IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Wszystkie artykuďż˝y...

Artykuďż˝y

Nie chcďż˝ chodziďż˝ do takiej patologicznej grupy, czyli wstyd w posagu

Autor: Renata Andrzejak - Szymaďż˝ska

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Przyszďż˝a kiedyďż˝ do mojego gabinetu mďż˝oda dziewczyna. Juďż˝ po kilkunastu minutach wstďż˝pnej rozmowy byďż˝o jasne, ďż˝e jej problemy zwiďż˝zane sďż˝ z syndromem DDA - byďż˝a dorosďż˝ym dzieckiem alkoholika.

Istniejďż˝ grupy terapeutyczne stworzone specjalnie i ďż˝wietnie zorganizowane pod kďż˝tem takich problemďż˝w - grupy dla osďż˝b wspďż˝uzaleďż˝nionych tj. dla ďż˝on albo mďż˝ďż˝w osoby uzaleďż˝nionej, dla dzieci alkoholikďż˝w czy wreszcie dla dorosďż˝ych dzieci alkoholikďż˝w. Oczywiďż˝cie zapytaďż˝am jďż˝, czy sďż˝yszaďż˝a o takich grupach i czy prďż˝bowaďż˝a tam wďż˝aďż˝nie szukaďż˝ pomocy? W odpowiedzi usďż˝yszaďż˝am : "Wie pani, ja nie chcďż˝ chodziďż˝ do takiej patologicznej grupy." Pomyďż˝laďż˝am wďż˝wczas: jak to dobrze, ďż˝e w ogďż˝le zdobyďż˝a siďż˝ na odwagďż˝, aby szukaďż˝ dla siebie pomocy, ale jednoczeďż˝nie uďż˝wiadomiďż˝am sobie, ďż˝e wiele osďż˝b, byďż˝ moďż˝e nawet wiďż˝kszoďż˝ďż˝ doďż˝wiadczajďż˝cych tego typu problemďż˝w nie podejmuje ďż˝adnej terapii z powodu wstydu.

Zawstydzamy maďż˝e dzieci pragnďż˝c, aďż˝eby siďż˝ poprawiďż˝y, aby uczyďż˝y siďż˝ dobrych, poďż˝ďż˝danych zachowaďż˝. Wstyd u dziecka jest sprzymierzeďż˝cem dorosďż˝ych. Zresztďż˝ nie tylko u dziecka. Rďż˝wnieďż˝ my doroďż˝li doďż˝wiadczajďż˝c wstydu postanawiamy coďż˝ naprawiďż˝, kogoďż˝ przeprosiďż˝, by mďż˝c znowu poczuďż˝ siďż˝ OK, odzyskaďż˝ dobry wizerunek siebie. Wstyd jest potďż˝nďż˝ siďż˝ďż˝ napďż˝dowďż˝ motywujďż˝cďż˝ nas do podejmowania takich dziaďż˝aďż˝, ktďż˝re spowodujďż˝, ďż˝e odzyskamy szacunek do siebie, bďż˝dziemy powaďż˝ani, akceptowani. Z powodu wstydu staramy siďż˝ nie robiďż˝ rďż˝nych rzeczy, ktďż˝re byďż˝yby ďż˝le przyjďż˝te. Poczucie wstydu okreďż˝la, jak powinniďż˝my siďż˝ zachowywaďż˝, co jest dobre, a co zďż˝e. Moďż˝na powiedzieďż˝, ďż˝e wstyd jest poďż˝yteczny, bo chroni nas przed czynieniem gďż˝upot. I czďż˝sto chroni bardzo skutecznie.

W rodzinie, w ktďż˝rej ojciec albo matka sďż˝ uzaleďż˝nieni od alkoholu jest inaczej. Mďż˝ďż˝, ďż˝ona, dzieci przeďż˝ywajďż˝ poczucie wstydu, za ktďż˝ry nie sďż˝ odpowiedzialni i wobec ktďż˝rego sďż˝ wďż˝aďż˝ciwie bezradni. Z powodu poczucia wstydu potrajajďż˝ wysiďż˝ki, by sprawiaďż˝ wraďż˝enie normalnej rodziny wobec swoich sďż˝siadďż˝w, wobec znajomych, rodziny, wobec pracodawcďż˝w, itp.

Z powodu wstydu przed dzieďż˝mi trzeďż˝wy rodzic usuwa gorďż˝czkowo ďż˝lady zniszczeďż˝ po pijackiej awanturze, pierze brudne ciuchy alkoholika, sprzďż˝ta, siedzi cicho, ďż˝eby nie prowokowaďż˝ awantury, poddaje siďż˝ ďż˝ďż˝daniom seksualnym wbrew swojej woli, by nie obudziďż˝ dzieci. Z powodu wstydu rezygnuje z ďż˝ycia towarzyskiego, ďż˝eby nie wstydziďż˝ siďż˝ za ordynarne, upokarzajďż˝ce zachowanie pijanego wspďż˝maďż˝ďż˝onka. Z powodu wstydu zamyka siďż˝ w sobie, ogranicza swojďż˝ aktywnoďż˝ďż˝ i pogrďż˝ďż˝a siďż˝ w samotnoďż˝ci.

Z powodu wstydu za pijanego rodzica dzieci podejmujďż˝ dramatyczne wysiďż˝ki, aby udowodniďż˝ sobie i innym, ďż˝e ich rodzina jest normalna i zasďż˝uguje na szacunek. Maďż˝y "bohater rodziny" bďż˝dzie zdobywaďż˝ nagrody i wyrďż˝nienia, bďż˝dzie podejmowaďż˝ bardzo odpowiedzialne funkcje w szkole, a potem w pracy, bďż˝dzie pracowaďż˝ ponad siďż˝y, czuďż˝ siďż˝ odpowiedzialny za wszystko i wszystkich, bďż˝dzie staraďż˝ siďż˝ na wszystko "mieďż˝ oko" byleby uniknďż˝ďż˝ jakiejďż˝ niespodzianki, ktďż˝ra mogďż˝aby okazaďż˝ siďż˝ nieprzyjemna w skutkach.

Dziecko "maskotka rodziny" bďż˝dzie ze wszech miar staraďż˝o siďż˝, aby wprowadziďż˝ optymistyczny nastrďż˝j, aby wszyscy byli szczďż˝liwi, aby odwrďż˝ciďż˝ uwagďż˝ od tego, co smutne, przykre i trudne. Wstyd zamieni w ďż˝miech i ďż˝art. Bďż˝dzie duszďż˝ towarzystwa, klasowym ďż˝artownisiem, kawalarzem. Z bďż˝azeďż˝stwa uczyni swojďż˝ tarczďż˝ obronnďż˝, za ktďż˝rďż˝ siďż˝ skryje.

Niektďż˝re dzieci radzďż˝ sobie ze wstydem ukrywajďż˝c go bardzo gďż˝ďż˝boko, tak ďż˝e wydajďż˝ siďż˝ jakby w ogďż˝le nie przeďż˝ywaďż˝y emocji. Sďż˝ bardzo wyciszone, nieďż˝miaďż˝e peďż˝ne rezerwy. Stroniďż˝ od innych, unikajďż˝ kontaktďż˝w, sprawiajďż˝ wraďż˝enie jakby w ogďż˝le ich nie byďż˝o, sďż˝ jak "dzieci we mgle". I rzeczywiďż˝cie bardzo ďż˝atwo ich nie zauwaďż˝yďż˝ i pominďż˝ďż˝ w domu, w szkole, podczas zabawy.

Czďż˝sto bywa i tak, ďż˝e dzieci nie radzďż˝ sobie z frustracjďż˝, wstydem i gniewem eksplodujďż˝c wrďż˝cz agresjďż˝, podejmujďż˝c rďż˝ne ryzykowne zachowania, same popadajďż˝ w uzaleďż˝nienia i konflikt z prawem (tzw. "kozioďż˝ ofiarny rodziny").

Wstyd za rodzica alkoholika wyzwala rďż˝ne zachowania obronne po to, by mďż˝c przywrďż˝ciďż˝ szacunek do rodziny i do siebie. Moďż˝e siďż˝ nawet wydwawaďż˝, ďż˝e to dziaďż˝a. Ale to tylko gra pozorďż˝w. Pod fasadďż˝ "rodzinnego bohatera", zdobywajďż˝cego uznanie kryje siďż˝ wielka pustka i ogromne cierpienie naznaczone wstydem i przymusem kontrolowania sytuacji, udowadniania innym, ďż˝e jest siďż˝ coďż˝ wartym. Podobnie jest i z "rodzinnďż˝ maskotkďż˝", ktďż˝rej bďż˝azeďż˝stwa sďż˝ przykrywkďż˝ dla poczucia zranienia i lďż˝ku i podobnie jest w kaďż˝dym przypadku, w ktďż˝rym zasadďż˝ jest ucieczka, odwracanie uwagi, "mylenie przeciwnika", udawanie, ďż˝e jest OK, gdy nic nie jest OK.

Najgorsze jest to, ďż˝e cokolwiek nie zostaďż˝oby zrobione, aby naprawiďż˝, ukryďż˝ wstydliwďż˝ sytuacjďż˝, to i tak nic, ale to nic siďż˝ nie zmieni. Pojawiďż˝ siďż˝ kolejne ciďż˝gi alkoholowe niszczďż˝ce caďż˝y wysiďż˝ek rodziny. Ale nawet jeďż˝li alkoholik przestanie piďż˝, rozwiedzie siďż˝ albo umrze, to i tak niczego to nie zmieni, bo pozostali czďż˝onkowie rodziny zdďż˝ďż˝ďż˝ w miďż˝dzy czasie dosďż˝ownie przesiďż˝knďż˝ďż˝ poczuciem niszczďż˝cego wstydu, a mechanizmy obronne utrwalďż˝ siďż˝ w postaci sztywnych schematďż˝w zachowania, myďż˝lenia, odczuwania.

Rezygnacja z szukania pomocy dla siebie oznacza utratďż˝ szansy na odzyskanie godnoďż˝ci, szacunku, prawa do radoďż˝ci, do marzeďż˝, do autentycznoďż˝ci. Oznacza permanentnďż˝ ucieczkďż˝ przed ďż˝wiatem. Nawet wtedy, kiedy taka osoba zmieni ďż˝rodowisko i sprďż˝buje ďż˝yďż˝ na wďż˝asny rachunek nie podejmujďż˝c terapii pozostanie ona na zawsze w sidďż˝ach wstydu, upokorzenia, przymusu do zachowywania siďż˝ w okreďż˝lony sposďż˝b, mimo wewnďż˝trznego sprzeciwu. Bďż˝dzie w niej narastaďż˝ poczucie beznadziei i zďż˝oďż˝ci. Stanie siďż˝ niewolnikiem maski, ktďż˝rďż˝ bďż˝dzie zakďż˝adaďż˝, by ukryďż˝ swoje zranienie.