IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Wszystkie artykuďż˝y...

Artykuďż˝y

Znaczenie tolerancji i asertywnoďż˝ci w prawidďż˝owym funkcjonowaniu spoďż˝ecznym mďż˝odzieďż˝y

Autor: Maria Jolanta Dďż˝ugozima

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Znaczenie tolerancji i asertywnoďż˝ci w prawidďż˝owym funkcjonowaniu spoďż˝ecznym mďż˝odzieďż˝y.

referat opracowaďż˝a: Maria Jolanta Dďż˝ugozima- psycholog Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej Nr 2 w ďż˝omďż˝y

Znaczenie tolerancji i asertywnoďż˝ci jako poďż˝ďż˝danych kompetencji spoďż˝ecznych pragnďż˝ omďż˝wiďż˝ w szerszym kontekďż˝cie ksztaďż˝towania umiejďż˝tnoďż˝ci ďż˝yciowych. Co to sďż˝ umiejďż˝tnoďż˝ci ďż˝yciowe (spoďż˝eczne)? Termin jest rďż˝nie definiowany. Wedďż˝ug WHO sďż˝ to umiejďż˝tnoďż˝ci, umoďż˝liwiajďż˝ce czďż˝owiekowi pozytywne zachowania przystosowawcze, dziďż˝ki ktďż˝rym moďż˝e sobie skutecznie radziďż˝ z zadaniami (wymaganiami) i wyzwaniami w codziennym ďż˝yciu. Termin ten odnosi siďż˝ do umiejďż˝tnoďż˝ci (kompetencji) psychospoďż˝ecznych. Po ukazaniu siďż˝ w Polsce ksiďż˝ďż˝ek Daniela Golemana: "Inteligencja Emocjonalna" i "Inteligencja emocjonalna w praktyce", termin inteligencja emocjonalna jest chďż˝tnie uďż˝ywany do okreďż˝lenia umiejďż˝tnoďż˝ci (kompetencji) spoďż˝ecznych. Wyrďż˝nienie inteligencji emocjonalnej staďż˝o siďż˝ bardzo popularne w zwiďż˝zku z coraz wiďż˝kszďż˝ ďż˝wiadomoďż˝ciďż˝, ďż˝e czďż˝owiek jest caďż˝oďż˝ciďż˝ w sensie fizjologicznym, duchowym i psychicznym. Wczeďż˝niejsze, klasyczne rozumienie pojďż˝cia inteligencja odnosiďż˝o siďż˝ wyďż˝ďż˝cznie do aktywnoďż˝ci umysďż˝owej czďż˝owieka. Musiaďż˝o siďż˝ zatem zrodziďż˝ siďż˝ pytanie, dlaczego osoby z wysokim IQ wcale nie muszďż˝ osiďż˝gnďż˝ďż˝ sukcesu ďż˝yciowego, zawodowego, spoďż˝ecznego, a niektďż˝re osoby o przeciďż˝tnym IQ osiďż˝gajďż˝ ten sukces? Przyczynďż˝ tego stanu rzeczy sďż˝ rďż˝nice w posiadanych kompetencjach spoďż˝ecznych lub uďż˝ywajďż˝c terminologii Golemana rďż˝nice w IE (inteligencji emocjonalnej)

W kontekďż˝cie powyďż˝szych rozwaďż˝aďż˝ chciaďż˝abym skupiďż˝ uwagďż˝ na pojďż˝ciu "asertywnoďż˝ďż˝", rozumianym jako umiejďż˝tnoďż˝ďż˝ peďż˝nego, bezpoďż˝redniego, stanowczego i spokojnego wyraďż˝ania swoich uczuďż˝, poglďż˝dďż˝w i postaw wobec innych osďż˝b, w sposďż˝b respektujďż˝cy uczucia, poglďż˝dy i postawy tych osďż˝b. W skďż˝ad umiejďż˝tnoďż˝ci asertywnych wchodzďż˝ zachowania majďż˝ce na celu:

obronďż˝ swoich praw
wyraďż˝anie uczuďż˝ negatywnych
wyraďż˝anie uczuďż˝ pozytywnych
przyjmowanie opinii innych osďż˝b, w tym krytyki
asertywna odmowa
asertywna proďż˝ba
reakcja na wďż˝asne poczucie winy i krzywdy

Zachowanie asertywne rďż˝ni siďż˝ od zachowania agresywnego, oznacza bowiem korzystanie ze swoich praw bez naruszania praw innych osďż˝b. Rďż˝ni siďż˝ teďż˝ od zachowania ulegďż˝ego, zakďż˝ada bowiem dziaďż˝anie zgodne z wďż˝asnym interesem oraz stanowczďż˝ obronďż˝ siebie i swoich praw. Zarďż˝wno w przypadku ulegďż˝oďż˝ci, jak i agresji moďż˝emy mďż˝wiďż˝ o braku szacunku: w przypadku ulegďż˝oďż˝ci- do samego siebie, w przypadku agresji- do innych osďż˝b. Znaczenie umiejďż˝tnoďż˝ci bycia asertywnym w odniesieniu do codziennych wyborďż˝w mďż˝odzieďż˝y trudno przeceniďż˝. Pomaga ona skutecznie odmawiaďż˝ w sytuacjach zagroďż˝eďż˝: asertywne odmawianie uďż˝ywania alkoholu i innych ďż˝rodkďż˝w odurzajďż˝cych, podejmowania wczesnej inicjacji seksualnej, uczestniczenia w aktach wandalizmu, przemocy. Zachowaďż˝ asertywnych uczy siďż˝ mďż˝odzieďż˝ i dorosďż˝ych w ramach treningu. To skuteczna metoda wyposaďż˝ania jednostki w umiejďż˝tnoďż˝ci radzenia sobie w trudnych sytuacjach, poprawy relacji z otoczeniem, utrzymania pozytywnego obrazu wďż˝asnej osoby, zachowania poczucia godnoďż˝ci. Czďż˝owiek asertywny posiada umiejďż˝tnoďż˝ďż˝ rozwiďż˝zywania wielu problemďż˝w osobistych z poďż˝ytkiem dla wďż˝asnego rozwoju i rozwoju innych. Ksztaďż˝towanie zachowaďż˝ asertywnych moďż˝e byďż˝ skutecznym ďż˝rodkiem w walce z wszechobecnďż˝ agresjďż˝, zarďż˝wno w obronie ofiary agresji, jak teďż˝ w terapii osďż˝b bďż˝dďż˝cych agresorami.

Kolejnym wyznacznikiem kompetencji spoďż˝ecznych jest tolerancja, rozumiana jako wyrozumiaďż˝oďż˝ďż˝ i akceptowanie innoďż˝ci. Czďż˝owiek tolerancyjny to taki, ktďż˝ry szanuje odmienne przekonania, wierzenia, upodobania, preferencje, zwyczaje. To ktoďż˝ pozbawiony uprzedzeďż˝, takďż˝e wzglďż˝dem odmiennego u innych wyglďż˝du zewnďż˝trznego i sposobu bycia. Uprzedzenie to wroga postawa wobec jakieďż˝ grupy ludzi rďż˝niďż˝cej siďż˝ od nas czymďż˝, co wydaje siďż˝ nam istotne. Podstawďż˝ kaďż˝dego uprzedzenia jest zawsze nieuzasadnione, nieuprawnione uogďż˝lnienie (tzw. stereotyp myďż˝lowy)- czyli przypisywanie kaďż˝dej osobie z danej grupy objďż˝tej uprzedzeniem identycznych cech osobowoďż˝ci np.: "ďż˝ydzi szybko potrafiďż˝ robiďż˝ majďż˝tek", "Wszyscy rudzi sďż˝ faďż˝szywi", "Chďż˝opi sďż˝ uparci i nic ich nie przekona", a w obecnych czasach np. "Wszyscy politycy kďż˝amiďż˝ i sďż˝ zďż˝odziejami".

Brak tolerancji (nietolerancja) zaostrza konflikty spoďż˝eczne, antagonizuje czďż˝onkďż˝w grupy spoďż˝ecznej. Nietolerancja moďż˝e prowadziďż˝ do zdarzeďż˝ wymykajďż˝cych siďż˝ spod kontroli i przynoszďż˝cych tragiczne skutki np. pogrom ďż˝ydďż˝w, pogrom Cyganďż˝w. W odniesieniu do sytuacji szkolnej nietolerancja nasila zachowania aspoďż˝eczne uczniďż˝w, prowadzi do zaostrzenia konfliktďż˝w, wzrostu poziomu agresji. Nietolerancja dla "odmiennoďż˝ci" kolegi, koleďż˝anki np. z powodu wyglďż˝du, niepeďż˝nosprawnoďż˝ci, odmiennego stylu ubierania, moďż˝e prowadziďż˝ do sprowadzenia "odmiennej osoby" do pozycji "kozďż˝a ofiarnego". Rodzice i wychowawcy powinni wiďż˝c uczyniďż˝ wszystko, aby uczyďż˝ dzieci tolerancji poprzez:

zachďż˝canie i pomoc w staraniach lepszego poznania innych
rozwijanie umiejďż˝tnoďż˝ci aktywnego sďż˝uchania
zachďż˝canie do wspďż˝pracy
rozwijanie empatii (wspďż˝odczuwania)
wskazywanie bďż˝ďż˝dďż˝w mogďż˝cych pojawiďż˝ siďż˝ w spostrzeganiu innych np. tzw. pierwsze wraďż˝enie, zbytnie uogďż˝lnianie, rzutowanie swoich negatywnych emocji na drugďż˝ osobďż˝

Potrzeba ksztaďż˝towania i rozwijania kompetencji spoďż˝ecznych, wykazana na przykďż˝adzie znaczenia tolerancji i asertywnoďż˝ci w prawidďż˝owym funkcjonowaniu mďż˝odzieďż˝y, uprawnia do stwierdzenia, ďż˝e w obecnym systemie edukacji niezbďż˝dne jest nie tylko wdraďż˝anie programďż˝w i dziaďż˝aďż˝ prowadzďż˝cych do rozwoju poznawczego (intelektualnego) ucznia, ale takďż˝e jego inteligencji emocjonalnej.