IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Dlaczego ka�esz mi chorowa�?
(Zast�pczy Syndrom M�nchausena)

Autor: Karolina Zarychta

�r�d�o: www.psychotekst.pl

"Stoimy na korytarzu kliniki przy Uniwersytecie Stanu Ohio: ja, mama i kardiolog. Nastolatki bywaj� przem�czone, m�wi lekarz. Nie ma szmer�w w sercu. Nic wi�cej nie mo�e dla mnie zrobi�.
Mama zwraca si� do niego porozumiewawczym tonem, jak do kolegi po fachu. Pochyla si� ku niemu (...) Zastanawia si� nad badaniami, kt�re razem dla mnie wybrali, i m�wi o rozczarowuj�cym wyniku tego ostatniego.
- Hm… C�, Michael. Opracujmy razem plan ataku. Poniewa� wyniki ostatniego badania nie rozwia�y naszych w�tpliwo�ci, uwa�am, �e ju� czas przeprowadzi� operacj� na otwartym sercu (...)
Gapi si� na ni�, os�upia�y.
- Pani Gregory, Julie nie potrzebuje operacji serca. Na pewno to pani� cieszy. - Odchrz�kuje z zak�opotania. - Dotychczasowe badania nie wykaza�y �adnych zmian, kt�re uzasadni�yby zastosowanie tak inwazyjnego �rodka (...)
- To �art?
- Sk�d�e. Stan zdrowia Julie jest w normie.
- Nie do wiary! Nie mie�ci mi si� to w g�owie! Nie chcesz doprowadzi� sprawy do ko�ca i zoperowa� jej serca? My�la�am, �e razem doprowadzimy spraw� do ko�ca, Michael! M�wi�e�, �e ci zale�y!
- Zale�y mi na wykryciu przyczyn z�ego samopoczucia Julie, pani Gregory, ale operacja jest niewskazana. Zwykle rodzice bardzo si� ciesz�..."

(fragment ksi��ki "Mama kaza�a mi chorowa�" Julie Gregory)

W XVIII wieku Rudolf Eric Raspe opisa� histori� przyg�d niemieckiego barona Karla von M�nchhausena, kt�ry znany by� z zabawiania ludzi barwnymi opowie�ciami o swoich przygodach, niesamowicie ciekawych - lecz fikcyjnych. Prawie 200 lat p�niej baron M�nchhausen i jego zdumiewaj�ce koleje �ycia przywo�ane zosta�y przez Richarda Aschera w artykule opisuj�cym osoby, kt�re wywo�uj� u siebie choroby by wzbudzi� zainteresowanie i wsp�czucie innych. Nazwa� takie zachowanie Syndromem M�nchausena. Kolejne �wier� wieku p�niej prof. Roy Meadow z Uniwersytetu w Leeds opublikowa� artyku�, w kt�rym scharakteryzowa� postaci dw�ch matek wywo�uj�cych symptomy chorobowe nie u siebie, lecz u swoich dzieci w tym samym celu, co osoby opisane wcze�niej przez Aschera. Zjawisko to nazwa� Zast�pczym Syndromem M�nchausena (ang. M�nchausen syndrome by Proxy).

Czym jest wi�c Zast�pczy Syndrom M�nchausena? Mi�dzynarodowa Klasyfikacja Chor�b i Problem�w Zdrowotnych ICD-10 zalicza ten syndrom do kategorii Zamierzonego wytwarzania lub na�ladowania objaw�w czy niewydolno�ci fizycznych lub psychicznych, natomiast Diagnostyczny i Statystyczny Podr�cznik Zaburze� Psychicznych DSM-IV do kategorii Zaburze� rzekomych. Jednak klasyfikacje te opieraj� si� na danych obserwacyjnych, a kategorie s� szersze ni� sama definicja Zast�pczego Syndromu M�nchausena. Najcz�ciej ujmuje si� go w kategoriach przemocy fizycznej.

    Jak zatem diagnozuje si� Zast�pczy Syndrom M�nchausena? Wyr�niono jego cztery g��wne cechy:
  • symulowanie (zmy�lanie) lub wywo�ywanie choroby u dziecka przez rodzica (lub opiekuna)
  • uporczywe domaganie si� przez opiekuna (sprawc�) przeprowadzania kolejnych bada�, a nawet operacji, przepisywania lek�w, itp.
  • sprawca utrzymuje, �e nie zna przyczyn (rzekomej) choroby dziecka
  • objawy u dziecka (ofiary) ust�puj� podczas nieobecno�ci sprawy.
    Wykrycie syndromu jest jednak bardzo trudne, jako �e sprawca zazwyczaj wydaje si� nie wzbudza� podejrze�. Typowy obraz sprawcy w Zast�pczym Syndromie M�nchausena to obraz osoby:
  • z dobr� og�ln� wiedz� medyczn�
  • z dobrym rozeznaniem na temat choroby dziecka
  • zbyt zaanga�owanej w opiek� medyczn� nad ofiar� (sprawca staje si� niemal cz�ci� zespo�u lecz�cego ofiar�, cz�sto stara si� nadzorowa� prac� lekarzy)
  • sugeruj�cej i dociekliwej wobec lekarzy oraz zadowolonej jedynie w sytuacji, gdy ci zachowuj� si� wobec ofiary zgodnie z jej oczekiwaniami
  • nadopieku�czej (niech�tnie spuszczaj�cej dziecko z zasi�gu wzroku)
  • odizolowanej od innych (nie utrzymuj�cej kontakt�w z osobami z zewn�trz, cz�sto zakazuj�cej ofierze zabaw poza domem), ale przyjaznej dla zespo�u medycznego lecz�cego ofiar�
  • zaprzeczaj�cej jakimkolwiek podejrzeniom o bycie sprawc� i usilnie odmawiaj�cej proponowanych bada� psychiatrycznych (w sytuacji wysnutych podejrze� sprawca nie zaprzestaje swoich zachowa�, najcz�ciej udaje si� do kolejnego specjalisty obwiniaj�c poprzedniego lekarza o z�e leczenie dziecka)

Sprawca, kt�rym najcz�ciej bywa matka ofiary, mo�e twierdzi�, �e dziecko ma powa�ne objawy chorobowe (takie jak md�o�ci, wymioty, b�le brzucha, brak apetytu czy os�abienie). Mo�e r�wnie� skazi� pr�bki krwi lub moczu dziecka, by potwierdzi� �e jest chore lub spowodowa� fizyczne uszkodzenia u ofiary, by wywo�a� symptomy. Dlatego te� pierwszym krokiem zmierzaj�cym ku diagnozie, ale r�wnie� ku ochronie dziecka, jest oddzielenie go od sprawcy.

Znaki ostrzegawcze mog�ce wskazywa� na prawdopodobie�stwo wyst�pienia Zast�pczego Syndromu M�nchausena to podawanie przez sprawc� symptom�w i objaw�w chorobowych niezgodnych ze sob� oraz naleganie na przeprowadzanie na dziecku dodatkowych test�w, bada�, zabieg�w lub operacji. Symptomy podawane przez opiekuna utrzymuj� si� mimo stosowanego leczenia, kt�re dzia�a przy tych samych symptomach u innych chorych. Cz�ste wizyty u lekarzy nieskutkuj�ce jednak wydaniem konkretnej diagnozy i ci�g�e zmiany specjalist�w r�wnie� mog� wskazywa� na prawdopodobie�stwo wyst�pienia Zast�pczego Syndromu M�nchausena.

Dlaczego sprawcy krzywdz� w�asne dzieci? Odpowied� na to pytanie wci�� nie jest do ko�ca jasna. Wi�kszo�� sprawc�w prawdopodobnie kieruje si� ch�ci� zwr�cenia na siebie uwagi personelu medycznego, lekarzy i cz�onk�w rodziny. Sprawca zazwyczaj jest pozbawiony tej uwagi w �yciu prywatnym (np. w ma��e�stwie) i choroba dziecka jest jedyn� rzecz�, kt�ra wydaje si� przyci�ga� zainteresowanie i wsp�czucie innych. Lekcewa�ony i niedostrzegany sprawca szuka rekompensaty, chce by go dostrze�ono i chwalono za po�wi�cenie choremu dziecku. Niekt�rzy sprawcy w dzieci�stwie sami byli ofiarami swoich rodzic�w i ten spos�b zyskiwania uwagi innych ludzi jest dla nich jedynym, jaki sobie wypracowali. Czasami wcze�niejsza choroba lub hospitalizacja (np. w wyniku pr�by samob�jczej) samego sprawcy sprawia, �e wreszcie czuje si� dostrze�ony. W p�niejszym �yciu pobyty w szpitalu z dzieckiem sprawiaj�, �e powraca do tego stanu jako cierpi�ca matka (rzadziej ojciec).

Cz�sto�� wyst�powania Zast�pczego Syndromu M�nchausena nie jest znana, chocia� jego wykrywalno�� na ca�ym �wiecie wci�� wzrasta. Zazwyczaj syndrom ten ko�czy si� �mierci� ofiary (�miertelno�� si�gaj�ca 10%), aresztowaniem sprawcy lub doro�ni�ciem dziecka do momentu, w kt�rym sprawca poczuje zagro�enie wykrycia jego zachowa� i wybraniem przez niego kolejnej ofiary (np. m�odszego dziecka).

Pomimo, �e syndrom ten po raz pierwszy zosta� opisany w 1977 roku do tej pory nie jest jeszcze dobrze znany, jego przyczyny nie s� do ko�ca zbadane, nie spos�b te� okre�li� cz�sto�ci jego wyst�powania, poniewa� diagnoz� tak� niezwykle trudno wyda�. Nie wystarczy jedynie udowodni� sprawcy krzywdzenie ofiary, ale r�wnie� motywy kt�rymi si� kierowa�, co czasem mo�e by� wr�cz niemo�liwe. Niekt�rzy twierdz� nawet, �e ten syndrom nie istnieje. Do krytyki tego syndromu na pewno przyczyniaj� si� przypadki os�b nies�usznie oskar�onych o morderstwa w�asnych dzieci w procesach, w kt�rych bieg�ym by� sam Roy Meadow, kt�ry jako pierwszy opisa� Zast�pczy Syndrom M�nchausena. Inni z kolei twierdz�, �e syndrom jest jedynie niepotwierdzon� badaniami teori� i doszukiwaniem si� (innych ni� okrucie�stwo) powod�w zn�cania si� nad dzie�mi. O ile istnienie Zast�pczego Syndromu M�nchausena jest poddawane w w�tpliwo��, o tyle zachowania zmy�lania lub powodowania symptom�w chorobowych przez rodzic�w u w�asnych dzieci w w�tpliwo�� poddawane by� nie powinny. Istnieje ku temu zbyt wiele dowod�w (np. w postaci nagra� wideo). Lekarze podejrzewaj�cy wyst�pienie Zast�pczego Syndromu M�nchausena musz� mie� wi�c na uwadze nie tylko zdrowie i �ycie dziecka, ale r�wnie� uwa�a� na wystawienie nies�usznej diagnozy, a tym samym wyroku, opiekunowi chorego.

Literatura:
Fish, E., Bromfield, L., Higgins, D. (2005). A new name for Munchausen Syndrome by Proxy: Defining Fabricated Or Induced Illness by Carers. Child Abuse Prevention Issues, 23, 1-11.
Gregory, J. (2003) Mama kaza�a mi chorowa�. Warszawa: Wydawnictwo Amber.
Kowalik, T., Gruszczy�ski, B., Radziszewska, A., Gruszczy�ski, W. (2005).
Przeniesiony zesp� M�nchhausena. Post�py Psychiatrii i Neurologii, 4, 363-366.
Ragaisis, K. (2004). When the System Works: Rescuing a Child From Munchausen’s Syndrome by Proxy. Journal of Child & Adolescent Psychiatric Nursing, 4, 173-176.
Rogers, R. (2005). Modele diagnostyczne i wyja�niaj�ce oraz metody wykrywania zespo�u Munchausena per procura (tzw. zast�pczy zesp� Munchausena) - eksploracje modeli diagnostycznych symulacji chor�b. Dziecko krzywdzone. Teoria Badania Praktyka, 11, 64-82.
Zylstra, R.G., Miller, K.E., Stephens, W.E. (2000). Munchausen Syndrome by Proxy: A Clicnical Vignette. The Primary Care Companion to The Journal of Clinical Psychiatry, 2, 42-44.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2010-06-01)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com