IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w artyku�ach

Wszystkie artyku�y...

Artyku�y

By� rodzicem adoptowanego dziecka - w stron� nadziei

Autor: Renata Andrzejak - Szyma�ska

�r�d�o: www.psychotekst.pl

�wiat dziecka adoptowanego zazwyczaj bardzo r�ni si� od �wiata rodzic�w adopcyjnych. Nie wystarczy sama mi�o��, jakkolwiek jest ona warunkiem koniecznym, aby odnie�� sukces wychowawczy. Zawodna mo�e okaza� si� te� intuicja, bo to, co zwykle dzia�a w normalnych warunkach, w �wiecie dziecka obci��onego przemoc� i zaniedbaniem przestaje funkcjonowa�. Niejednokrotnie rodzice adopcyjni staj� si� bezradni wobec r�nych, zaskakuj�cych i niezrozumia�ych zachowa� adoptowanych dzieci.

Bardzo potrzebna jest wiedza o "�wiecie" dziecka - o mechanizmach w nim rz�dz�cych, o jego konsekwencjach dla dziecka, o trudno�ciach zwi�zanych z adaptacj� do nowych warunk�w, o motywach post�powania dziecka. Wiedza po pierwsze czyni decyzj� o adopcji bardziej �wiadom�. Po drugie pozwala unikn�� zaskoczenia i obci��ania dziecka albo siebie poczuciem winy za prze�ywane trudno�ci i bardziej sk�ania do poszukiwania rozwi�za�, a nie do zamra�ania w sobie poczucia rozczarowania. Po trzecie pozwala podejmowa� najbardziej optymalne strategie post�powania w relacji z dzieckiem. I wreszcie czyni �atwiejsz� decyzj� o szukaniu profesjonalnej pomocy, kiedy w uczucia rodzic�w zacznie wkrada� si� poczucie frustracji i bezradno�ci.

R�wnie wa�na jest wiedza o sobie, o motywach decyzji o adopcji, o tym jakie znaczenie ma dla nas adopcja? Co chcemy "za�atwi� sobie" dokonuj�c adopcji? Jakie mamy oczekiwania wobec dziecka? Jakie znaczenie ma fakt nie urodzenia w�asnego potomka? Ka�da bia�a plama w tej sferze b�dzie powodowa�a, �e pojawienie si� problem�w odczuwane b�dzie jako silnie frustruj�ce, zniech�caj�ce, wzbudzaj�ce z�o��, a to rzecz jasna nie s�u�y ani dziecku, ani rodzicom. Bardzo warto, aby przed podj�ciem ostatecznej decyzji m�c porozmawia� z kim� z zewn�trz, spoza rodziny, mo�e nawet z psychologiem, aby zweryfikowa� czego tak naprawd� potrzebujemy i czy to rzeczywi�cie ma by� adoptowanie dziecka, czy mo�e zupe�nie co� innego?

Jednym z najwa�niejszych zada� dla rodzic�w adopcyjnych jest wytworzenie emocjonalnej wi�zi z adoptowanym dzieckiem. Pozna� i pokocha� dziecko nie jest wcale �atwo, tym bardziej, �e cz�sto jest ono nieufne, agresywne, z niezrozumia�ych powod�w ucieka z domu, nie potrafi odzwierciedla� naszych uczu�, nie reaguje na pro�by, nakazy i zakazy. Nasz pocz�tkowy entuzjazm mo�e niepostrze�enie ewoluowa� w kierunku rozgoryczenia i frustracji. Wi� w wi�kszo�ci przypadk�w okupiona jest ci�k� prac�. Tej mi�o�ci trzeba dopiero si� uczy�, a nauka ta mo�e trwa� nawet kilka lat. Przez d�u�szy czas zamiast wi�zi rodzicom b�dzie musia�o wystarczy� intensywne zaanga�owanie w relacje z dzieckiem.

