IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Wszystkie ksiďż˝ďż˝ki...

Ksiďż˝ďż˝ki

PSYCHOTERAPIA PSYCHOANALITYCZNA

Nancy McWilliams

Wydawnictwo HARMONIA
www.harmonia.edu.pl

format B5
objďż˝toďż˝ďż˝ 392 strony
oprawa twarda
ISBN 978-83-7744-007-0
Premiera: sierpieďż˝ 2011 r.

"Psychologia jest naukďż˝. Psychoterapia to sztuka" - tak rozpoczyna swojďż˝ ksiďż˝ďż˝kďż˝ Nancy McWilliams.

Autorka, reprezentantka podejďż˝cia psychodynamicznego, pisze o wielu sprawach zwiďż˝zanych z prowadzeniem terapii, wskazujďż˝c te, ktďż˝re bez wzglďż˝du na to, jakie siďż˝ wyznaje teorie, sďż˝ najistotniejsze: nawiďż˝zanie empatycznej relacji z klientem, zrozumienie mechanizmďż˝w procesu terapeutycznego, w tym oporu czy przeniesienia, ustalenie przymierza terapeutycznego oraz wyznaczenia granic. Nancy McWilliams pokazuje nie tylko, jak pracowaďż˝ z klientem, ale teďż˝ jak wspďż˝pracowaďż˝ z superwizorem i chroniďż˝ siďż˝ przed niebezpieczeďż˝stwami zwiďż˝zanymi z tym zawodem.

Fascynujďż˝ca i przystďż˝pna pozycja, ktďż˝rďż˝ chďż˝tnie powitajďż˝ zarďż˝wno poczďż˝tkujďż˝cy terapeuci psychoanalityczni, jak i doďż˝wiadczeni terapeuci reprezentujďż˝cy wiele rďż˝nych orientacji. Idealna jako podrďż˝cznik w ramach kursďż˝w psychologii klinicznej, jak i terapii, poradnictwa, psychiatrii, pracy socjalnej i pielďż˝gniarstwa.

Nancy McWilliams - wykďż˝adowca teorii psychoanalitycznej i terapii na Rutgers University w New Jersey. W 1978 roku ukoďż˝czyďż˝a studia przy Krajowym Psychologicznym Stowarzyszeniu Psychoanalizy. Wykďż˝ada w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Meksyku, Rosji, Szwecji, Grecji, Turcji, Australii i Nowej Zelandii. Prowadzi prywatnďż˝ praktykďż˝ w Felmington (New Jersey). Jest autorkďż˝ Diagnozy psychologicznej, Psychoanalytic Case Formulation oraz artykuďż˝ďż˝w i rozdziaďż˝ďż˝w w pracach zbiorowych na temat osobowoďż˝ci, psychopatologii, psychoterapii, altruizmu, seksualnoďż˝ci i gender.

Recenzja:

Nancy McWilliams nadaďż˝a swojej ksiďż˝ďż˝ce "Psychoterapia psychoanalityczna" obiecujďż˝cy podtytuďż˝ "Poradnik praktyka". Ta zapowiedďż˝ zostaďż˝a wypeďż˝niona - ksiďż˝ďż˝ka z pewnoďż˝ciďż˝ stanie siďż˝ nieodzownym wsparciem dla pokoleďż˝ polskich psychoterapeutďż˝w psychoanalitycznych i psychodynamicznych, aleďż˝teďż˝ wszystkich innych, ktďż˝rzy chcďż˝ zrozumieďż˝istotďż˝ procesu psychoterapeutycznego i wynikajacej z niego zmiany. Lektura obowiďż˝zkowa dla profesjonalistďż˝w, pasjonujaca wyprawa w gďż˝ďż˝b ludzkiej psychiki dla wszystkich innych.

