E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artyku�y

• Czym jest znďż˝canie siďż˝?
• Czego i jak moďż˝e domagaďż˝ siďż˝ pokrzywdzony od sprawcy w procesie karnym?
• Obowiďż˝zek opuszczenia lokalu zamieszkiwanego wspďż˝lnie z ofiarďż˝
• Co to sďż˝ tzw. "czyny przepoďż˝owione"?
• Kiedy niepďż˝acenie alimentďż˝w jest przestďż˝pstwem?
• Co to sďż˝ przestďż˝pstwa ďż˝cigane na wniosek?
• Podstawowe uprawnienia i obowiďż˝zki pokrzywdzonego w postďż˝powaniu przygotowawczym
• Kogo moďż˝na uznaďż˝ za osobďż˝ pokrzywdzonďż˝
• Co to sďż˝ przestďż˝pstwa ďż˝cigane z oskarďż˝enia prywatnego?
• Kiedy spowodowanie wypadku drogowego jest przestďż˝pstwem?
• "UCIEKďż˝AM DO PRZODU Z TOKSYCZNEGO ZWIďż˝ZKU"
• Kim jest psychoterapeuta?
• Psychoterapia — niezwykďż˝a podrďż˝ do siebie samych
• Psychoterapia po ludzku - fragment wprowadzenia do ksi��ki
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE SYSTEMOWE
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE SKONCENTROWANE NA ROZWIďż˝ZANIU
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE ERICKSONOWSKIE
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE PSYCHOLOGII ZORIENTOWANEJ NA PROCES
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE GESTALT
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE POZNAWCZO-BEHAWIORALNE (CBT)

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Bo zawsze jest co� do zrobienia... Opowie�� o hospicjum

Autor: Magdalena Staniek

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Zacz�o si� w Londynie. Piel�gniarka Cicely Saunders zaprzyja�ni�a si� z umieraj�cym na raka pacjentem - polskim �ydem, Dawidem Ta�m�. W czasie d�ugich rozm�w, jakie ze sob� przeprowadzili, zapyta�a przyjaciela, czego najbardziej potrzebuje cz�owiek, kt�ry umiera. Odpowied�, jak� us�ysza�a - Pragn� kogo�, kto by�by przede wszystkim osob� staraj�c� si� mnie zrozumie�... - zapami�ta�a i wcieli�a w �ycie. Dzi�ki oszcz�dno�ciom Dawida za�o�y�a fundacj� i kupi�a okno - okno nadziei. Tak rozpocz�a si� budowa pierwszego w Europie hospicjum. By� rok 1967.

W Krakowie, tu� po wojnie, �y�a piel�gniarka Hanna Chrzanowska, kt�ra organizowa�a piel�gniarstwo domowe. Jego celem by�a opieka nad osobami przewlekle chorymi i pacjentami w stanie terminalnym. Kilka lat po jej �mierci nawi�zano do tej tradycji i powo�ano pierwsze w Polsce Towarzystwo Przyjaci� Chorych - Hospicjum. By� rok 1981.

Jest rok 2010. Na terenie naszego kraju istnieje ponad 200 tego typu o�rodk�w. Maj� one r�n� osobowo�� prawn�. Przeznaczone s� dla dzieci lub dla doros�ych. Proponuj� opiek� w systemie stacjonarnym lub domowym. S�owo "hospicjum" - jakkolwiek budzi r�ne emocje - na sta�e zago�ci�o w przestrzeni �ycia spo�ecznego. Czym zatem jest ten rodzaj opieki?

Pom� mi, wys�uchaj mnie, zosta� ze mn�...

...to trzy �yczenia os�b umieraj�cych, sformu�owane przez Cicely Saunders. Stanowi� one podstaw� filozofii opieki hospicyjnej. W opiece tej najwa�niejszy jest cz�owiek umieraj�cy, na kt�rego ukierunkowana jest ca�a aktywno�� hospicjant�w. Z �ycze� tych jasno wynika, �e pacjent hospicjum oczekuje przede wszystkim uwagi. By t� uwag� mo�na mu by�o ofiarowa�, konieczna jest wewn�trzna zgoda cz�onk�w zespo�u hospicyjnego na dwie sprawy: nieuchronno�� �mierci i nieuchronno�� cierpienia. Tylko taka zgoda pozwala na to, by od "robienia czego�" (podejmowania kolejnych pr�b poprawienia stanu zdrowia, zwalczania przyczyn choroby, wykonywania nast�pnych bada� i zabieg�w) przej�� do "nierobienia niczego" (zmniejszanie b�lu, czuwanie, towarzyszenie, wspieranie).

