E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artyku�y

• Czym jest znďż˝canie siďż˝?
• Czego i jak moďż˝e domagaďż˝ siďż˝ pokrzywdzony od sprawcy w procesie karnym?
• Obowiďż˝zek opuszczenia lokalu zamieszkiwanego wspďż˝lnie z ofiarďż˝
• Co to sďż˝ tzw. "czyny przepoďż˝owione"?
• Kiedy niepďż˝acenie alimentďż˝w jest przestďż˝pstwem?
• Co to sďż˝ przestďż˝pstwa ďż˝cigane na wniosek?
• Podstawowe uprawnienia i obowiďż˝zki pokrzywdzonego w postďż˝powaniu przygotowawczym
• Kogo moďż˝na uznaďż˝ za osobďż˝ pokrzywdzonďż˝
• Co to sďż˝ przestďż˝pstwa ďż˝cigane z oskarďż˝enia prywatnego?
• Kiedy spowodowanie wypadku drogowego jest przestďż˝pstwem?
• "UCIEKďż˝AM DO PRZODU Z TOKSYCZNEGO ZWIďż˝ZKU"
• Kim jest psychoterapeuta?
• Psychoterapia — niezwykďż˝a podrďż˝ do siebie samych
• Psychoterapia po ludzku - fragment wprowadzenia do ksi��ki
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE SYSTEMOWE
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE SKONCENTROWANE NA ROZWIďż˝ZANIU
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE ERICKSONOWSKIE
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE PSYCHOLOGII ZORIENTOWANEJ NA PROCES
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE GESTALT
• Barwy psychoterapii - PODEJďż˝CIE POZNAWCZO-BEHAWIORALNE (CBT)

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

Fantazja jak narkotyk..., morderstwo jak marzenie...

Autor: Ma�gorzata Osipczuk, Karolina Hajek

�r�d�o: www.psychotekst.pl

Fantazja, w pocz�tkowym okresie, jest dla przysz�ego seryjnego mordercy form� ucieczki. Z czasem s�u�y jako substytut poczucia sprawstwa, panowania, mistrzostwa. Daje poczucie kontroli nad zewn�trznym �wiatem i nad samym sob�. Istniej� dowody na to, �e wielu morderc�w nie planuj�cych zbrodni, nie�wiadomie o niej fantazjuje. Na przyk�ad m�czyzna, kt�ry wierzy, �e alkohol obdarza go swego rodzaju moc� - zdradza oznaki fantazjowania o dominacji. Jednak zdecydowana cz�� seryjnych morderc�w zupe�nie �wiadomie wyobra�a sobie u�miercanie przesz�ych i przysz�ych ofiar, zadawanie im tortur, przejmowanie kontroli nad ich �yciem i �mierci�.

Morderstwo to integralna cz�� fantazji sadystycznego sprawcy. Miejsce oraz obraz zbrodni s� powt�rzeniem element�w jego marze� : stan cia�a, stan ubrania ofiary, pozycja cia�a, widoczno�� miejsca pozbycia si� zw�ok i inne. Ted Bundy, kt�ry przyzna� si� do zamordowania ponad 30 m�odych kobiet, przyzna�, �e U�YWA� swoich ofiar, by odtworzy� dla siebie sceny z ok�adek magazyn�w detektywistycznych lub sceny z drastycznych film�w pornograficznych. Te magazyny i filmy odgrywa�y poka�n� rol� w inspirowaniu jego wyobra�ni.

Dla seryjnego mordercy ka�de pope�nione przez niego zab�jstwo jest niewystarczaj�co dobre. My�li wi�c wci�� o tym, jak je udoskonali�, poprawi� pewne " niedoci�gni�cia ". Zabija wi�c ponownie w d��eniu do chorego idea�u.

Ale zabija tak�e by zaspokoi� swoj� potrzeb� wci�� nowych dozna�. Pierwsze zab�jstwo to do�wiadczenie bardzo intensywnego fizjologicznego pobudzenia i stanowi dla niego ogromn� przyjemno�� czerpan� ze sprawowania w�adzy nad ofiar�, z posiadania ofiary. U�ywaj�c stwierdzenia Ted'a Bundy'ego - pierwsze morderstwo to " psychologiczny haj " a sprawca po prostu " musi " je powt�rzy�.

Psychiczne i fizyczne torturowanie ofiary daje wielu zab�jcom dodatkow� dawk� ekscytacji, a im bardziej wyd�u�a si� lista ich krwawych wyczyn�w, tym bardziej staj� si� zadowoleni z siebie. Je�li nie podejm� si� �mielszego wyzwania, wi�kszego ryzyka - dreszcz emocji os�abnie. Mog� wi�c, na przyk�ad, pozostawi� cia�o w bardzo widocznym miejscu, obserwowa� odkrycie zw�ok, zatrzymywa� pami�tki po ofiarach, wraca� na miejsce pope�nienia mordu czy nawet uczestniczy� w �ledztwie. Harvey Glatman, zwany " Lonely Heart Killer ", mia� zwyczaj obezw�adnia� swoje ofiary w ich mieszkaniach, wi�za� je i przewozi� na pustyni�, gdzie w ko�cu je zabija�. Detektywi nieustannie zadawali sobie pytanie: po co ryzykowa� przewo�enie �ywych ofiar przez miasto? Przecie� m�g� zabi� je od razu w ich mieszkaniach. Jednak w�a�nie to ryzyko, dla Glatmana, podnosi�o subiektywn� warto�� ca�ego przedsi�wzi�cia.

W swoich fantazjach seryjny morderca widzi siebie jako dzier��cego w�adz�, kontroluj�cego innych, ten nacisk na w�adz� ma interesuj�cy efekt uboczny. Wielokrotny morderca ma obsesj� na punkcie policji i metod jej dzia�ania. Na przyk�ad Alex Henriquez tak si� rozkocha� w pomaganiu w policyjnym �ledztwie przeciwko sobie, �e to w�a�nie sta�o si� dla niego zgubne. Detektywi byli zaskoczeni tym, jak bardzo okaza� si� pomocny. Przed swoim zatrzymaniem Henriquez udawa� cz�sto agenta DEA lub tajnego policjanta, nosi� bro� i odznak�. Podawanie si� za egzekutora prawa by�o odzwierciedleniem jego fantazji o dominacji i prze�o�eniem ich na rzeczywisto��.

Seryjny morderca zazwyczaj uwielbia rozmawia� z policj�, cz�sto z ch�ci� godzi si� na przes�uchanie, kt�re wyd�u�a do kilku godzin. Je�li wie, �e s� przeciwko niemu twarde dowody, przechwala si� i wyja�nia wszelkie zawi�o�ci swoich przest�pstw. Je�li wie, �e niewiele jest dowod�w przeciwko niemu lub nie ma ich wcale, b�dzie zwodzi� policjant�w przez d�ugie godziny, opowiadaj�c r�ne historie. W obu przypadkach z przes�uchania czerpie te same korzy�ci - podkre�la swoje znaczenie. Jest to sytuacja, kt�ra dodatkowo pozwala mu odczu� ekscytacj� zwi�zan� z przywo�ywaniem obraz�w dokonanych zbrodni lub z ryzykiem bycia z�apanym.

Ju� w dzieci�stwie i wczesnej m�odo�ci fantazja staje si� si�� nap�dow� niepokoj�cych, brutalnych dzia�a� seryjnych morderc�w: okrucie�stw wobec zwierz�t, zn�cania si� nad innymi dzie�mi, destruktywnych zabaw, podpale�, kradzie�y, dewastacji mienia. To, co zrodzi ju� ich chora wyobra�nia realizuj� w rzeczywisto�ci i je�li przyniesie to satysfakcj� - rozszerzaj� repertuar swych, spo�ecznie pot�pianych, dzia�a� . �wiat wyobra�e� jest uj�ciem dla ich gniewu i kompensacj� niskiego poczucia warto�ci i nieudacznictwa. B�d�c jedynym �r�d�em tak wa�nych gratyfikacji - fantazjowanie po prostu uzale�nia.

Z biegiem czasu morderca ma coraz wi�cej trudno�ci z odr�nieniem swojej fikcji od rzeczywisto�ci, co sprawia, �e w coraz wi�kszym stopniu izoluje si� od swojego spo�ecznego otoczenia.

Im bardziej wzrasta spo�eczna izolacja przysz�ego mordercy, tym bardziej brutalne staj� si� jego antyspo�eczne czyny. Te dwie w�a�ciwo�ci tworz� p�tl� dodatniego sprz�enia zwrotnego.

