IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Czym naprawdďż˝ jest ADHD?

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Jeďż˝li jesteďż˝ nauczycielem, rodzicem, psychologiem, czy po prostu w swojej pracy czďż˝sto przebywasz z dzieďż˝mi, to tego artykuďż˝u nie powinieneďż˝ pominďż˝ďż˝.

Dzieďż˝ z ďż˝ycia Jasia:

Zaczyna siďż˝ dzieďż˝. Jest siďż˝dma rano. Mama budzi Jasia. Kaďż˝e mu wstaďż˝, umyďż˝ siďż˝, ubraďż˝, poďż˝cieliďż˝ ďż˝ďż˝ko i przyjďż˝ďż˝ na ďż˝niadanie, pďż˝niej powinien teďż˝ nasypaďż˝ karmy kotkom. Tym razem synek szybko wyskakuje z ďż˝ďż˝ka, bo dziďż˝ pierwszy dzieďż˝ szkoďż˝y. Chďż˝opiec idzie do trzeciej klasy. Biegnie do ďż˝azienki, pďż˝ucze wodďż˝ twarz i przybiega do kuchni. Wszyscy siedzďż˝ przy stole. Jaďż˝ jednak zapomniaďż˝ umyďż˝ zďż˝bďż˝w i musi siďż˝ wrďż˝ciďż˝. Bďż˝dďż˝c w ďż˝azience bawi siďż˝ w plucie pianďż˝ na odlegďż˝oďż˝ďż˝ - siostra go tego nauczyďż˝a. Wczeďż˝niej Jaďż˝ nie lubiďż˝ myďż˝ zďż˝bďż˝w, to byďż˝o takie nudne! Do ďż˝azienki wchodzi mama. Jest zdenerwowana. Mďż˝wi, ďż˝e jest juďż˝ 7:30, a on nie jest jeszcze nawet ubrany. Jaďż˝ biegnie do pokoju i juďż˝ wciďż˝ga spodnie, w ktďż˝rych wczoraj bawiďż˝ siďż˝ na podwďż˝rku. Zanim wpada Mama i mďż˝wi, ďż˝e zaraz chyba oszaleje. Zupeďż˝nie nie wiadomo o, co jej chodzi.

Jest za dwie ďż˝sma, Jasio jest juďż˝ w szkole - Tato go podwiďż˝zďż˝. Chďż˝opiec ma ďż˝adny garniturek, w torbie kanapki (nie zdďż˝ďż˝yďż˝ zjeďż˝ďż˝ ďż˝niadania), tym razem siďż˝ nie spďż˝niďż˝, ale i nie miaďż˝ czasu nakarmiďż˝ kotkďż˝w ani poďż˝cieliďż˝ ďż˝ďż˝ka.

Jasiu wbiega do klasy. Pani jeszcze nie ma. I o co tyle krzyku? Jest na czas. Krzyczy do wszystkich "czeďż˝ďż˝". Rzuca torbďż˝ i widzi, ďż˝e tablica nie jest starta. Chwyta gďż˝bkďż˝ i myďż˝li "Pani na pewno siďż˝ ucieszy". Do klasy wchodzi jakaďż˝ nowa Pani. Mďż˝wi, ďż˝e teraz ona bďż˝dzie ich uczyďż˝ i ďż˝e na tablicy napisaďż˝a im juďż˝ nowy plan zajďż˝ďż˝... Ups...

Nareszcie koniec zajďż˝ďż˝. Chďż˝opiec wracajďż˝c widzi, ďż˝e na osiedlu obok postawili nowďż˝ huďż˝tawkďż˝. "Ciekawe czy da radďż˝ siďż˝ po niej wspiďż˝ďż˝ tak samo, jak po tej w parku" - myďż˝li.

Jaďż˝ wbiega do domu i krzyczy: "Jestem gďż˝odny, co tak ďż˝adnie pachnie!?"

Mama jednak znďż˝w jest zdenerwowana. Nie przeszďż˝o jej od rana?
"Dziecko drogie! Powinieneďż˝ byďż˝ w domu od godziny! Wszystko juďż˝ wystygďż˝o! Jak ty wyglďż˝dasz?! Czemu garnitur jest brudny od kredy i trawy? Czy ty wiesz jak to trudno spraďż˝, ile to kosztowaďż˝o...?" - krzyczy Mama.

