IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Na skrďż˝ty czyli o tzw. wszywce, Anticolu - jak to dziaďż˝a? Czy to leczy ?

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Gdy lekarz bďż˝dďż˝ terapeuta rozmawia z uzaleďż˝nionym od alkoholu pacjentem, z reguďż˝y pyta o podejmowane do tej pory prďż˝by leczenia odwykowego. Wďż˝wczas bardzo czďż˝sto pada odpowiedďż˝: "tak, miaďż˝em wszywany Esperal". I trudno jest pacjentowi zrozumieďż˝, dlaczego jego rozmďż˝wca dopytuje: "ale ja mam na myďż˝li prawdziwe leczenie, nie Esperal". Czy Esperal nie jest lekiem na alkoholizm? Do czego wiďż˝c sďż˝uďż˝y?

ďż˝eby odpowiedzieďż˝ na to pytanie, musimy uďż˝wiadomiďż˝ sobie, na czym naprawdďż˝ polega uzaleďż˝nienie. Co dzieje siďż˝ w mďż˝zgu i w psychice osoby uzaleďż˝nionej? Dlaczego osoba uzaleďż˝niona siďż˝ga po alkohol nawet wďż˝wczas gdy wie, ďż˝e nie powinna tego robiďż˝?

Kaďż˝dy, kto miaďż˝ stycznoďż˝ďż˝ z alkoholem, wie, ďż˝e maďż˝e dawki tej substancji wywierajďż˝ na psychikďż˝ pozornie korzystne dziaďż˝anie. Biorďż˝ w tym udziaďż˝ dwa mechanizmy.

Po pierwsze, alkohol poprzez hamujďż˝ce dziaďż˝anie na pracďż˝ komďż˝rek mďż˝zgowych zmniejsza kontrolďż˝ kory mďż˝zgowej, w ktďż˝rej ulokowana jest nasza ďż˝wiadomoďż˝ďż˝, nad oďż˝rodkami zawiadujďż˝cymi popďż˝dami i emocjami. Alkohol znosi uczucie lďż˝ku, wstydu, czďż˝owiek staje siďż˝ ďż˝mielszy, ďż˝atwiej nawiďż˝zuje kontakt z otoczeniem.

Drugi mechanizm opiera siďż˝ na szlaku poďż˝ďż˝czeďż˝ mďż˝zgowych odpowiedzialnym za tzw. efekt nagrody (ang. reward effect). Okoďż˝o 20 lat temu odkryto mianowicie, weryfikujďż˝c wczeďż˝niejsze zaďż˝oďż˝enia teoretyczne, ďż˝e istnieje ukďż˝ad, w skďż˝ad ktďż˝rego wchodzďż˝ rďż˝ne struktury mďż˝zgowia, posďż˝ugujďż˝ce siďż˝ dopaminďż˝ jako przekaďż˝nikiem miďż˝dzy komďż˝rkami, a ktďż˝rego stymulacja daje subiektywne odczucie zadowolenia i odprďż˝enia. Ukďż˝ad ten moďż˝e byďż˝ aktywowany przez takie substancje jak marihuana, amfetamina, heroina, nikotyna, leki z grupy benzodiazepin czy alkohol. Jak ďż˝atwo zauwaďż˝yďż˝, wszystkie te substancje majďż˝ wďż˝aďż˝ciwoďż˝ci uzaleďż˝niajďż˝ce.

ďż˝ďż˝czne dziaďż˝anie obu mechanizmďż˝w powoduje, ďż˝e wypicie umiarkowanej dla danej osoby iloďż˝ci alkoholu wywoďż˝uje pozytywne doznania, podnoszďż˝c samopoczucie powyďż˝ej normy. Stan jednak nie trwa dďż˝ugo: dziďż˝ki pracy wďż˝troby stďż˝enie alkoholu we krwi zmniejsza siďż˝ do zera, skutkiem czego - na zasadzie odbicia - samopoczucie spada poniďż˝ej normy. Do tego dochodzďż˝ negatywne oddziaďż˝ywania aldehydu octowego, pogďż˝ďż˝biajďż˝c dyskomfort psychiczny i fizyczny. Pojawia siďż˝ pokusa, ďż˝eby siďż˝gnďż˝ďż˝ po kolejnďż˝ dawkďż˝ alkoholu - tak zwanego w pijackim ďż˝argonie "klina". Taki jest mechanizm rozwijania siďż˝ ciďż˝gďż˝w alkoholowych (i nie tylko). Po pewnym czasie niemoďż˝liwe jest utrzymanie naturalnej rďż˝wnowagi emocji i nastroju. Osoba uzaleďż˝niona nie jest w stanie czuďż˝ siďż˝ dobrze i funkcjonowaďż˝ bez staďż˝ej obecnoďż˝ci alkoholu we krwi. Co gorsza, nawet po dďż˝uďż˝szych okresach abstynencji mogďż˝ siďż˝ pojawiaďż˝ nawroty gďż˝odu alkoholu, objawiajďż˝ce siďż˝ - bardzo ogďż˝lnie rzecz biorďż˝c - zďż˝ym samopoczuciem, draďż˝liwoďż˝ciďż˝, niepokojem i problemami ze snem, ktďż˝rych ustďż˝pienie osoba uzaleďż˝niona kojarzy z ponownym wypiciem alkoholu.