Seryjni mordercy wcze�nie wyuczyli si�, �e przemoc jest " normalnym " sposobem na osi�gni�cie tego, czego pragn�. Brak kary ze strony opiekun�w za pierwsze gwa�towne lub antyspo�eczne zachowania, powoduje przyj�cie przez nich za norm� tego rodzaju zachowa�. Ted Bundy, jako kilkulatek zn�ca� si� nad zwierz�tami, z�apane poddawa� cz�sto bolesnym " eksperymentom " w laboratorium domowym. W momencie, gdy odkry� to jego ojciec, okaza� synowi swoje zadowolenie i zach�ci� go tak�e do dalszego " zg��biania tajemnic biologii ".

Morderstwo to nie jest wyizolowanym zdarzeniem, jak cz�sto przedstawiaj� to media. Jest raczej konsekwencj� wieloletniego rozwijania fantazji o przemocy, dominacji i posiadaniu absolutnej w�adzy nad drugim cz�owiekiem. Jeden z seryjnych morderc�w, Cary Stayner, przyzna�, �e od 7-go roku �ycia, przez nast�pne 30 lat marzy� o zabijaniu. Fantazja poprzedza morderstwo, a dokonany czyn jest inspiracj� do dalszych wyobra�e�. Tworz� one zatem samonap�dzaj�ce si� b��dne ko�o. Tak wi�c fantazja - mechanizm, kt�ry zapewnia� pocz�tkowo dziecku poczucie kontroli w jego niepewnym i niesta�ym �wiecie - przekszta�ca si� z czasem w obsesj�.

W wi�kszo�ci kultur, zar�wno przesz�ych jak i obecnych, agresja i seks s� nierozerwalnie ze sob� zwi�zane. Si�a, dominacja, uleg�o�� i agresja to powszechne cechy zalot�w i ��czenia si� w pary. Jednak seryjny morderca nie potrafi odr�ni� ma�ych form dominacji, jak na przyk�ad : prowadzenia w ta�cu, od patologicznych takich jak: gwa�t. Jego seksualne zainteresowanie splata si� z przemoc�. Jak wiadomo, masturbacyjne fantazje s� przynajmniej w cz�ci odpowiedzialne za rozw�j pewnych typ�w seksualnych dewiacji. Oko�o 81% seryjnych morderc�w natomiast przyznaje si� do bardzo cz�stych praktyk autoerotycznych, jak pornografia i masturbacja, kt�rym towarzysz� zawsze fantazje o przemocy. Pewna cz�� sprawc�w ma zwyczaj masturbowa� si� przy ciele zabitej ofiary, nie potrafi�c odby� stosunku ani z �yw�, ani z martw� osob�. Cz�� zab�jc�w nie przejawia �adnej seksualnej aktywno�ci w obecno�ci swej ofiary. Przechowuj� jednak i piel�gnuj� w pami�ci obraz u�miercania ofiary, dzier�enia w�adzy nad jej �yciem. Te wspomnienia zostaj� przywo�ywane w czasie masturbacji ale ju� poza miejscem zbrodni.

Seryjny morderca do�wiadcza wielu psychologicznych zysk�w z morderstwa: poczucia mocy, du�ej warto�ci, absolutnego posiadania drugiego cz�owieka, przekonania o zr�wnaniu si� z Bogiem, itp. Interesuj�ce jest to, �e niekt�rzy mordercy s� tak poruszeni swoim pierwszym zab�jstwem, �e sami oddaj� si� w r�ce policji. Poruszaj�c problem osobowo�ci seryjnego mordercy nie w spos�b nie wspomnie� o narcyzmie, o pragnieniu zwracania na siebie uwagi szerokiej rzeszy ludzi. Ted Bundy nie odm�wi� �adnej pro�bie o wywiad po swoim aresztowaniu. Angel Resendez i Cary Stayner komentowali swoje rozprawy s�dowe reporterom, pomimo dobrych rad otrzymanych od swoich obro�c�w. Henry Lee Lucas, 3-krotny zab�jca, z �atwo�ci� przekona� wielu do�wiadczonych policjant�w, �e zabi� ponad 600 os�b. Zale�a�o mu na tym, �eby przej�� do historii jako najbardziej "p�odny" morderca.

Regu�� jest, �e im wi�cej sprawca b�dzie zabija� tym bardziej wzmacnia swoje zachowanie i sam z w�asnej woli nie przerwie tego makabrycznego �a�cucha zdarze�. Tylko organa �cigania lub jego zgon mog� go powstrzyma�. Trzeba jednak pami�ta�, �e nawet d�ugoletnie uwi�zienie nie stopuje fantazji i planowania dalszych zab�jstw ! Pewien morderca, kt�ry sam si� podda� policji, po osadzeniu w wi�zieniu fantazjowa� o zabijaniu przez ca�y okres wyroku. Po zwolnieniu zabi� 8 kobiet. Cliff Olson zabija�, gdy tylko mia� okazj� przebywa� poza wi�zieniem. Ka�de udane zab�jstwo rado�nie podnieca morderc� i wzmacnia jego zachowania. B�dzie on prawdopodobnie zabija� coraz cz�ciej i w coraz bardziej wyrafinowany spos�b. Istnieje te� du�e prawdopodobie�stwo, i� wzro�nie brutalno�� jego czyn�w oraz nasili si� potrzeba wi�kszego ryzyka bycia z�apanym przez policj�.

... MORDUJE PO TO, BY ZACHOWAďż˝ SWOJE FANTAZJE.

Jeremy Anderson twierdzi, �e seryjni mordercy to ludzie uwik�ani w na��g fantazjowania. Przy czym s� to specyficzne fantazje: pe�ne okrucie�stwa, seksu, zabijania, pragnienia uzyskania absolutnej dominacji nad drugim cz�owiekiem, uprzedmiotowienia go i posiadania pe�ni w�adzy nad �yciem i �mierci�. Po pewnym czasie fantazje te wymykaj� si� spod kontroli, staja si� obsesj�, myl� si� z rzeczywisto�ci�, s� jedynym sposobem na radzenie sobie i dowarto�ciowywanie siebie. Anderson uwa�a te osoby za jednostki uzale�nione i por�wnuje ich funkcjonowanie do problem�w innych na�ogowc�w np.: alkoholik�w, narkoman�w, seksoholik�w, na�ogowych hazardzist�w. Podobnie jak w �yciu uzale�nionego wszystko skupia si� wok� substancji uzale�niaj�cej, tak te� ca�a aktywno�� seryjnego mordercy obraca si� wok� jego fantazji. Jego cykl nie jest r�ny od cyklu ka�dego innego na�ogowca, w swoim ko�cowym rezultacie morderstwo jest funkcjonalnie tym samym, co i kradzie� heroiny przez narkomana. Cech� charakterystyczn� ka�dego uzale�nienia jest konieczno�� stopniowego zwi�kszania dawki dla uzyskania satysfakcjonuj�cego efektu. Dlatego te�, same fantazje o zabijaniu i zadawaniu cierpie� z czasem przestaj� wystarcza�. Przysz�y morderca wciela w �ycie swoje mniej drastyczne plany. Dla wielu przysz�ych seryjnych morderc�w eksperymenty z przemoc� mog� obejmowa� kilka lat i przybiera� form� seksualnych przest�pstw. Alex Henriquez gwa�ci� swoj� siostrzenic� na przestrzeni kilku lat i kr�tko przed pope�nieniem pierwszego morderstwa zgwa�ci� 5-letni� c�rk� swojej kochanki. Clifford Olson - jeden z najbrutalniejszych kanadyjskich morderc�w, pope�ni� ponad 1000 seksualnych napa�ci przed rozpocz�ciem swojej " krwawej kariery ". Te akty popychaj� sprawc� dalej - decyduje si� on na morderstwo. W akcie morderstwa fantazja staje si� faktem, a sprawca wierzy, �e mo�e kontrolowa� rzeczywisto��. Niesamowite podniecenie jakiego dostarczy�o mu zab�jstwo, oraz fantazje na temat tego, jak mo�na ulepszy� akt zabijania doprowadzaj� do nast�pnej zbrodni. Czasami m�wi si�, �e seryjny morderca morduje po to, by zachowa� swoje fantazje.

Nieumiej�tno�� tworzenia bliskich zwi�zk�w z lud�mi jest, wed�ug Jeremy'ego Andersona, uderzaj�co podobna do trudno�ci alkoholik�w w nawi�zywaniu relacji mi�dzyludzkich. Inne podobie�stwo to tendencja do uciekania od problem�w, brak efektywnych mechanizm�w radzenia sobie ze stresem, niskie poczucie w�asnej warto�ci, du�a niepewno��. Tak jak inni uzale�nieni, seryjny morderca potrafi przez d�ugie lata ukrywa� swoje problemy i na��g przed reszt� �wiata.

Wielu ekspert�w kryminalnych k�adzie akcent na inne aspekty funkcjonowania seryjnego mordercy, rozwodz�c si� na przyk�ad szeroko na temat patologicznej ��dzy zupe�nego panowania nad ofiar�. Jak okre�li� to Ted Bundy, dreszczyk emocji towarzysz�cy seksualnemu zab�jstwu pochodzi z faktu "fizycznego posiadania ofiary", tak jak posiada si� obraz, doniczkow� ro�lin�, czy Porsche.

Seksualni mordercy nie dziel� mi�dzy sob� tych samych fantazji, posiadanie ofiary te� znaczy dla ka�dego co� innego. Dla Teda Bundy'ego wi�za�o si� to z panowaniem nad martw� ofiar�. Kilka ze swoich ofiar pogrzeba� w p�ytkich grobach w lesie i miejsce to wielokrotnie odwiedza�, czerpi�c z tego du�� satysfakcj� (czasem nak�ada� swoim ofiarom po�miertny makija�). Opowiada� szczeg�owo o tym jak odczuwa� ich ostatnie tchnienie, jak spogl�da� im w oczy i rozkoszowa� si� �wiadomo�ci�,�e jest ich absolutnym w�a�cicielem. W takich sytuacjach czu� si� jak B�g! Cz�sto fotografowa� on zw�oki, by m�c wspomina� swoj� "ci�k� prac�". Dla Mike'a DeBardelebena, seksualnego sadysty, posiadanie drugiego cz�owieka to sprawowanie nad nim absolutnej kontroli i zadawanie wyrafinowanych cierpie� �ywej osobie. Z kolei John Wayne Gacy realizowa� swoj� potrzeb� posiadania grzebi�c ma�ych ch�opc�w bezpo�rednio pod swoim domem. Mo�na powiedzie�, �e oni dos�ownie le�eli " w szyku u jego st�p ". Jeffrey Dahmer poszed� jeszcze dalej w swym pragnieniu panowania nad ofiar� praktykuj�c kanibalizm. Edmund Kemper, seryjny morderca z Kalifornii, udoskonalaj�c swoje zbrodnie doszed� do tego, �e po�wiartowa� kawa�ek nogi jednej ze swoich m�odych ofiar. Inny sadystyczny sprawca na pocz�tku swojej " morderczej kariery " stosowa� sztuczne oddychanie na cia�ach umieraj�cych kobiet, poniewa� wg niego traci�y one zbyt szybko przytomno��. Pozbawia�y go w ten spos�b du�ej porcji szalonej ekscytacji, jak� dostarcza�o mu spojrzenie ofiary przepe�nione strachem i pewno�ci� nadchodz�cej �mierci. Przed�u�aj�c agoni� chcia� do�wiadcza� w�adzy takiej jak B�g.

Wielokrotny zab�jca prawdopodobnie nie postrzega swojej ofiary jako odr�bnej, prawdziwej osoby z jej w�asnymi my�lami, uczuciami i doznaniami. Nie potrafi on odebra� �ycia swojej ofierze zanim nie zredukuje jej do roli obiektu, kt�rego znaczenie w rezultacie ogranicza si� do zaspokojenia wybuja�ych ��dz mordercy. Robert Lercy Anderson narzeka�, �e jego pierwsza ofiara nie okaza�a si� idealn� dla jego cel�w, poniewa� zna� j� zbyt dobrze i nie m�g� ca�kowicie jej uprzedmiotowi�. Dlatego te� niemo�liwe by�o wci�gni�cie jej w fantazje o dominacji i posiadaniu.

Posiadanie to co� podobnego do zaborczo�ci, kt�ra w wi�kszym lub mniejszym stopniu charakteryzuje wi�kszo�� ludzi. Zazdro�� w�r�d pary kochank�w te� jest zaborczo�ci�. Zaborczo�� mo�e mie� r�ne nasilenie tak�e patologiczne. Na przyk�ad u gwa�cicieli dochodzi ona do g�osu na kr�tk� chwil�, w czasie kt�rej dokonuj� oni gwa�tu. U seryjnych morderc�w osi�ga jednak skrajne nat�enie.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2003-10-12)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

• Punkt konsultacyjny
  E-mail
• Punkt Konsultacyjny
  Wroc�aw
• Pokďż˝j do rozmďż˝w ze specjalistďż˝ (czat) godz. 20:00-22:00.

Ksi��ki

Dogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert

Wydawnictwo Naukowe PWN

Zaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek

Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales

Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak

Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek

Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieďż˝ dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I �YLI D�UGO I SZCZʌLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek

Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki

Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek

Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne