IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Alkohol a leki

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Co siďż˝ dzieje, gdy pijďż˝ alkohol przyjmujďż˝c jednoczeďż˝nie leki?
Leki uspokajajďż˝ce i nasenne mi pomagajďż˝. Czy na pewno?
Czy osobie uzaleďż˝nionej od alkoholu nie wolno przyjmowaďż˝ ďż˝adnych lekďż˝w psychoaktywnych?

I. Co siďż˝ dzieje, gdy pijďż˝ alkohol przyjmujďż˝c jednoczeďż˝nie leki?

Panuje powszechne przekonanie, ďż˝e przyjmowanie lekďż˝w i picie alkoholu nie idďż˝ w parze. Czy ma to jakieďż˝ uzasadnienie, czy teďż˝ jest to zwykďż˝y przesďż˝d, ktďż˝rym moďż˝na siďż˝ nie przejmowaďż˝ ?

Otďż˝ nie jest to przesďż˝d. Wzajemny wpďż˝yw lekďż˝w i alkoholu jest faktem, ktďż˝rego potwierdzenie na wďż˝asnej skďż˝rze moďż˝e byďż˝ niezwykle nieprzyjemne. Interakcje alkoholu i lekďż˝w opierajďż˝ siďż˝ na piďż˝ciu mechanizmach.

Mechanizm pierwszy dotyczy osďż˝b okresowo spoďż˝ywajďż˝cych alkohol, nie naduďż˝ywajďż˝cych go. Wypita jednorazowo dawka alkoholu niejako rywalizuje z lekami o rozkďż˝adajďż˝ce je enzymy wďż˝trobowe. Z reguďż˝y alkohol zwyciďż˝a, w wyniku czego stďż˝enie leku roďż˝nie, osiďż˝gajďż˝c czďż˝sto stďż˝enie, przy ktďż˝rym manifestuje siďż˝ jego toksycznoďż˝ďż˝ lub objawy uboczne.

Mechanizm drugi jest odwrotnoďż˝ciďż˝ pierwszego i jest efektem regularnego spoďż˝ywania alkoholu. U takiej osoby aktywnoďż˝ďż˝ enzymďż˝w wďż˝trobowych jest znacznie podwyďż˝szona, przez co leki sďż˝ przez wďż˝trobďż˝ eliminowane z krwiobiegu o wiele intensywniej. Oznacza to, ďż˝e przyjmujďż˝c standardowe dawki lekďż˝w nie osiďż˝ga siďż˝ stďż˝enia, przy ktďż˝rym sďż˝ one skuteczne. Nie trzeba dodawaďż˝, ďż˝e w przypadku niektďż˝rych chorďż˝b (np. cukrzycy) konsekwencje mogďż˝ byďż˝ groďż˝ne.

Mechanizm trzeci wiďż˝ďż˝e siďż˝ po czďż˝ci z mechanizmem drugim i dotyczy lekďż˝w, ktďż˝rych metabolity, czyli produkty ich enzymatycznego rozkďż˝adu, sďż˝ toksyczne. W normalnych warunkach proces rozkďż˝adu przebiega w tempie, w ktďż˝rym szkodliwe produkty rozkďż˝adu nie osiďż˝gajďż˝ duďż˝ych stďż˝eďż˝. W przypadku podwyďż˝szonej aktywnoďż˝ci enzymďż˝w duďż˝emu tempu znikania leku z krwiobiegu towarzyszy duďż˝a produkcja toksycznych metabolitďż˝w, mogďż˝cych uszkodziďż˝ narzďż˝dy wewnďż˝trzne, przede wszystkim wďż˝trobďż˝. Zjawisko to dotyczy np. niektďż˝rych niesteroidowych lekďż˝w przeciwzapalnych, jak popularny w wielu krajach Tylenol.