W wychowywaniu przysposobionego dziecka nale�y uwzgl�dni� "obecno��" rodziny biologicznej. To kolejne trudne wyzwanie dla rodzic�w adopcyjnych. Ci z rodzic�w, kt�rzy wybior� zachowanie tajemnicy adopcji przed dzieckiem, b�d� musieli zmierzy� si� z konsekwencjami tej decyzji. Oczywi�cie, �e maj� prawo do takiego wyboru. Musz� jednak pami�ta� i wzi�� pod uwag� fakt, �e wszelka tajemnica wymaga du�ego zaanga�owania w jej utrzymanie. Wymaga po�wi�cenia energii czy to na zerwanie kontakt�w z bli�sz� i dalsz� rodzin�, ze znajomymi, s�siadami, czy te� na po�wi�cenie im uwagi, aby w��czy� ich w utrzymywanie tajemnicy. Istnieje te� zawsze niebezpiecze�stwo ujawnienia prawdy i konsekwencji tego ujawnienia - ewentualnego buntu, rozgoryczenia, utraty zaufania, poczucia zranienia, bycia oszukanym itp. W zwi�zku z tym rodzicom mo�e towarzyszy� l�k utrzymuj�cy si� latami, co naturalnie wp�ywa na jako�� �ycia ca�ej rodziny.

Z drugiej strony przyznanie si� do adopcji mo�e zagra�a� samoocenie rodzic�w, �e nie s� "pe�nowarto�ciowymi" rodzicami, mo�e wzbudza� niepok�j, �e dziecko b�dzie szuka�o biologicznej rodziny i jakie b�d� skutki jej odnalezienia? Warto zatem dok�adnie przedyskutowa� to zagadnienie i rozwa�y�, jakie rozwi�zanie w konkretnym przypadku by�oby najlepsze i co odpowiada� dziecku, kiedy b�dzie pyta�o o swoje pochodzenie?

Jest te� jeszcze inny problem "obecno�ci" rodzic�w biologicznych. Dotyczy on tych dzieci, kt�re poddawane by�y przemocy. W�wczas w relacj� mi�dzy dzieckiem, a przybranymi rodzicami "wkrada si�" prze�ladowca. S� to g��boko nie�wiadome mechanizmy, bardzo trudne do zidentyfikowania, ale te� bardzo mocno obci��aj�ce zwi�zek z adoptowanym dzieckiem. Dziecko nie�wiadomie b�dzie przenosi�o na rodzic�w adopcyjnych swoje l�ki i obrony przed rodzicem biologicznym, funkcjonuj�c nadal tak, jakby ci�gle znajdowa�o si� w patologicznej relacji. W zwi�zku z tym, mimo braku zagro�enia, dziecko mo�e nadal uporczywie przejawia� zachowania agresywne i destrukcyjne, albo by� l�kliwe, wycofane, bierne, silnie zale�ne i pozbawione inicjatywy. Rodzic adopcyjny niejako zostaje obsadzony w roli prze�ladowcy, a wyniku dzia�ania przeciwprzeniesienia sam mo�e zacz�� odczuwa� niezrozumia�e dla siebie bardzo negatywne emocje wobec dziecka. To stwarza niebezpieczn� sytuacj� zagra�aj�c� faktycznym uruchomieniem w�asnej agresji i destrukcyjnych emocji wobec dziecka. Zaczyna si� dramat, bo pocz�tkowy entuzjazm i rado�� z przyj�cia dziecka zamieniaj� si� w z�o��, frustracj�, niech��, dra�liwo�� i napi�cie...

Dlatego w przypadku wywiadu potwierdzaj�cego przebyt� przez dziecko przemoc, nale�y wr�cz domaga� si� profesjonalnej pomocy psychologicznej, wspomagaj�cej prawid�ow� adaptacj� do nowych warunk�w. Pomoc ta powinna by� w takiej samej mierze skierowana do rodzic�w adopcyjnych jak i do dziecka.

Dziecko, kt�re do tej pory �y�o w warunkach patologicznych, nie zaspakajaj�cych jego podstawowych potrzeb wymaga odbudowania poczucia bezpiecze�stwa. Nie wystarczy tu jednak sama mi�o��, bo dziecko mo�e nawet nie umie� jej przyj��. Mi�o�� bywa te� rozumiana jako wynagradzanie dziecku jego krzywd, co w praktyce mo�e oznacza� nadmiern� uleg�o�� rodzic�w, brak stawiania bezpiecznych granic, zaniechanie wszelkiej dyscypliny. Skutek takich dzia�a� mo�e by� zupe�nie odmienny od oczekiwanego, bo zamiast rozwi�zania problem�w mog� si� one wr�cz spot�gowa�.

Najwa�niejszym instrumentem przywracaj�cym poczucie porz�dku, odbudowuj�cym konstruktywny �wiat warto�ci i zaufanie do doros�ych jest konsekwentne, ale i pe�ne szacunku wobec dziecka post�powanie opiekun�w. W zwi�zku z tym rodzice musz� wsp�dzia�a� ze sob�. Ich decyzje powinny by� sp�jne, a r�nice zda� dog��bnie przedyskutowane. Je�li ka�de z nich b�dzie w relacji z dzieckiem realizowa�o w�asne pomys�y, r�ni�ce si� od koncepcji partnera, to grozi to nasileniem si� zachowa� manipulacyjnych u dziecka i pog��bieniem zaburze� zachowania.

Kolejnym aspektem jest dyscyplina i stawianie granic. Dyscyplin� rozumiem jako ustalanie regu� i zasad oraz konsekwentne ich przestrzeganie i egzekwowanie. Stosowanie dyscypliny bez przemocy fizycznej i psychicznej sprawia, �e �wiat staje si� dla dziecka przewidywalny, uporz�dkowany, a przez to bezpieczny. Zwi�ksza poczucie odpowiedzialno�ci i samokontroli u dziecka. Uczy jak prawid�owo rozwi�zywa� problemy, albo im zapobiega�. Odbudowuje zaufanie do doros�ych. Przywraca wiar� w siebie i w innych ludzi. Stabilizuje emocje, koryguje pogl�dy i przekonania na temat siebie i �wiata, poprawia zachowanie dziecka.

W pierwszych dw�ch latach adopcji dyscyplina mo�e ca�kowicie zdominowa� �ycie rodziny. Niekt�rych rodzic�w mo�e to mocno frustrowa�, bo takie ci�g�e sprawowanie kontroli nad dzieckiem burzy wymarzony obraz rodziny, w kt�rej wszyscy s� dla siebie mili, wyrozumiali, kochaj�cy si� itd. Ale jest nadzieja, �e w kt�rym� momencie po��dany efekt zostanie osi�gni�ty. Dziecko nauczy si� nowych postaw, jego emocje zostan� uporz�dkowane, przywr�cony zostanie prawid�owy porz�dek �wiata, w kt�rym rodzice s� odpowiedzialnymi doros�ymi, a dzieci maj� prawo do zabawy, nauki i zaspokajania swoich indywidualnych potrzeb rozwojowych. W�wczas przyjdzie czas na zmian� proporcji mi�dzy dyscyplin�, a swobod� i spontaniczno�ci�.

Ogromnie wa�nym elementem jest ilo�� czasu po�wi�canego dziecku. A powinno go by� wystarczaj�co du�o i zdecydowanie tym wi�cej, im w starszym wieku adoptowane jest dziecko. Uwa�am, �e ka�dej matce, kt�ra adoptuje dziecko, bez wzgl�du na to ile ono ma lat, nale�y si� pe�nop�atny urlop macierzy�ski i to przynajmniej roczny, je�eli nawet nie dwuletni. Trzeba pami�ta�, �e cz�sto w przypadku adopcji dziecka dwu- trzyletniego i starszego pierwsze dwa lata, to czas intensywnej pracy terapeutycznej, w kt�rej terapeutami s� oczywi�cie przede wszystkim rodzice adopcyjni. Powinien on by� wype�niony aktywnym uczestnictwem rodzic�w w byciu z dzieckiem. Trzeba by� przygotowanym na uczenie dziecka od podstaw wielu czynno�ci, wielokrotne i cierpliwe powtarzanie tych samych komunikat�w, towarzyszenie dziecku w codziennych zaj�ciach i zabawach. Jest to r�wnie� czas potrzebny na nawi�zanie wi�zi, a przecie� mo�e ona powsta� tylko w warunkach wsp�lnego przebywania.

Wiele problem�w zwi�zanych z konkretnymi zaburzeniami i dysfunkcjami u dzieci wymaga wypracowania szczeg�owych rozwi�za� w post�powaniu z dzie�mi. Tak jest np. w przypadku zdiagnozowania FAS/FAE czy ADHD - nadpobudliwo�ci psychoruchowej. Podstawowe zasady dotycz�ce dyscypliny, konsekwencji, wytrwa�o�ci, cierpliwo�ci i tu b�d� obowi�zywa�y. Jednak w tych przypadkach rodzice musz� by� przygotowani na wzmo�ony wysi�ek, wi�ksze usztywnienie schemat�w post�powania, konieczno�� niezmienno�ci pewnych rytua��w zwi�zanych np. z posi�kami, snem, nauk�. Z ca�� pewno�ci� musz� obj�� wi�ksz� kontrol� funkcjonowanie dziecka i wykazywa� wi�ksz� czujno��. Powinni te� korzysta� z profesjonalnej pomocy r�wnie� po to, by ochroni� siebie samych przed wypaleniem i frustracj� i by m�c cieszy� si� swoim dzieckiem odnajduj�c rado�� we wsp�lnym kontakcie.

I wreszcie warto krytycznym okiem spojrze� na oczekiwania rodzic�w wobec adoptowanego dziecka. Frustracja zwi�zana z w�asn� bezdzietno�ci� mo�e rozbudza� nierealne oczekiwania wobec adoptowanego dziecka, kt�rego misj� staje si� rekompensowanie zawiedzionych nadziei rodzic�w adopcyjnych. Warto urealnia� oczekiwania adekwatnie do mo�liwo�ci dziecka, a nie do ambicji rodzic�w. W�wczas i rodzice i dziecko maj� wi�ksze szanse na odniesienie sukcesu, co wzmacnia u wszystkich poczucie w�asnej warto�ci i satysfakcji.

Mam �wiadomo�� tego, �e artyku� ten nie wyczerpuje ca�o�ci zagadnie� dotycz�cych post�powania w relacji z adoptowanym dzieckiem. Chcia�am w nim zwr�ci� jedynie uwag� na momenty najbardziej newralgiczne, maj�ce decyduj�cy wp�yw na powodzenie adopcji.

Podsumowuj�c pragn� jeszcze raz podkre�li�, �e nie zawsze �wiadome intencje pokrywaj� si� z naszymi nie�wiadomymi potrzebami i obawami. �wiadomie mo�emy bardzo pragn�� adopcji i cieszy� si� na ni�. Nie�wiadomie w tym samym momencie mo�emy prze�ywa� frustracj� i z�o�� z powodu nienarodzenia si� naszego w�asnego dziecka. W efekcie pojawi si� napi�cie zagra�aj�ce relacji z adoptowanym dzieckiem. Wa�ne jest te� to, �e mi�o�ci do adoptowanego dziecka trzeba si� uczy�. Ona nie zawsze przychodzi tak sama z siebie. Na wi� czasami trzeba d�ugo czeka�. Przywracanie w�a�ciwego porz�dku opiera si� na dyscyplinie, cierpliwo�ci, konsekwencji i przede wszystkim wsp�pracy obydwojga rodzic�w. Rol� dziecka nie jest spe�nianie oczekiwa� i niezaspokojonych ambicji rodzic�w. To rodzice maj� pomaga� mu w odkrywaniu swoich potrzeb, zdolno�ci i cel�w. Maj� by� dla niego m�drymi, godnymi zaufania przewodnikami obdarzaj�cymi go mi�o�ci� i szacunkiem. A je�li pojawi� si� jakie� niepokoje to warto je mo�liwie szybko skonsultowa� z psychologiem. Adopcja jest naprawd� trudnym zadaniem i mo�e nie�� ze sob� wiele zaskakuj�cych problem�w jak cho�by nieu�wiadamiana "obecno��" rodzica biologicznego w relacji z adoptowanym dzieckiem.

�r�d�o: www.psychotekst.pl

(publikacja: 2005-06-27)

<< powr�t

Wszystkie artyku�y...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com