Zofia Milska-Wrzosiďż˝ska

Fragment:

Rozdziaďż˝ 5

Granice I: Ramy

Proponujďż˝, by sumďż˝ wszystkich zjawisk zachodzďż˝cych miďż˝dzy analitykiem a pacjentem w relacji terapeutycznej nazywaďż˝ sytuacjďż˝ psychoanalitycznďż˝. Sytuacja ta obejmuje zjawiska skďż˝adajďż˝ce siďż˝ na proces i bďż˝dďż˝ce przedmiotem badaďż˝, analiz i interpretacji. Obejmuje teďż˝ ramďż˝, to znaczy "nie-proces", a wiďż˝c pewien staďż˝y element, w ktďż˝rego granicach ten proces siďż˝ pojawia.

- JOSE BLEGER (1967, str. 518)

Wszyscy, ktďż˝rzy prowadzimy psychoterapiďż˝, musimy zadecydowaďż˝ w jakich warunkach najlepiej siďż˝ nam pracuje oraz jakie ustalenia i umowy sďż˝ nam potrzebne do ich osiďż˝gniďż˝cia. Niektďż˝re aspekty terapii sďż˝ niezbďż˝dne (na przykďż˝ad terapeuta sďż˝ucha, terapeuta zapewnia poufnoďż˝ďż˝), inne opcjonalne i zrďż˝nicowane, co odzwierciedla specjalne potrzeby praktyka bďż˝dďż˝ pary terapeutycznej (na przykďż˝ad terapeuta pracuje jedynie w dni robocze, terapeuta pobiera honorarium za odwoďż˝ane spotkania, klient moďż˝e kontaktowaďż˝ siďż˝ z terapeutďż˝ za pomocďż˝ poczty internetowej). Kiedy Freud zaczďż˝ďż˝ (acz cokolwiek niechďż˝tnie) pisaďż˝ o technice, opisaďż˝ i uzasadniďż˝ wiele opcjonalnych procedur, ktďż˝re zaadaptowaďż˝ w trakcie dďż˝ugiego okresu prďż˝b i bďż˝ďż˝dďż˝w. Terapeuci, ktďż˝rzy przyszli po Freudzie, zwďż˝aszcza pracujďż˝cy z pacjentami zasadniczo odmiennymi od osďż˝b psychotycznych dla ktďż˝rych stworzyďż˝ on swoje podejďż˝cie, rďż˝wnieďż˝ opisywali sposoby pracy oraz swoje rekomendacje co do techniki i optymalnych warunkďż˝w leczenia. Na przykďż˝ad Fromm-Reichmann (1950) pisaďż˝a o poszerzeniu terapii psychoanalitycznej o pacjentďż˝w psychotycznych Heinz Kohut (1971) byďż˝ twďż˝rcďż˝ metody terapii dla osďż˝b z widocznďż˝ dynamikďż˝ narcystycznďż˝, a Jody Davies i Mary Gail Frawley (1994) omawiaďż˝y sposoby pracy z dorosďż˝ymi, ktďż˝rzy w dzieciďż˝stwie doznali przemocy seksualnej.

Tak jak pisaďż˝am w rozdziale 1, wielu specjalistďż˝w z dziedziny zdrowia psychicznego, zwďż˝aszcza w tym okresie historii amerykaďż˝skiej, kiedy psychoanaliza cieszyďż˝a siďż˝ najwiďż˝kszym prestiďż˝em, nie mogďż˝o siďż˝ oprzeďż˝ pokusie przeksztaďż˝cenia niektďż˝rych wyznaczonych przez Freuda parametrďż˝w terapii w niepodlegajďż˝ce zmianie "zasady". Tendencja ta jest zrozumiaďż˝a, nie tylko dlatego, ďż˝e psychoanalitykom bardzo ďż˝atwo przychodziďż˝o idealizowanie wiedeďż˝skiego psychiatry, ale takďż˝e dlatego, ďż˝e wiďż˝kszoďż˝ďż˝ jego zwyczajďż˝w byďż˝a uzasadniona i dobrze funkcjonowaďż˝a w charakterze ogďż˝lnych zasad, zwďż˝aszcza w przypadku pacjentďż˝w neurotycznych. Freud prezentowaďż˝ je nie jako zasady, lecz jako zalecenia. Beate Losher i Peter M. Newton (1996) zauwaďż˝yli, ďż˝e najlepszym tďż˝umaczeniem niemieckiego sďż˝owa, ktďż˝re tďż˝umacz Fredua przeďż˝oďż˝yďż˝ na "zalecenia" jest "to i owo", czyli inaczej mďż˝wiďż˝c "luďż˝ne uwagi". Freud sďż˝usznie wahaďż˝ siďż˝ w kwestii techniki i warunkďż˝w pracy: terapia psychoanalityczna byďż˝a nowoďż˝ciďż˝, ciďż˝gle siďż˝ rozwijaďż˝a; on sam zaďż˝ byďż˝ ďż˝wiadom tego, ďż˝e pracuje w szczegďż˝lnym kontekďż˝cie spoďż˝ecznym, kulturowym i historycznym, i ďż˝e sposďż˝b jego pracy odzwierciedlaďż˝ posiadane przez niego cechy charakterystyczne. W liďż˝cie do Sandora Ferencziego pisaďż˝:

Za najbardziej istotnďż˝ rzecz uwaďż˝aďż˝em to, by podkreďż˝laďż˝, czego terapeuta nie powinien robiďż˝ (...) Niemal wszystko to, co pozytywne, co terapeuta robiďż˝ powinien, zostawiďż˝em wyczuciu (...) w rezultacie posďż˝uszni analitycy nie dostrzegli elastycznoďż˝ci zasad, ktďż˝re wyďż˝oďż˝yďż˝em i poddali siďż˝ im tak, jakby byďż˝o to zestaw zakazďż˝w. Kiedyďż˝ wszystko to trzeba bďż˝dzie skorygowaďż˝ (...) bez rezygnowania ze wspomnianych przeze mnie zobowiďż˝zaďż˝ (za: Losher i Newton, 1996, str.15)

W swoich artykuďż˝ach na temat techniki Freud chciaďż˝ przekazaďż˝ przede wszystkim uwagi dotyczďż˝ce wymiarďż˝w tego, co pďż˝niej zyskaďż˝o miano "ramy terapeutycznej" (Bleger, 1967; Chasseguet-Smirge, 1992), to znaczy podstawowych zasad, okreďż˝lonych warunkďż˝w, w ktďż˝rych odbywa siďż˝ terapia. Uzgadniaďż˝ ze swoimi pacjentami takie zasady, ktďż˝re jemu, jako terapeucie, odpowiadaďż˝y najbardziej. Na przykďż˝ad, (inaczej niďż˝ wspďż˝czesnym klinicystom) nigdy nie przyszďż˝oby mu do gďż˝owy zakazaďż˝ palenia podczas sesji, sam nie mďż˝gďż˝ sobie bowiem wyobraziďż˝ pracy bez swoich ulubionych cygar. W tym rozdziale kďż˝adďż˝ wiďż˝kszy nacisk na te aspekty ramy terapeutycznej, ktďż˝re wyraďż˝ajďż˝ osobiste wymagania terapeutďż˝w, niďż˝ na te, ktďż˝re z biegiem czasu i w miarďż˝ gromadzenia siďż˝ doďż˝wiadczenia okazaďż˝y siďż˝ konieczne dla wszystkich pacjentďż˝w. Trafne przemyďż˝lenia na temat owych uniwersalnych norm moďż˝na usďż˝yszeďż˝ od wielu superwizorďż˝w i znaleďż˝ďż˝ w wiďż˝kszoďż˝ci podrďż˝cznikďż˝w.