Czwarty mechanizm wynika z faktu, ďż˝e niektďż˝re leki blokujďż˝ enzym o nazwie dehydrogenaza aldehydowa. Aldehyd octowy jest poďż˝rednim stadium rozkďż˝adu alkoholu. Jest substancjďż˝ o wiele bardziej toksycznďż˝ od samego alkoholu i odpowiada za wiďż˝kszoďż˝ďż˝ dolegliwoďż˝ci i szkďż˝d w organizmie spowodowanych piciem. Na blokowaniu dehydrogenazy aldehydowej opiera siďż˝ dziaďż˝anie disulfiramu ( Anticol, Esperal ) - osoba przyjmujďż˝ca tďż˝ substancjďż˝ nie moďż˝e piďż˝ alkoholu, gdyďż˝ nawet maďż˝e jego dawki wywoďż˝ujďż˝ u niej zatrucie. Okazuje siďż˝, ďż˝e podobne dziaďż˝anie wykazujďż˝ liczne leki, takie m.in.: niektďż˝re antybiotyki z grupy cefalosporyn, pochodne nitroimidazolu ( np. popularny Metronidazol ), przeciwgrzybicze ketokonazol i gryzeofulwina i inne.

Mechanizm piďż˝ty dotyczy lekďż˝w wywierajďż˝cych, podobnie jak alkohol, supresyjny (hamujďż˝cy pracďż˝) wpďż˝yw na centralny ukďż˝ad nerwowy. Naleďż˝ďż˝ do nich opioidowe ďż˝rodki przeciwbďż˝lowe (jak morfina i pochodne), stosowane w anestezjologii ďż˝rodki znieczulenia ogďż˝lnego, stosowane przez alergikďż˝w leki przeciwhistaminowe, barbiturany (Luminal, Bellergot) czy popularne i naduďż˝ywane benzodiazepiny (Oxazepam, Nitrazepam, Lorafen, Estazolam, Relanium). Poďż˝ďż˝czenie nawet niegroďż˝nych w innych okolicznoďż˝ciach dawek tych lekďż˝w z niegroďż˝nym, w innych okolicznoďż˝ciach, stďż˝eniem alkoholu we krwi moďż˝e zakoďż˝czyďż˝ siďż˝ tragicznie. W tym przypadku interakcja zachodzi w samym ukďż˝adzie nerwowym - dziaďż˝anie lekďż˝w i alkoholu sumuje siďż˝. W praktyce przekďż˝ada siďż˝ to na ďż˝piďż˝czkďż˝, a nawet na zatrzymanie oddechu i ďż˝mierďż˝.

II. Leki uspokajajďż˝ce i nasenne mi pomagajďż˝. Czy na pewno ?

Wiele osďż˝b naduďż˝ywajďż˝cych alkoholu bďż˝dďż˝ od niego uzaleďż˝nionych odkrywa, ďż˝e dolegliwoďż˝ci zwiďż˝zane z piciem alkoholu, takie jak kac czy zespďż˝ abstynencyjny, ustďż˝pujďż˝ pod wpďż˝ywem uspokajajďż˝cych, przeciwlďż˝kowych i nasennych lekďż˝w z grupy beznodiazepin. Naleďż˝ďż˝ do nich wymienionone powyďż˝ej: Lorafen, Estazolam, Nitrazepam, Oxazepam, Relanium a takďż˝e Dormicum, Rohypnol, Xanax ( Afobam ), Tranxene i Clonazepam.

Poprawa samopoczucia wywoďż˝ana przez te leki wynika z ich dziaďż˝ania na centralny ukďż˝ad mďż˝zgowy bardzo zbliďż˝onego do dziaďż˝ania alkoholu. Co za tym idzie, osoby siďż˝gajďż˝ce po alkohol w pewnych okreďż˝lonych sytuacjach, jak: zdenerwowanie, stres, problemy ze snem itp., szybko uczďż˝ siďż˝, ďż˝e zamiast alkoholem mogďż˝ posiďż˝kowaďż˝ siďż˝ lekiem. Sprzyja temu faďż˝szywe poczucie, ďż˝e wszystko jest w porzďż˝dku, bo w koďż˝cu lekarstwo to nie alkohol, poza tym lekarstwo wypisuje z reguďż˝y lekarz. To podstďż˝pne i niebezpieczne myďż˝lenie.