Profesjonaln� definicj� opieki hospicyjnej, zwanej te� paliatywn�, stworzy�a �wiatowa Organizacja Zdrowia - jest to "wszechstronna opieka stosowana przez interdyscyplinarny zesp�, maj�ca na celu zaspokajanie potrzeb somatycznych, psychosocjalnych, duchowych wraz z rehabilitacj� i zapobieganiem powik�aniom u chorych na post�puj�ce, niepoddaj�ce si� leczeniu przyczynowemu choroby oraz wspomaganie ich rodzin; g��wnym jej celem jest poprawa jako�ci �ycia" (cyt. za: P. Krakowiak, Zd��y� z prawd�. O sztuce komunikacji w hospicjum, Gda�sk 2009, s. 56).

Poj�cie "paliatywna" pochodzi od "palliatus" - okryty p�aszczem; do j�zyka polskiego s�owo to przenikn�o z j�zyka angielskiego, gdzie: "palliate" znaczy z�agodzi�, u�mierzy�, ul�y�; "palliation" - z�agodzenie, u�mierzenie, ulga; "palliative" - �agodz�cy, u�mierzaj�cy. Opieka paliatywna zatem to opieka, kt�ra ma na celu u�mierzenie b�lu, z�agodzenie objaw�w choroby, przyniesienie ulgi (por. Walden-Ga�uszko, U kresu...).

Interdyscyplinarny zespďż˝...

...to pierwsza wa�na cecha opieki hospicyjnej. W sk�ad zespo�u wchodz�: lekarze, piel�gniarki, opiekunowie medyczni, psycholodzy, pracownicy socjalni, osoby duchowne oraz wolontariusze. Ka�da z tych os�b stara si� zaopiekowa� osobn� cz�ci� �ycia pacjenta, zawsze jednak pozostaj� one w �cis�ej wsp�pracy. Zespo�owo�� opieki hospicyjnej przejawia si� mi�dzy innymi tym, �e nie istniej� sztywne granice pomi�dzy obowi�zkami poszczeg�lnych fachowc�w. Dzia�alno�� zespo�u uzale�niona jest zawsze od bie��cych potrzeb. Nierzadko psycholog pomaga pacjentowi zje�� obiad lub robi dla niego herbat�. Piel�gniarka za� porozmawia z rodzin� pacjenta, je�li tylko zauwa�y, �e zaistnia�a taka potrzeba.

Wszechstronno��...

...przejawia si� w d��eniu do zaspokojenia wszelkich potrzeb pacjent�w, r�wnie� tych, kt�re nie wi��� si� w spos�b bezpo�redni ze �wiadczeniami natury medycznej. Wa�ne s� wszystkie aspekty �ycia, od czysto fizycznego, przez spo�eczny, po duchowy. Zesp� hospicyjny pomaga te�, zw�aszcza w opiece domowej, w czynno�ciach dnia codziennego, jak robienie zakup�w, p�acenie rachunk�w, sprz�tanie, naprawa okular�w. Hospicjum jest te� miejscem, do kt�rego czasem z wizyt� przybywa fryzjer, masa�ysta, a nawet znany aktor. W poj�cie wszechstronnej opieki wpisuje si� bowiem r�wnie� spe�nianie marze� pacjent�w. Czasem tym marzeniem jest spotkanie z jak�� s�awn� osob�, wizyta w teatrze czy kolacja w dobrej restauracji. Czasem marzenia s� bardziej zwyczajne, jak na przyk�ad ulubiona potrawa. Zawsze jednak jest podejmowana pr�ba realizacji tych�e marze�.

Wspomaganie rodzin...

...jest niezwykle wa�nym elementem opieki hospicyjnej. Choroba przewlek�a dotyka nie tylko pacjenta, lecz wp�ywa tak�e na funkcjonowanie ca�ego systemu rodzinnego. Momentem krytycznym dla rodziny jest odst�pienie od leczenia przyczynowego i rozpocz�cie opieki paliatywnej. W praktyce �ycia codziennego odpowiadaj� temu s�owa - wypowiedziane wprost lub jedynie znajduj�ce si� mi�dzy wierszami - "nie mo�na nic wi�cej zrobi�". S�owa te - jakkolwiek odzwierciedlaj� jedynie medyczny punkt widzenia i oznaczaj�, �e nie jest mo�liwe ca�kowite wyleczenie - s� trudne dla bliskich chorego. Z jednej strony s� oni niejako zmuszeni do skonfrontowania si� z faktem, i� bliski mo�e nied�ugo umrze�. Z drugiej za� konieczna jest zmiana aktywno�ci - zaprzestanie poszukiwania kolejnych dobrych lekarzy i kuracji, na rzecz zapewnienia w�a�ciwej opieki, pozwalaj�cej godnie prze�y� ostatnie chwile �ycia. Sytuacja ta jest trudna te� z uwagi na to, �e bliscy chorych cz�sto maj� tendencj� do przypisywania sobie winy za stan chorego i jego po�o�enie. Podobne zreszt� odczucia pojawiaj� si� u os�b chorych - cz�sto czuj� si� odpowiedzialne za cierpienie swoich bliskich, uwa�aj�, �e s� przyczyn� tego cierpienia. Martwi� si� o ich los. Hospicyjny psycholog (lub inny pracownik) przychodzi wtedy z pomoc� - �agodzi napi�cia wywo�ane pojawianiem si� i gromadzeniem emocji, takich jak: �al, rozpacz czy l�k, t�umaczy istot� zjawisk, jakich do�wiadczaj� poszczeg�lni cz�onkowie rodziny, czuwa - bez narzucania si� - nad optymaln� komunikacj�.

Wa�n� cz�ci� opieki nad rodzin� chorego jest towarzyszenie w �a�obie. Formy mog� by� r�ne: organizowanie grup wsparcia dla osieroconych, mszy �wi�tych za zmar�ych i (lub) osieroconych czy te� organizowanie rozmaitych spotka� wspominkowych. Szczeg�ln� opiek� otaczane s� osierocone dzieci, dla kt�rych organizowane mog� by� wyjazdy wakacyjne, zaj�cia pozalekcyjne, miko�ajki, spotkania choinkowe.

Jako�� �ycia...

...to termin bodaj najwa�niejszy w opiece paliatywnej. Zadaniem numer jeden jest zmniejszenie dolegliwo�ci fizycznych. W dalszej kolejno�ci chodzi o popraw� funkcjonowania psychologicznego pacjent�w. Na to funkcjonowanie sk�adaj� si� takie elementy, jak: reakcja na chorob� i proces leczenia, problemy komunikacji i wzajemnych uk�ad�w w rodzinie i w zespole lecz�cym, mo�liwo�� pomocy psychologicznej w przystosowaniu do choroby, a tak�e leczenie zwi�zanych z ni� zaburze� r�wnowagi psychicznej. Oceny jako�ci �ycia, rozumianej jako "obraz w�asnego po�o�enia �yciowego dokonany przez cz�owieka w wybranym okresie" (K. de Walden-Ga�uszko, U kresu. Opieka psychopaliatywna, czyli jak pom�c choremu, rodzinie i personelowi medycznemu �rodkami psychologicznymi, Gda�sk 1996, s. 68), dokonuje sam pacjent. Dlatego niezwykle wa�n� zasad� opieki paliatywnej jest pod��anie za pacjentem, zauwa�enie jego punktu widzenia, rozumienia problemu itd.

Podnoszenie jako�ci �ycia pacjenta odbywa si� dwutorowo. Z jednej strony podejmowane s� dzia�ania w kierunku zmiany sytuacji realnej. Odbywa si� to poprzez:
- akceptowanie zwyczaj�w i trybu �ycia chorego, nawet takich, kt�re normalnie - w leczeniu przyczynowym - by�yby niedopuszczalne,
- odwiedziny o dowolnej porze dnia i nocy,
- unikanie agresywnych i uci��liwych metod leczenia,
- pomoc w wype�nianiu wolnego czasu i pustych chwil pacjenta,
- wszelkie dzia�ania, kt�re maj� zmniejszy� nasilenie uczu� przykrych, a zwi�kszy� przyjemnych,
- przenoszenie akcentu z przysz�o�ci na tera�niejszo�� - nauczenie pacjenta cieszenia si� tym, co ma tu i teraz.

Z drugiej strony pr�buje si� dokona� zmiany w obszarze sytuacji upragnionej. Pacjent cz�sto ma nierealne oczekiwania ("chcia�bym by� zdrowy"), kt�re staj� si� barier� nie do pokonania we wszelkiej z nim pracy. �aden bowiem z cz�onk�w zespo�u hospicyjnego nie jest w stanie sprosta� jego wymaganiom. Praca nad tre�ci� sytuacji upragnionej ma wi�c doprowadzi� do swoistego przewarto�ciowania �ycia - warto�ci takie jak zdrowie i �ycie ust�puj� miejsca innym priorytetom. S� nimi teraz: rozw�j duchowy, rozwa�ania nad istot� i sensem �ycia, pog��bione wi�zi z rodzin�, przekazanie innym w�asnych do�wiadcze�, osi�gni�� itp. Przeprowadzenie tego rodzaju zmian nie zawsze jest mo�liwe i w niewielkiej tylko cz�ci zale�y od zabieg�w zespo�u hospicyjnego. Ostateczna decyzja - zgoda na w�asn� �mier� czy walka o �ycie - nale�y zawsze do pacjenta. Opieka psychopaliatywna nie jest w stanie zaspokoi� wszystkich potrzeb cz�owieka chorego, ale musi je wszystkie bra� pod uwag�.

Do ostatniej chwili �ycia...

Opowiadanie o hospicjum jest trudnym zadaniem. Na drugim ko�cu tej opowie�ci znajduj� si� bowiem s�owa sceptyk�w, kt�rzy ch�tnie powiedz�: "I co z tego? Przecie� ci ludzie i tak umieraj�". Co wi�cej, umieraj� nie tylko osoby stare, kt�re prze�y�y �ycie, umieraj� ludzie m�odzi, umieraj� wreszcie dzieci. Hospicjum zatem niczego nie zmienia, bo nikogo nie ratuje. S�owa te bez w�tpienia s� prawdziwe. W idei opieki hospicyjnej nie chodzi jednak o to, by przechytrzy� �mier�, lecz o to, by �mier� uczyni� godn�, by pozwoli� cz�owiekowi �y� do ko�ca. Niech wi�c zako�czeniem tych rozwa�a� b�d� s�owa znajduj�ce si� na ulotce Fundacji �l�skie Domowe Hospicjum dla Dzieci, kt�re oddaj� istot� pos�ugi hospicyjnej:

To nieprawda, �e nie ma ju� nic do zrobienia. To nieprawda, �e b�l jest nieunikniony. �ycie trwa nadal (...). Ostatni okres �ycia mo�e by� prze�yty z godno�ci�. W mi�o�ci i prawdzie. (...) Z poczuciem, �e robimy wszystko, co nale�y w takiej sytuacji zrobi� (...). My nigdy nie m�wimy "nie ma ju� nic do zrobienia", bo zawsze jest co� do zrobienia...".

Bibliografia:

Shirley du Boulay, Marianne Rankin, Okno nadziei. Cicely Saunders - za�o�ycielka ruchu hospicyjnego. Krak�w 2009.
Krystyna de Walden-Ga�uszko, U kresu. Opieka psychopaliatywna, czyli jak pom�c choremu, rodzinie i personelowi medycznemu �rodkami psychologicznymi, Gda�sk 1996.
Miros�aw G�recki, Hospicjum w s�u�bie umieraj�cych, Warszawa 2000.
Piotr Krakowiak, Zd��y� z prawd�. O sztuce komunikacji w hospicjum, Gda�sk 2009.

Artykuďż˝ powstaďż˝ w ramach programu "3xE - E-POMOC, E-WOLONTARIAT, E-TEKSTY"
Program dofinansowany przez MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPO�ECZNEJ w ramach Funduszu Inicjatyw Obywatelskich

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2010-12-05)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

• Punkt konsultacyjny
  E-mail
• Punkt Konsultacyjny
  Wroc�aw
• Pokďż˝j do rozmďż˝w ze specjalistďż˝ (czat) godz. 20:00-22:00.

Ksi��ki

Dogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert

Wydawnictwo Naukowe PWN

Zaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek

Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales

Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak

Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek

Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieďż˝ dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I �YLI D�UGO I SZCZʌLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek

Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki

Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne