� si� wszelakie przedmioty zwi�zane ze wsp�ln� zabaw� - domki dla lalek barbie, tory wy�cigowe i tym podobne.

Badania marketingowe pokaza�y, �e idealnym konsumentem dziecko staje si� mi�dzy 8 a 12-stym rokiem �ycia. Dodatkowo dzieci w tym wieku cechuje wysoki konformizm, a m�wi�c pro�ciej: dziecko chce posiada� i bawi� si� tym, czym bawi� si� inne dzieci. Firmy namierzaj� wi�c klasowych i podw�rkowych lider�w oraz obdarowuj� ich przedmiotami i zabawkami. Skutki takich praktyk nie trudno sobie wyobrazi�.

Nasze dzieci traktowane s� bardzo instrumentalnie przez pozbawion� skrupu��w maszyn� marketingow�. Reklama ma wp�yn�� na dziecko, dziecko na wp�yn�� na nas, a my mamy wp�yn�� na rosn�ce przychody przedsi�biorstw. Cz�stokro� wydaje nam si�, �e dajemy dziecku, to czego mu potrzeba, ale trzeba si� zastanowi�, czyje tak naprawd� potrzeby spe�niamy.

"To nie jest sklep dla Twardych ludzi"

W Polsce przeci�tne dziecko ogl�da oko�o 55 reklam dziennie. 55 razy dziennie wzbudzane jest w nim wyrachowane napi�cie, z kt�rym malec nie jest w stanie sobie sam poradzi�. Wi�c b�aga nas i prosi, a w bardziej ekstremalnych przypadkach robi sceny w sklepie - nazywa si� to czynnikiem marudy (nagging factor).

Czynnik marudy jest bardzo dobrze zbadany przez wielkie korporacje. Tym razem to rodzic�w scharakteryzowano w czterech grupach:

1. "Mi�czaki" - to rodzic, kt�ry zawsze ulega naci�ganiu, jest rodzaj rodzicielstwa, jaki firmy lubi� najbardziej.

2. "Krewni-i-znajomi-Kr�lika" - to rodzice, kt�rzy kupuj� wszystkie najnowsze zabawki, byleby m�c pobawi� si� ze swoj� pociech�. Jest to grupa niemal�e tak samo lubiana przez firmy jak "Mi�czaki".

3. "Rodzice sk��ceni" - s� to rodzice, kt�rzy przynosz� najwi�ksze zyski firmom. Nale�� do tej grupy rodzice w separacji, rozwodnicy lub samotni, kt�rzy powodowani wyrzutami sumienia lub ch�ci� przeci�gni�cia dziecka na swoj� stron� zasypuj� swoje dzieci przedmiotami. Nie trzeba chyba dodawa�, �e dla firm jest to grupa najbardziej ulubiona ze wszystkich.

4. "Twardziele" - jest to grupa, kt�ra jest najwi�kszym wrogiem firm. Nale�� do niej rodzice, kt�rzy nigdy nie ulegaj� czynnikowi marudy.

"Babciu, dlaczego masz takie wielkie z�by"

Czy firmy marketingowe post�puj� moralnie, wykorzystuj�c s�abe strony rozwijaj�cych si� dzieci? Czy w og�le takie dzia�ania stanowi� jaki� problem i zagro�enie dla ma�ych ludzi? To s� pytania, na kt�re ka�dy rodzic musi odpowiedzie� sobie indywidualnie i wed�ug w�asnych warto�ci, ale trzeba zdawa� sobie spraw� z zagro�e�, jakie niesie ze sob� bombardowanie dzieci ju� od najm�odszych lat b�ahymi i tandetnymi reklamami.

Go�ym okiem widoczna jest seksualizacja dzieci�stwa. Sprzedawane s� kosmetyki dla dzieci, seksowne d�insy dla nastolatek. Lalka Barbie mo�e swoj� figur� wp�dza� w kompleksy dorastaj�ce dziewczynki. Nie ka�da z nich b�dzie wygl�da� jak Barbie w przysz�o�ci i �adna nie musi, ale czy kiedykolwiek widzieli�my niezgrabn� lalk�?

Bro�, no�e, karabiny, pistolety, czo�gi, o�owiani �o�nierze - rzeczy, kt�re w wielu cz�ciach �wiata przynosz� �zy i cierpienie, a tak�e nieopisan� traum�, staj� si� dla naszych dzieci elementami zabawy, przyjemno�ci. Szczeg�lnie niezrozumia�e jest to w kraju, kt�rego mieszka�cy osobi�cie do�wiadczyli, do czego tak naprawd� te rzeczy s�u��.

Uczymy nasze dzieci bezradno�ci, a tak�e zabijamy w nich kreatywno��, podsuwaj�c pod nos gotowe rozwi�zania wszystkich problem�w - wystarczy przecie� si�gn�� r�k� do p�ki. Reklamy przekonuj� nas, �e ka�dy problem mo�na rozwi�za�, kupuj�c odpowiedni produkt. Relacje mi�dzyludzkie wydaj� si� niemal�e niemo�liwe bez obecno�ci jakiego� przedmiotu.

Jeste�my ju� w brzuchu wilka? A mo�e nasze dzieci s�? A mo�e wilka nie ma, i nale�y ufa� wielkim korporacjom? Jeste� kowalem w�asnego losu.

"Gandalf Bia�y"

Dla tych, kt�rzy widz� wilka w przebraniu babci i nie chc� znale�� si� w jego brzuchu, i dla tych, kt�rzy chc� uchroni� swoje dzieci przed zaczarowaniem ich w bezmy�lne trolle, przedstawiam kilka pomys��w, kt�re mog� przyda� si� w walce Dawida z Goliatem.

Przede wszystkim musimy pami�ta�, �e to rodzice s� najwa�niejszymi postaciami w �yciu ma�ego obywatela, i �e przez nasze zaanga�owanie mo�emy da� dziecku tyle, ile �adne przedmioty nigdy nie b�d� w stanie. Hindusi maj� powiedzenie, �e do si�dmego roku �ycia rodzic jest "niewolnikiem" dziecka, a od si�dmego roku to dziecko jest "niewolnikiem" rodzica. Powiedzenie to podkre�la wzajemn� odpowiedzialno�� i obecno�� rodzic�w w �yciu dziecka- kt�rej nie da si� zast�pi� przedmiotami.

Nie zostawiajmy dziecka na pastw� telewizji. Ju� wiemy, co tam czyha na nie, i wiemy, �e dziecko sobie bez nas nie poradzi. Odszukajmy stare gry planszowe i pobawmy si� wsp�lnie z dzieckiem, p�yn� z tego same korzy�ci.

Je�li wybieramy si� na zakupy do wielkiego centra handlowego, zr�bmy list� zakup�w ju� zawczasu, a tak�e zaanga�ujmy dzieci, kt�re tak ch�tnie pomagaj�. Na kartce papieru narysujmy im rzeczy, kt�re one same b�d� musia�y odnale�� na p�ce i w�o�y� od koszyka. Sprawmy, �eby czu�y si� wa�ne, pomagaj�c nam w zakupach, a zorganizowanie im w ten spos�b ma�ej gry odwr�ci ich uwag� od rzeczy niepotrzebnych. Nagradzajmy je za pomaganie nam dobrym s�owem i uwag�.

Mo�emy zaanga�owa� si� w ruch spo�eczny, kt�ry zabroni�by nadawania reklam w godzinach porannych, tak jak to jest w Szwecji. Mo�emy tak�e zg�asza� si� do biur ochrony konsumenta, a tak�e wysy�a� za�alenia na reklamy do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Bezczynno�� jest na r�k� wielkim korporacjom i stacjom telewizyjnym.

Najwa�niejsz� jednak rzecz� jest budowanie mocnych i trwa�ych relacji z naszymi dzie�mi od samego pocz�tku pojawienia si� ich w naszym �yciu. Prawdziwych uczu� nie zast�pi� �adne przedmioty, ale dziura, kt�ra pojawi si� z powodu ich braku, mo�e by� beczk� bez dna, drog� do wszelakich uzale�nie�, drog� do smutku oraz cierpienia. Czy chcemy aby taki los spotka� nasze dzieci?

Artyku� powsta� w ramach programu PISZMY - PSYCHO - TEKSTY.
Program dofinansowany przez MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPO�ECZNEJ w ramach Funduszu Inicjatyw Obywatelskich

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2008-12-10)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com