IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

D�wi�kiem po �ycie
wykorzystanie muzyki i muzykoterapii do pomocy osobom zagro�onym samob�jstwem - Cz. 2

Autor: Joanna Krawczyk

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Wed�ug N. T�taz1 psychoterapia jest "rdzeniem leczenia" os�b my�l�cych o odebraniu sobie �ycia. Jest tak�e wa�n� cz�ci� profilaktyki postsuicydalnej, pe�ni�c zarazem rol� prewencyjn� poprzez przeciwdzia�anie wyst�pieniu kolejnej pr�by samob�jczej. Artyku� ten ukazuje, w jaki spos�b psychoterapeuta mo�e wykorzysta� muzyk� i wsp�prac� z muzykoterapeut� w celu rozszerzenia oddzia�ywa� terapeutycznych oraz wzmocnienia kompleksowego leczenia os�b suicydalnych.

Samob�jstwo jest powa�nym problemem wsp�czesnego spo�ecze�stwa i stanowi du�e wyzwanie dla os�b zajmuj�cych si� uk�adaniem program�w profilaktycznych i terapeutycznych. Osoby o sk�onno�ciach, b�d� po pr�bie samob�jczej s� cz�stymi pacjentami w lecznictwie psychiatrycznym, a tak�e w gabinetach lekarzy, psycholog�w i innych terapeut�w. Wa�nym jest, aby r�ni specjali�ci zajmuj�cy si� zdrowiem psychicznym wsp�pracowali pomi�dzy sob�, aby obj�� potencjalnych i niedosz�ych samob�jc�w jak najlepsz� opiek�. W tym celu mog� tak�e w��czy� do swojego zespo�u, do wsp�pracy muzykoterapeut�.

Kilka s��w o muzykoterapii

Spor� cz�� informacji o muzykoterapii czytelnik znajdzie w pierwszej cz�ci cyklu (http://www.psychotekst.pl/artykuly.php?nr=278). Muzykoterapia, podobnie jak psychoterapia mo�e by� stosowana w formie grupowej i indywidualnej, w zale�no�ci od potrzeb czy preferencji plac�wki, b�d� terapeuty. Popularniejsz� jej form� w Polsce jest jednak forma grupowa. Dzi�ki zaj�ciom muzykoterapeutycznym, kt�re zazwyczaj s� traktowane przez pacjent�w jako rozrywka, psycholog mo�e zdoby� wiele cennych informacji na temat prze�y�, do�wiadcze�, aktualnego stanu psychofizycznego pacjenta, kt�rych m�g�by nie otrzyma� podczas "tradycyjnej" rozmowy. Te informacje mo�e wykorzysta� w procesie formu�owania diagnozy, terapii, jako uzupe�nienie danych otrzymanych od pacjenta, do obserwacji zachodz�cych zmian w jego funkcjonowaniu i prze�ywaniu, b�d� te� do ustalania wsp�lnie z muzykoterapeut� cel�w zaj�� dla wzmocnienia oddzia�ywa� psychoterapeutycznych. Odnosz�c si� do os�b suicydalnych, dok�adnie ustalone cele rozszerzonego, podw�jnego oddzia�ywania psychoterapeutyczno-muzykoterapeutycznego mog� przynie�� lepszy efekt leczniczy.

Jak mo�na wykorzysta� zaj�cia muzykoterapeutyczne do diagnozy tendencji samob�jczych?

Muzykoterapia posiada wiele metod i technik, kt�re mo�na wykorzysta� do obserwacji i oceny zagro�enia samob�jstwem, jednak naj�atwiej mo�na obserwowa� takie tendencje za pomoc� metod wyobra�eniowych. Zdarzy� si� mo�e, i� pacjent trafiaj�cy do psychologa ma my�li suicydalne, natomiast z r�nych powod�w nie chce, czy obawia si� o nich powiedzie�. W takiej sytuacji pewnego rodzaju "wy�szo��" muzykoterapii przejawia si� g��wnie w dw�ch wymiarach. Pierwszym z nich jest mo�liwo�� omijania oporu, kontroli intelektualnej, charakterystycznej przy stosowaniu technik werbalnych2. Drugim jest zdolno�� muzyki do wywo�ywania silnego zaanga�owania emocjonalnego oraz docierania bezpo�rednio do emocji, umo�liwiaj�c tym samym g��bsz� projekcj� cech osobowo�ci, ujawnianie nie�wiadomych konflikt�w, trudno�ci, pragnie�, wewn�trznego, osobistego �wiata2, 3. Dzi�ki takim mo�liwo�ciom oddzia�ywania muzyki, pacjent, kt�ry ukrywa samob�jcze my�li, mo�e ujawni� je (cz�sto nie�wiadomie) poprzez projekcj� ich na muzyk�. Zaj�cia muzykoterapeutyczne z wykorzystaniem projekcji mog� przybiera� form� skojarze� do odpowiednio przygotowanej muzyki (aktywizuj�cej proces wyobra�eniowy), bez lub z podanym metaforycznym tematem, b�d�cym bod�cem do rzutowania wyobra�e�. Przyk�adem projekcji mo�e by� skojarzenie osoby z my�lami samob�jczymi, dotycz�ce tematu "moja wyspa szcz�cia": spalona wyspa, pusta, szara, wok� czarna woda i ��dka p�yn�ca po morzu odci�tych g��w, b�d� inne skojarzenie do muzyki, bez podanego tematu: cz�owiek siedz�cy na skale, za�amany swoimi problemami i zastanawiaj�cy si�, czy z niej skoczy�. Przedstawione przez pacjenta, niepokoj�ce wyobra�enia mog� stanowi� punkt wyj�cia do p�niejszej rozmowy psychoterapeutycznej. Zar�wno metody wyobra�eniowe, jak i gra na instrumentach daj� informacje o nastroju i stanie psychicznym uczestnika zaj��. Systematyczne monitorowanie tego� stanu oraz procesu wyobra�eniowego pokazywa� mo�e zachodz�ce u pacjenta zmiany (pogorszenia, polepszenia).

W jaki spos�b muzykoterapi� mo�na wspomaga� psychoterapi� os�b zagro�onych samob�jstwem?

Istotnymi trudno�ciami pacjent�w suicydalnych jest zahamowanie agresji i silne t�umienie emocji wraz z narastaj�cym napi�ciem, dysfunkcjonalne mechanizmy radzenie sobie z emocjami, negatywne schematy poznawcze, tendencje do samoobwiniania, zaw�enie relacji, izolacja4. Poza oddzia�ywaniami psychoterapeutycznymi, r�wnie� za pomoc� muzykoterapii mo�na terapeutycznie wp�ywa� na zaburzenia w tych obszarach. Przyk�adowo, metody odreagowuj�co- wyobra�eniowe (m.in. projekcje na muzyk�, wolne skojarzenia, gra na instrumentach), umo�liwiaj� wydobycie, wyra�enie, nazwanie, odreagowanie t�umionych emocji i uczuc5, zw�aszcza gniewu i z�o�ci, kt�re przyczyniaj� si� do nasilenia kryzysu samob�jczego. Pomagaj� r�wnie� w rozpoznawaniu w�asnych potrzeb, cech charakteru, marze�, zachowa�, reakcji, sposob�w spostrzegania �wiata i siebie.6 Informacje te z kolei mog� s�u�y� dalszej interpretacji, zwi�kszaniu wgl�du oraz mo�liwo�ci odkrycia przez potencjalnego samob�jc�, co takiego zaburzy�o jego �ycie, doprowadzaj�c go do my�li i/lub pr�b samozniszczenia. Metody komunikatywne i kreatywne (np. muzykodrama z wykorzystaniem instrument�w, improwizacje instrumentalne, ruchowe, g�osowe) umo�liwiaj� pacjentom "samob�jczym" �wiczenie nowych zachowa� spo�ecznych i emocjonalnych7, przeciwdzia�aj� izolacji, samotno�ci (poprzez formy grupowe), rozszerzaj� zaw�one pole widzenia co do mo�liwo�ci rozwi�za� r�nych sytuacji, pobudzaj� spontaniczno�� (przeciwdzia�aj�c sztywno�ci), jak r�wnie� pomagaj� w budowaniu pozytywnego obrazu siebie5. Redukcj� wspomnianego na wst�pie narastaj�cego napi�cia mo�na uzyska� poprzez �wiczenia relaksacyjne i treningowe. Uczenie pacjenta kontrolowania swoich reakcji i panowania nad cia�em pomaga w uzyskaniu uspokojenia, wewn�trznego rozlu�nienia i obni�eniu nat�enia l�ku i innych silnych emocji8

Psychoterapeuta, znaj�c dynamik� procesu samob�jczego i charakterystyczne problemy os�b, kt�rych on dotyczy, mo�e swoje oddzia�ywania skierowa� w�a�nie na te trudno�ci. W�wczas, w porozumieniu z muzykoterapeut� mo�na ustali� wsp�lny obszar dzia�ania oraz realizowa� konkretne cele, u�ywaj�c do tego zar�wno s�owa, rozmowy, jak i muzyki, instrument�w. Muzykoterapeuta mo�e przekazywa� otrzymany od pacjenta "materia�" i swoje obserwacje terapeucie, kt�ry z kolei, z racji swojego wykszta�cenia, mo�e omawia� dany obszar, czy spostrze�enia w spos�b g��bszy z pacjentem. Terapeuta natomiast mo�e przed zaj�ciami zasugerowa� muzykoterapeucie, na co warto by zwr�ci� szczeg�ln� uwag� u danego pacjenta na zaj�ciach i nad czym dobrze by�oby pracowa�.