Niektďż˝rzy autorzy piszďż˝cy o psychoanalizie utrzymujďż˝, ďż˝e istnieje tylko jeden rodzaj ramy terapeutycznej i ďż˝e potrafiďż˝ wyszczegďż˝lniďż˝ wszystkie jego wymiary (np. Langs, 1975, 1979). Ja jednak widziaďż˝am zbyt duďż˝e rďż˝nice miďż˝dzy terapeutami, ďż˝eby wypowiadaďż˝ siďż˝ z takďż˝ pewnoďż˝ciďż˝. Wiem, jakie sďż˝ moje granice, ale znam wielu bardzo skutecznych praktykďż˝w, ktďż˝rych zasady i procedury sďż˝ inne od moich (zob. Pizer, 1996, Shane, 2003). Rďż˝nice te mogďż˝ byďż˝ pochodnďż˝ ich sytuacji w pracy, populacji klientďż˝w, osobistych uwarunkowaďż˝, temperamentu, identyfikacji lub przeciwidentyfikacji z ich wďż˝asnymi terapeutami lub superwizorami, bďż˝dďż˝ kombinacji tych wszystkich czynnikďż˝w. Z biegiem czasu zmienia siďż˝ teďż˝ wraďż˝liwoďż˝ďż˝. Kiedyďż˝ brytyjskie analityczki miaďż˝y zwyczaj robienia na drutach podczas sesji; teraz praktyka taka zostaďż˝aby uznana za brak szacunku dla klienta. Glen O.Gabbard (1998; Gabbard i Lester, 1995; Guthiel i Gabard, 1993, 1998) dokonaďż˝ uďż˝ytecznego rozrďż˝nienia, wyrďż˝niajďż˝c "przekraczanie granic", ktďż˝re moďż˝e popchnďż˝ďż˝ terapiďż˝ do przodu, zwďż˝aszcza dlatego, ďż˝e jest poddawane rutynowym badaniom, oraz "naruszanie granic", ktďż˝re moďż˝e wyrzďż˝dziďż˝ znacznďż˝ krzywdďż˝ pacjentowi i zazwyczaj nie jest traktowane z naleďż˝ytďż˝ ostroďż˝noďż˝ciďż˝. Przekraczaniem granicy moďż˝e byďż˝ poďż˝yczenie ksiďż˝ďż˝ki pacjentowi, podczas gdy jej naruszeniem - otwieranie przed nim duszy, proponowanie szklaneczki bourbona czy skďż˝adanie jakichďż˝ seksualnych propozycji. Wiďż˝kszoďż˝ďż˝ osďż˝b intuicyjnie bardzo dobrze wyczuwa tďż˝ rďż˝nicďż˝.

Poczďż˝tkujďż˝cy terapeuci czďż˝sto nie majďż˝ wystarczajďż˝co duďż˝o swobody, by uwzglďż˝dniaďż˝ swoje preferencje w wyznaczaniu granic. Zazwyczaj pracujďż˝ w klinikach, agencjach, oďż˝rodkach doradczych i szpitalach, gdzie zasady ustalane sďż˝ odgďż˝rnie. Klinicysta, podejmujďż˝c pracďż˝ bďż˝dďż˝ staďż˝ w takiej instytucji, poďż˝rednio godzi siďż˝ na przyjďż˝cie obowiďż˝zujďż˝cych w niej sposobďż˝w okreďż˝lania honorarium i pobierania opďż˝at od pacjentďż˝w, godzin otwarcia gabinetu, postďż˝powania w sytuacjach nagďż˝ych, odbierania telefonďż˝w do specjalistďż˝w, i tym podobnych. Poniewaďż˝ jednak przy okazji dokonywania tych praktycznych ustaleďż˝ podnosi siďż˝, bada i okreďż˝la tak wiele istotnych zagadnieďż˝ psychodynamicznych, dobrze jest starannie je przemyďż˝leďż˝ o zrozumieďż˝ stojďż˝ce za nimi uzasadnienia.

Waďż˝ne jest teďż˝, nawet dla psychoterapeutďż˝w dopiero rozpoczynajďż˝cych pracďż˝ i nierozwaďż˝ajďż˝cych na razie moďż˝liwoďż˝ci otwarcia prywatnej praktyki, by przemyďż˝leďż˝ o wďż˝asnych preferencjach dotyczďż˝cych granic osobistych. Klinicysta, ktďż˝ry przez wiele lat pracuje w instytucji, moďż˝e byďż˝ idealnym terapeutďż˝, lecz gdy bďż˝dzie otwieraďż˝ wďż˝asny gabinet stanie twarzďż˝ w twarz z bardzo istotnymi problemami. Uwaďż˝am, ďż˝e samo posiadanie granic jest waďż˝niejsze od tego, jakie one sďż˝. Zarďż˝wno pacjent, jak i terapeuta muszďż˝ mieďż˝ poczucie bezpieczeďż˝stwa pracy w okreďż˝lonych warunkach, ktďż˝re wydajďż˝ siďż˝ im sensowne, oboje teďż˝ zasďż˝ugujďż˝ na zapewnianďż˝ przez przewidywalne parametry ochronďż˝ przed niepokojem. Edgar A. Levenson (1992), ktďż˝ry poďż˝wiďż˝ciďż˝ swojďż˝ karierďż˝ na sformuďż˝owanie moralnie egalitarnej wizji psychoanalitycznej, twierdzi, ďż˝e rama terapeutyczna jest potrzebna w rďż˝wnej mierze terapeucie, jak i pacjentowi. Zgadzam siďż˝ z nim i podobnie jak on, nie zakďż˝adam, ďż˝e terapeuta jest (lub musi byďż˝) emocjonalnie zdrowszy od klienta albo ďż˝e naleďż˝y zredukowaďż˝ jedynie niepokďż˝j pacjenta, gdy obie strony negocjujďż˝ relacjďż˝ terapeutycznďż˝. Ustalone przez nas granice odzwierciedlajďż˝ wysiďż˝ki na rzecz stworzenia sobie na tyle komfortowej sytuacji, by sprostaďż˝ wymagajďż˝cej pracy psychoterapeuty.

SPIS TREďż˝CI

Rozdziaďż˝ 1
Czym jest terapia psychoanalityczna?
Podstawowe informacje
Psychoanaliza i terapie psychoanalityczne
Moja orientacja

Rozdziaďż˝ 2
Psychoanalityczna wraďż˝liwoďż˝ďż˝
Ciekawoďż˝ďż˝ i admiracja
Zďż˝oďż˝onoďż˝ďż˝
Identyfikacja i empatia
Subiektywnoďż˝ďż˝ i dostrojenie do afektu
Przywiďż˝zanie
Wiara
Podsumowanie

Rozdziaďż˝ 3
Przygotowanie terapeuty
Kwestie orientacyjne
Terapia dla terapeuty
Inne cenne podwaliny praktyki
Podsumowanie

Rozdziaďż˝ 4
Przygotowanie klienta
Zapewnianie bezpieczeďż˝stwa
Zapoznawanie pacjenta z procesem terapeutycznym
Podsumowanie

Rozdziaďż˝ 5
Granice I: ramy
Kilka ogďż˝lnych obserwacji na temat terapeutďż˝w i granic
Specyficzne granice i ich nietrwaďż˝oďż˝ďż˝
Sztuka odmawiania
Podsumowanie

Rozdziaďż˝ 6
Podstawowe procesy terapeutyczne
Sďż˝uchanie
Rozmowa
Oddziaďż˝ywania na styl terapeutyczny
Integrowanie terapii psychoanalitycznej z innymi podejďż˝ciami
Wďż˝adza i miďż˝oďż˝ďż˝

Rozdziaďż˝ 7
Granice II: dylematy
Przypadki i mniej lub bardziej niewinne zdarzenia
Odgrywanie
Ujawnianie
Dotyk
Podsumowanie

Rozdziaďż˝ 8
Molly
Wyjďż˝ciowy obraz kliniczny
Historia leczenia
Obserwacje po zakoďż˝czeniu terapii

Rozdziaďż˝ 9
Donna
Wyjďż˝ciowy obraz kliniczny
Historia leczenia
Obserwacje po zakoďż˝czeniu terapii

Rozdziaďż˝ 10
Dodatkowe lekcje terapii psychoanalitycznej
O wiedzy psychoanalitycznej
Emocje
Rozwďż˝j
Trauma i stres
Intymnoďż˝ďż˝ i seksualnoďż˝ďż˝
Poczucie wďż˝asnej wartoďż˝ci
Wybaczenie i wspďż˝czucie

Rozdziaďż˝ 11
Niebezpieczeďż˝stwa i gratyfikacje zwiďż˝zane z zawodem
Niebezpieczeďż˝stwa zwiďż˝zane z zawodem
Gratyfikacje

Rozdziaďż˝ 12
Troska o siebie
Troska o id
Troska o ego
Troska o superego

Dodatek
Bibliografia z przypisami

Bibliografia

Indeksy