IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Czy to ju� zakupoholizm?

Autor: Karolina Zarychta

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Czasami ci�ko oprze� si� pokusie kupienia czego�. Zw�aszcza, je�eli rzecz t� widzimy na ka�dym kroku na olbrzymich, kolorowych billboardach i co kilka minut podczas przerw reklamowych, w spotach pe�nych szcz�liwych, m�odych i pi�knych ludzi. Mo�e trafimy na promocj� albo wyprzeda�, mo�e do zakupu do��czony b�dzie jaki� gratis? W dodatku nie poczujemy b�lu wydania ci�ko zarobionych pieni�dzy i zap�acimy kart� kredytow�. Sp�at� zajmiemy si� p�niej. A mo�e wszystko za�atwimy bez ruszania si� z domu? Jedno klikni�cie i w kilka godzin przedmiot po��dania znajdzie si� w naszym posiadaniu. I na pewno nie b�dzie tak jak z sukienk�, bez kt�rej nie mog�y�my si� obej��, a kt�ra od dw�ch lat wisi w szafie nie noszona. I z aparatem, bez kt�rego nie wyobra�ali�my sobie wyjazdu na wakacje, a kt�ry le�y zapomniany w szufladzie z poprzednimi trzema...
Podobne sytuacje zdarzy�y si� lub zdarz� si� pewnie ka�demu z nas. Zakupy s� nieod��czn� cz�ci� naszego �ycia, s� w�a�ciwie niezb�dne, jednak wymykaj�ce si� z pod kontroli cz�ciej ni� od czasu do czasu mog� by� te� gro�ne. W czasach wszechobecnej reklamy, telezakup�w i zakup�w online, kart kredytowych, dost�pno�ci produkt�w z ca�ego globu i wci�� zmieniaj�cej si� mody na wszystko coraz cz�ciej s�yszymy o ludziach uzale�nionych od kupowania i wydawania pieni�dzy. Kiedy jednak ko�czy si� zdrowe "szale�stwo" zakupowe a zaczyna choroba? Kiedy mo�emy okre�li� kogo� zakupoholikiem/zakupoholiczk�, z angielska shopoholikiem/shopoholiczk� lub z grecka oniomaniakiem/oniomaniaczk�*?

    Objawy, kt�re mog� wskazywa� na wyst�pienie uzale�nienia to mi�dzy innymi:
  • Kupowanie / wydawanie pieni�dzy w odpowiedzi na odczuwany smutek, z�o��, l�k czy samotno��
  • Poczucie euforii podczas zakup�w / wydawania pieni�dzy
  • Poczucie winy, wstydu i zak�opotania po zakupach / wydaniu pieni�dzy
  • Sp�dzanie wolnego czasu w galeriach handlowych
  • Ekscytacja na my�l o zbli�aj�cej si� wyprzeda�y
  • K�amstwa na temat tego, co si� kupi�o lub ile pieni�dzy si� wyda�o
  • Chowanie zakupionych produkt�w przed bliskimi
  • Kupowanie niepotrzebnych przedmiot�w, kt�re nigdy nie b�d� u�yte lub s� ju� w posiadaniu danej osoby (odk�adanie ich do szafy, szuflady, itp. cz�sto nawet bez rozpakowania)
  • K��tnie z bliskimi dotycz�ce zakup�w, wydawanych pieni�dzy i k�amstw na ten temat
  • Cz�ste dokonywanie zakup�w przy u�yciu kart kredytowych, nie got�wki
  • Po�yczanie pieni�dzy na kolejne niepotrzebne zakupy
  • Obsesyjne my�li na temat pieni�dzy
  • Problemy z op�acaniem rachunk�w.

Uzale�nienie od zakup�w wyst�puje zatem najcz�ciej u os�b depresyjnych jako zachowanie, kt�re rekompensuje im prze�ywane negatywne emocje. Zakupy staj� si� dla uzale�nionych konieczno�ci�, jedynym sposobem radzenia sobie ze stresem, smutkiem, z�o�ci� i jedyn� odpowiedzi� na wszelkie problemy, nawet te spowodowane w�a�nie przez zakupy i wydane pieni�dze. �ycie zakupoholika jest jak b��dne ko�o, z kt�rego ci�ko wyj��.

Odczuwanie negatywnych emocji lub pojawienie si� problemu jest dla uzale�nionego powodem do p�j�cia na zakupy. Wydanie pieni�dzy jest sposobem na popraw� nastroju. Osoba taka podczas zakup�w czuje si� szcz�liwa, zapomina o swoich troskach, my�li tylko o nowych przedmiotach, us�ugach i innych dobrach, kt�re mo�e kupi�. Lepsze samopoczucie znika jednak r�wnie szybko, jak si� pojawia. Powr�t do domu jest dla zakupoholik�w momentem, w kt�rym zdaj� sobie spraw�, �e po raz kolejny wydali pieni�dze na produkty im zb�dne. Pojawiaj� si� wyrzuty sumienia, poczucie winy, wstyd za to co si� zrobi�o. Negatywny nastr�j powraca, a sposobem na jego popraw� wydaj� si� by� jedynie kolejne zakupy...

Zakupoholizm nie jest problemem dotycz�cym jedynie kobiet, mimo i� statystycznie to w�a�nie kobiety uzale�niaj� si� od zakup�w cz�ciej ni� m�czy�ni. P�e� r�nicuje jednak to, co kupowa� b�dzie osoba uzale�niona. Kobiety najcz�ciej kupuj� ubrania, buty, kosmetyki, ozdoby i dekoracje oraz meble, m�czy�ni natomiast sprz�t elektroniczny, narz�dzia, akcesoria samochodowe (a nawet samochody) oraz ubrania. Na tego typu uzale�nienie nara�eni s� wi�c ludzie niezale�nie od p�ci.

Wp�yw na wyst�powanie tego uzale�nienia na pewno ma wsp�czesna kultura. W krajach, w kt�rych kr�luje indywidualizm cz�ciej diagnozuje si� to uzale�nienie. Indywidualizm sprawia, i� lud�mi motywuje przede wszystkim ich w�asne dobro, potrzeby i wybory, priorytetami staj� si� ich w�asne cele, a relacje z innymi zostaj� zepchane na drugi plan. Za kraje te mo�na uzna� kraje bardziej uprzemys�owione (np. Stany Zjednoczone, Australia, Wielka Brytania). Os�abienie struktury rodziny, stawianie kariery na pierwszym miejscu i traktowanie posiadania jako �yciowego celu zdaj� si� tylko pog��bia� ryzyko uzale�nie� od zakup�w i wydawania pieni�dzy. Przeciwie�stwem indywidualizmu jest kolektywizm. Ludzie w pa�stwach kolektywistycznych (np. Brazylia, Chiny, Meksyk) uwa�aj� si� za cz�� wi�kszej spo�eczno�ci, priorytetem jest dla nich dobro grupy (np. rodziny, przyjaci�, narodu). Motywowani s� najcz�ciej normami obowi�zuj�cymi w danej spo�eczno�ci. To, co wypada robi�, a czego nie, zale�y wi�c od grupy jako ca�o�ci, a jednostki potrafi� rezygnowa� z w�asnych potrzeb na rzecz potrzeb og�u. W tych krajach rzadko diagnozuje si� zakupoholik�w. Polska wydaje si� jednak nale�e� do tej pierwszej kategorii.

    Co wi�c mo�emy zrobi�, by uchroni� si� przed oniomani�, a nasze sezonowe wypady na szalone zakupy nie zmieni�y si� w uzale�nienie? Pomocne mog� okaza� si�:
  • Spisywanie listy zakup�w przed wyj�ciem do sklepu i zabranie ze sob� odliczonej (w przybli�eniu) kwoty pieni�dzy
  • Uk�adanie pozycji na li�cie zakup�w zgodnie z ich przydatno�ci� i rezygnowanie z rzeczy niepotrzebnych
  • U�o�enie grafiku dnia, tak by wype�niony by� przyjemno�ciami innymi ni� zakupy (sp�dzanie czasu z rodzin� i przyjaci�mi, hobby, itp.)
  • Chodzenie na zakupy w towarzystwie (wi�kszo�� zakupoholik�w dokonuje niepotrzebnych wydatk�w samotnie)
  • Wyznaczenie limitu pieni�dzy, kt�re mo�na wyda� na w�asne przyjemno�ci (np. raz w miesi�cu)
  • Dokonywanie p�atno�ci got�wk�, nie kartami kredytowymi
  • Unikanie program�w z telezakupami, aukcyjnych stron internetowych oraz sklep�w online
  • Pr�ba odci�gania swojej uwagi od wszechobecnych reklam
  • My�lenie o przysz�o�ci i dostrze�enie pozytywnych stron oszcz�dzania.

Zakupoholizm jest powa�nym problemem nowoczesnego �wiata i jak ka�de uzale�nienie jest niezwykle niebezpieczne. Jego skutki mog� by� tragiczne dla osoby uzale�nionej. Leczenie zakupoholizmu zaczyna si� od zauwa�enia problemu przez osob� uzale�nion�. Nast�pnym krokiem jest udanie si� do specjalisty terapii uzale�nie�, psychologa, psychiatry lub psychoterapeuty. W leczeniu stosuje si� terapi� indywidualn� i grupow�, istniej� r�wnie� grupy samopomocowe. Dop�ki nasze ma�e, niegro�ne szale�stwa nie staj� si� dla nas jedynym mo�liwym sposobem roz�adowania napi�cia i rozwi�zania problem�w, nasze kontakty z bliskimi nie ulegaj� przez nie os�abieniu, a nasze finanse pogorszeniu mo�emy czu� si� bezpiecznie. Pami�tajmy jednak, �e problemu jakiegokolwiek uzale�nienia nie nale�y bagatelizowa�.

* Oniomania (z greckiego onios = wyprzeda�, mania = szale�stwo)
Literatura:
Back, D.W. (2001). Compulsive Buying Disorder. Definition, Assessment, Epidemiology and Clinicl Management. CNS Drugs, 1, 17-27.

Kacen, J.J., Lee, J.A. (2002). The Influence of Culture on Consumer Impulsive Buying Behavior. Journal of Consumer Psychology, 2, 163-176.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2010-05-31)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com