Dopasowanie technik muzykoterapii do nurtu pracy psychoterapeuty

Istnieje wiele szk� terapeutycznych i ka�da posiada sw�j indywidualny spos�b rozumienia i pracy z pacjentem. Cheryl D. Maranto9 dzieli muzykoterapi� tak�e w zale�no�ci od podej�cia teoretycznego na muzykoterapi� psychodynamiczn�, jungowsk�, poznawcz�, behawioraln�, Gestalt, integratywn�, humanistyczno-egzystancjaln�, oraz interpersonaln�. Mo�liwo�� takiego podzia�u powoduje, i� dob�r konkretnych metod i technik muzykoterapeutycznych mo�e by� dopasowany do nurtu pracy psychoterapeuty, co u�atwia z kolei porozumienie pomi�dzy specjalistami, jak r�wnie� wej�cie pacjenta w proces terapeutyczny na obu spotkaniach. Na przyk�ad w nurcie poznawczo-behawioralnym, kt�ry zawiera najwi�cej doniesie� odno�nie post�powania i terapii os�b z ryzykiem samob�jstwa10, zaj�cia z muzykoterapii (r�wnolegle do psychoterapii) mog� koncentrowa� si� na modyfikacji zachowania (np. za pomoc� instrument�w), b��dnych przekona�, czy oczekiwa�. W psychodynamicznym podej�ciu natomiast mo�na wykorzysta� metody projekcyjne, wolne skojarzenia, odreagowania prowadz�ce do freudowskiego katharsis2. W podej�ciu Gestalt - muzykodram�, dialogi instrumentalne. Mo�liwo�ci dopasowania nurt�w pracy w obu tych "pomocowych" dziedzinach daj� nadziej�, i� rozszerzenie opieki nad osobami zagro�onymi samob�jstwem pomo�e w zmniejszeniu ryzyka �mierci.

U pod�o�a my�li i decyzji o w�asnej �mierci le�y zwykle skomplikowana kombinacja r�nych, nak�adaj�cych si� na siebie czynnik�w, co czyni zjawisko tendencji samob�jczych trudnym do terapii. Sama psychoterapia, nawet w po��czeniu z muzykoterapi� nie wystarcz�, gdy ryzyko �mierci jest wysokie i potrzebny jest kontakt z psychiatr�, czy hospitalizacja. Wa�nym jest, aby wszyscy Ci specjali�ci wsp�pracowali i wzajemnie si� uzupe�niali. Cennym u�atwieniem jest tak�e bycie r�wnocze�nie psychologiem i muzykoterapeut�.

Bibliografia:

1. T�taz, N. (1976). Warto �y�. Warszawa, wyd. PZWL.
2. Gali�ska, E. (1989). Muzykoterapia jako jedna z form terapii poprzez sztuk�. W: Passella, M., Hanek, L. (red.), Arteterapia. Zeszyt Naukowy Akademii Muzycznej we Wroc�awiu, nr 48, s. 73-84.
3. Pietkiewicz, G. (1998). Muzykoterapia w terapii kompleksowej o�rodka leczenia nerwic dla doros�ych. W: Cylylko, P. (red.), "Moc muzyki- pro memoria Natanson". Zeszyt Naukowy Akademii Muzycznej we Wroc�awiu, nr 73, s. 64-68
4. Ringel, E. (1987). Gdy �ycie traci sens. Rozwa�ania o samob�jstwie. Szczecin, wyd. "Glob".
5. �liwka, A., Jarosz, A. i Nowobilski, R. (2006). Muzykoterapia jako sk�adowa kompleksowego leczenia. Polski Merkuriusz Lekarski, XXI nr 124, s. 401-405.
6. Dobrzy�ska, E., Cesarz, H., Rymaszewska, J. i Kiejna A. (2006). Muzykoterapia. Psychiatria w praktyce og�lnolekarskiej, nr 2 (6), s. 84-88. Wroc�aw, wyd. "Via Medica".
7. Gali�ska, E. (1992). Muzykoterapia. Biuletyn Grupy Roboczej "Muzykoterapia", nr 2/2.
8. Siebel, U., Freyberger, H.J., Stieglitz, R-D. (2005). Inne metody (psycho)terapeutyczne. W: Freyberger H.J., Schneider, W. i Stieglitz, R-D. (red.), Kompendium psychiatrii, psychoterapii, medycyny psychosomatycznej. Warszawa, wyd. PZWL, s. 323-326.
9. Maranto, Ch. D. (1993). Music Therapy Clinical Practice: A Global Perspective and Classification System. W: Music Therapy International perspectives/ Edit. Cheryl Dileo Maranto- pipersville, Pensylwania: Jeffrey Books, s. 683-706.
10. Hammen, C. (2004). Depresja. Modele kliniczne i wskaz�wki terapeutyczne dla praktyk�w i pacjent�w. Gda�sk, wyd. GWP.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2010-12-06)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com