Ale Jaďż˝ juďż˝ nie sďż˝ucha. Na ďż˝cianie siedzi mucha. Taka wielka i z kolorowymi skrzydďż˝ami. Ciekawe czy udaďż˝oby siďż˝ jďż˝ zďż˝apaďż˝. Mďż˝gďż˝by jďż˝ hodowaďż˝ w sďż˝oiku.

"Mamuďż˝ co jedzďż˝ muchy?" - pyta Jaďż˝.

"Ty mnie w ogďż˝le nie sďż˝uchasz! Powiedziaďż˝am, ďż˝e za karďż˝ nie wyjdziesz dziďż˝ na dwďż˝r" - mďż˝wi Mama.

Chďż˝opiec siedzi przy biurku. "Czemu Mama nie chciaďż˝a powiedzieďż˝, co jedzďż˝ muchy?" - zastanawia siďż˝.

Sytuacja, w rďż˝nych odcieniach, powtarza siďż˝ codziennie. Jaďż˝ sprawia wraďż˝enie lekcewaďż˝enia wszelkich poleceďż˝. Wciďż˝ďż˝ biega, haďż˝asuje, niczego nie dokaďż˝cza, ma problemy z pďż˝jďż˝ciem spaďż˝, z jednej strony stara siďż˝ byďż˝ pomocny, z drugiej brakuje mu ogďż˝ady, ciďż˝gle coďż˝ gubi, nie szanuje swoich rzeczy. I do tego wszystkiego doszďż˝y kďż˝opoty w szkole. Przeszkadza na zajďż˝ciach, wierci siďż˝, rozrabia na przerwach, przerywa nauczycielowi, zapomina o zadaniach domowych, z tablicy przepisuje z bďż˝ďż˝dami, oceny teďż˝ nie naleďż˝ďż˝ do najlepszych. Ktoďż˝ zasugerowaďż˝, ďż˝e moďż˝e mieďż˝ ADHD?

Co dzieje siďż˝ z Jasiem? Czy ma on ADHD? I co to jest wďż˝aďż˝ciwie, to ADHD?

Oczywiďż˝cie takiego rozpoznania moďż˝e dokonaďż˝ tylko specjalista: psychiatra albo psycholog w konsultacji z neurologiem lub neurolog po konsultacji z psychologiem.

Niemniej jednak by wybraďż˝ siďż˝ z dzieckiem do specjalisty, to osoby z jego najbliďż˝szego otoczenia muszďż˝ coďż˝ zauwaďż˝yďż˝. Jak nie pominďż˝ďż˝ istotnych objawďż˝w, a jednoczeďż˝nie nie panikowaďż˝?

ADHD, to skrďż˝t od miďż˝dzynarodowej nazwy Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ktďż˝rej polskim odpowiednikiem jest zespďż˝ nadpobudliwoďż˝ci psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi, zwanym teďż˝ zespoďż˝em hiperkinetycznym (Hiperkinetic Disorder). Samo jednak poznanie nazwy wciďż˝ďż˝ niewiele nam mďż˝wi. Czym jest ADHD? Czym nie jest? Jak je rozpoznaďż˝? I dlaczego jest to waďż˝ne?

Trzy podstawowe objawy ADHD, to:

Nadruchliwoďż˝ďż˝

siedzďż˝c wciďż˝ďż˝ siďż˝ wierci
po domu i szkole raczej biega niďż˝ chodzi
ciďż˝gle ma jakieďż˝ wypadki

Zaburzenia koncentracji

ďż˝le zapamiďż˝tuje szczegďż˝y
popeďż˝nia bďż˝ďż˝dy przepisujďż˝c z ksiďż˝ďż˝ki, tablicy
ma trudnoďż˝ci ze streszczeniem sytuacji, opowiadania, ksiďż˝ďż˝ki; pomija waďż˝ne szczegďż˝y, skupia siďż˝ na nieistotnych

Nadmierna impulsywnoďż˝ďż˝

nie czeka na swojďż˝ kolej
nie koďż˝czy rozpoczďż˝tych zadaďż˝
wtrďż˝ca siďż˝ do rozmďż˝w dorosďż˝ych

Trzeba jednak pamiďż˝taďż˝, iďż˝ sďż˝ to tylko objawy. Niepokďż˝j, sďż˝abďż˝ koncentracjďż˝, nieposďż˝uszeďż˝stwo u dzieci moďż˝e powodowaďż˝ caďż˝e mnďż˝stwo innych problemďż˝w zdrowotnych lub psychologicznych (np. depresja, alergie, zespďż˝ dziecka maltretowanego, nadczynnoďż˝ďż˝ tarczycy itp.). Nie zawsze powodem jest ADHD.

Poza tym, jeďż˝li dziecko sprawia problemy tylko w jednym miejscu (np. tylko w domu) warto dokďż˝adnie poszukaďż˝ odpowiedzi na pytanie: dlaczego. Bo ADHD, to pewien wzorzec zachowania. Dziecko zachowuje siďż˝ podobnie zawsze i wszďż˝dzie. Dlatego teďż˝, jeďż˝li zaczďż˝o ono byďż˝ nieuwaďż˝ne, nadmiernie ruchliwe od pewnego czasu, to moďż˝e to wskazywaďż˝ raczej na jego reakcjďż˝ z powodu jakiegoďż˝ przykrego zdarzenia albo jest objawem innego zaburzenia.

Warto teďż˝ podkreďż˝liďż˝, ďż˝e ADHD, to nie choroba! Z ADHD jest jak z wadďż˝ wzroku. Czďż˝ďż˝ dzieci po prostu musi nosiďż˝ okulary. Bez nich gorzej funkcjonuje, ale teďż˝ moďż˝e zostaďż˝ lekarzem czy prawnikiem. Jeďż˝li dziecko ma ADHD, takďż˝e potrzebuje "okularďż˝w" - wsparcia otoczenia i wďż˝asnego zwiďż˝kszonego wysiďż˝ku. I teďż˝ moďż˝e zostaďż˝ kim chce, choďż˝ z ADHD nie bďż˝dzie to takie ďż˝atwe.

Kolejnďż˝ sprawa sďż˝ czasy, w ktďż˝rych ďż˝yjemy. Dziecko z ADHD byďż˝oby wspaniaďż˝ym rycerzem, wojownikiem, to typ bohatera. Jest nieustraszone i dzielne, bo nie bardzo potrafi przewidywaďż˝ konsekwencje swoich zachowaďż˝. Jest szybkie i niestrudzone, bo sďż˝abo funkcjonujďż˝ u niego mechanizmy kontrolujďż˝ce. Jest wybuchowe i porywcze, aďż˝ gna je do nowych doďż˝wiadczeďż˝. Problemem jest jednak, to, ďż˝e dziďż˝ nie potrzebujemy juďż˝ albo nie chcemy bohaterďż˝w. Dziďż˝ wolimy, by dzieci siedziaďż˝y w szkoďż˝ach i grzecznie sďż˝uchaďż˝y nauczyciela, siedziaďż˝y przy biurkach i grzecznie odrabiaďż˝y lekcje, siedziaďż˝y i czytaďż˝y, a pďż˝niej szďż˝y na zajďż˝cia pozalekcyjne i znďż˝w grzecznie uczyďż˝y siďż˝ jďż˝zykďż˝w i gry na pianinie. Chcemy by byďż˝y skupione, refleksyjne i peďż˝ne rozwagi. Dziďż˝ strasznie trudno byďż˝ dzieckiem z ADHD. Nikt nawet nie chce by Jaďż˝ zostaďż˝ Indiana Jonesem czy Robin Hoodem. Zresztďż˝ trudno byďż˝ rycerzem wychowujďż˝c siďż˝ w bloku na 40 m².

W tym krďż˝tkim artykule jedynie delikatnie dotknďż˝am problemu ADHD. Ale jest on duďż˝o obszerniejszy. Warto byďż˝oby wspomnieďż˝ o dorosďż˝ych z ADHD, o terapii, lekach, problemach w szkole i w domu, skutecznych metodach, powikďż˝aniach, przyczynach itd.