Benzodiazepiny z racji swojego podobieďż˝stwa w dziaďż˝aniu do alkoholu rďż˝wnieďż˝ posiadajďż˝ potencjaďż˝ uzaleďż˝niajďż˝cy, ujawniajďż˝cy siďż˝ szczegďż˝lnie u osďż˝b juďż˝ uzaleďż˝nionych od alkoholu. Moďż˝e siďż˝ u nich rozwinďż˝ďż˝ tzw. uzaleďż˝nienie krzyďż˝owe, od obu tych substancji, komplikujďż˝ce terapiďż˝ odwykowďż˝.

III. Czy osobie uzaleďż˝nionej od alkoholu nie wolno przyjmowaďż˝ ďż˝adnych lekďż˝w psychoaktywnych?

Na tak postawione pytanie naleďż˝y daďż˝ odpowiedďż˝ odmownďż˝. Sďż˝ sytuacje, w ktďż˝rych leki psychoaktywne sďż˝ niezbďż˝dne w terapii osoby uzaleďż˝nionej.

Przede wszystkim w czasie detoksykacji, czyli przy przerywaniu ciďż˝gu alkoholowego, gdy objawy zespoďż˝u abstynencyjnego dajďż˝ siďż˝ mocno we znaki, groďż˝ďż˝c powrotem do picia, a sam zespďż˝ moďż˝e przejďż˝ďż˝ w majaczenie drďż˝enne albo doďż˝ďż˝czyďż˝ do niego mogďż˝ drgawki alkoholowe. Podaje siďż˝ wďż˝wczas duďż˝e dawki lekďż˝w, takďż˝e z grupy benzodiazepin, stopniowo zmniejszajďż˝c ich dawki do zera w przeciďż˝gu kilku lub kilkunastu dni, co jest przedziaďż˝em czasowym w peďż˝ni bezpiecznym, jeďż˝li idzie o ryzyko uzaleďż˝nienia siďż˝.

Kolejnďż˝ sytuacjďż˝ wymagajďż˝cďż˝ wďż˝ďż˝czenia lekďż˝w moďż˝e byďż˝ depresja, pojawiajďż˝ca siďż˝ bardzo czďż˝sto u osďż˝b, ktďż˝re rzuciďż˝y w bliďż˝szej lub dalszej przeszďż˝oďż˝ci alkohol. Wďż˝wczas rozpoczyna siďż˝ z reguďż˝y kilkumiesiďż˝czne leczenie lekami przeciwdepresyjnymi, poprawiajďż˝cymi samopoczucie i sen, zmniejszajďż˝cymi lďż˝k i draďż˝liwoďż˝ďż˝.

Po trzecie wreszcie, interwencji farmakologicznej wymagajďż˝ nawroty choroby alkoholowej, gdy pojawiajďż˝ce siďż˝ u osoby utrzymujďż˝cej trzeďż˝woďż˝ďż˝ gďż˝ďż˝d alkoholu i objawy abstynencyjne stanowiďż˝ bardzo powaďż˝ne ryzyko zďż˝amania abstynencji.

Trzeba pamiďż˝taďż˝, ďż˝e leki przepisane przez psychiatrďż˝, a nie zdobywane je na wďż˝asnďż˝ rďż˝kďż˝, nie groďż˝ďż˝ uzaleďż˝nieniem. Tyczy siďż˝ zarďż˝wno lekďż˝w przeciwdepresyjnych, wolnych od potencjaďż˝u uzaleďż˝niajďż˝cego, jak i benzodiazepin, ktďż˝re przyjmowane krďż˝tko i zgodnie ze zleceniami psychiatry rďż˝wnieďż˝ nie wyrzďż˝dzďż˝ krzywdy.