Jakďż˝ wiďż˝c rolďż˝ odgrywa Anticol i Esperal?

W latach trzydziestych XX wieku wprowadzony zostaďż˝ do lecznictwa zwiďż˝zek chemiczny o nazwie disulfiram, stosowany wczeďż˝niej w produkcji gumy. Disulfiram byďż˝ poczďż˝tkowo lekiem przeciwko robaczycom i ďż˝wierzbowi. Szybko zauwaďż˝ono, ďż˝e osoby przyjmujďż˝ce ten lek bardzo ďż˝le znoszďż˝ jednoczesne picie alkoholu. Z czasem pojawiďż˝y siďż˝ nowsze leki przeciwpasoďż˝ytnicze, uďż˝ycie disulfiramu ograniczyďż˝o siďż˝ jedynie do "leczenia" alkoholizmu.

Disulfiram jest dostďż˝pny w postaci doustnej jako tabletki o nazwie Anticol i Antabus, bďż˝dďż˝ jako tzw. implanty do wszczepiania pod skďż˝rďż˝, pod nazwďż˝ Esperal lub po prostu Disulfiram. Przyjďż˝ty doustnie lub wszczepiony disulfiram rozpuszcza siďż˝, przenika do krwi i dociera z niďż˝ do wďż˝troby, gdzie blokuje dehydrogenazďż˝ aldehydowďż˝ - enzym odpowiedzialny za rozkďż˝ad aldehydu octowego, ktďż˝ry jak pamiďż˝tamy jest bardzo toksycznym poďż˝rednim produktem metabolizmu alkoholu. W efekcie dziaďż˝ania disulfiramu stďż˝enie aldehydu octowego w organizmie gwaďż˝townie roďż˝nie, powodujďż˝c zatrucie. Jego objawami jest zaczerwienie skďż˝ry, rozpierajďż˝cy bďż˝l w klatce piersiowej, dusznoďż˝ďż˝, przyspieszona akcja serca i lďż˝k przed umieraniem. W przypadkach silnego zatrucia lub o osďż˝b fizycznie chorych moďż˝e dojďż˝ďż˝ nawet do zgonu.

Anticol i Esperal nie sďż˝ wiďż˝c niczym jak tylko straszakiem lub kagaďż˝cem, majďż˝cym uniemoďż˝liwiďż˝ konsumpcjďż˝ alkoholu. W najmniejszym stopniu nie wpďż˝ywajďż˝ na biochemiczne podstawy zjawiska uzaleďż˝nienia, nie wpďż˝ywajďż˝ na gďż˝ďż˝d alkoholu ani - co najwaďż˝niejsze - na wystďż˝powanie nawrotďż˝w choroby.

Skutecznoďż˝ďż˝ disulfiramu jest przez to doďż˝ďż˝ ograniczona. Implanty bywajďż˝ przez organizm odrzucane, czďż˝sto uwalniajďż˝ substancjďż˝ czynnďż˝ przez zbyt krďż˝tki czas i w zbyt maďż˝ym stďż˝eniu, w efekcie czego czďż˝ste jest "przepijanie" Esperalu.

Anticol i Antabus pozwalajďż˝ na utrzymanie wysokiego poziomu disulfiramu we krwi, ale jako przyjmowane doustnie tabletki wymagajďż˝ dobrej woli samego uzaleďż˝nionego, a u niego wola z definicji jest sďż˝aba, przy duďż˝ej tendencji do oszukiwania bliskich i samego siebie. Co wiďż˝cej, nawet gdy preparaty te faktycznie na czas jakiďż˝ wymuszďż˝ abstynencjďż˝, to abstynencja ta - nie poparta terapiďż˝ - daje czďż˝sto skutki odwrotne do zamierzonych przez pacjenta i jego bliskich. Nie mogďż˝c siďż˝ napiďż˝, alkoholik staje siďż˝ coraz bardziej rozdraďż˝niony, czďż˝sto agresywny, obniďż˝a siďż˝ jego nastrďż˝j, ma problemy ze snem, w pracy popada w konflikty. Konsekwencjďż˝ jest bardzo czďż˝sto w koďż˝cu zďż˝amanie abstynencji, bďż˝dďż˝ odnalezienie zastďż˝pstwa dla alkoholu w lekach, narkotykach, hazardzie czy seksie - rďż˝wnieďż˝ siďż˝ od tych rzeczy uzaleďż˝niajďż˝c.

Dlatego teďż˝ w ostatnich latach w lecznictwie odwykowym Esperal i Anticol sďż˝ coraz rzadziej stosowane, w wielu renomowanych placďż˝wkach nie stosuje siďż˝ ich w ogďż˝le. Leczenie odwykowe opiera siďż˝ na wszelkiego rodzaju formach psychoterapii, nigdy zaďż˝ na podawaniu jakichkolwiek lekďż˝w. Esperal i Anticol nie tylko nie leczďż˝ uzaleďż˝nienia od alkoholu, ale stosowane "na wďż˝asnďż˝ rďż˝kďż˝" dajďż˝ choremu i jego rodzinie zďż˝udne poczucie bezpieczeďż˝stwa i odwlekajďż˝ decyzjďż˝ o podjďż˝ciu prawdziwej terapii.