

Beata Bajcar, Anna Borkowska, Agnieszka Czerw, Agata G�siorowskaCo wp�ywa na poziom satysfakcji z pracy w zawodzie z misj� spo�eczn�?
Jakie predyspozycje wykazuj� pracownicy tych zawod�w?
Czy mo�na okre�li� profil psychologiczny kandydat�w na stanowiska w s�u�bie zdrowia, pomocy spo�ecznej, edukacji itp.?
Autorki przedstawiaj� nowe uj�cie problematyki osi�gania satysfakcji zawodowej z perspektywy psychologii pozytywnej.�Ich analizy dotycz� nie tylko nie tylko os�b pracuj�cych w zawodach z misj� (nauczyciele, piel�gniarki, lekarze, ratownicy medyczni, stra�acy, policjanci. Lektura obowi�zkowa dla os�b zainteresowanych tematyk� zarz�dzania zasobami ludzkimi, psychologi� i socjologi� pracy, student�w tych kierunk�w oraz pracownik�w zawod�w z misj� spo�eczn�.
"Prezentowane rezultaty bada� zrealizowanych w ramach przywo�anego projektu wpisuj� si� w dyskusj� nad stanem zawod�w pe�ni�cych misj� spo�eczn� w Polsce od strony stricte psychologicznej. Zdaj�c sobie spraw� z wagi czynnik�w ekonomicznych, organizacyjnych czy nawet politycznych - autorki skupiaj� si� wy��cznie na spo�ecznych, kulturowych, a przede wszystkim psychologicznych determinantach dobrostanu os�b pracuj�cych w zawodach misyjnych. Analizowane s� obszary funkcjonowania emocjonalnego, motywacyjnego i poznawczego, a tak�e zainteresowania zawodowe. Diagnoza grup, badanych w tych podstawowych obszarach funkcjonowania psychicznego, pos�u�y�a do analizy zale�no�ci pomi�dzy tymi zmiennymi a satysfakcj� zawodow�, kt�ra jest wska�nikiem og�lnego dobrostanu w pracy. Dobrostan jest bowiem podstawow� warto�ci�, do kt�rej ludzie d��� zar�wno w pracy zawodowej, jak te� w innych swoich aktywno�ciach; og�lnie rozumiany jest jako stan zaspokojenia zasadniczych potrzeb, a tak�e mo�liwo�� rozwijania si�. Dobrostan nie jest jednak wa�ny i warto�ciowy wy��cznie z punktu widzenia jednostki. Jest r�wnie cenny dla jej otoczenia spo�ecznego, a nawet ca�ego spo�ecze�stwa, ze wzgl�du na wp�yw, jaki wywiera na funkcjonowanie ludzi, tworzenie przez nich relacji i realizacj� grupowych cel�w".
Recenzja
Anna Borkowska: Inspiracji do w�asnych bada� prezentowanych w naszej ksi��ce nale�y szuka� w psychologii pozytywnej. Jest to dziedzina, kt�ra b�d�c nieco w opozycji do akademickiej psychologii, nie skupia si� na brakach, niedoborach i dysfunkcjach w aktywno�ci ludzi, lecz zajmuje si� przede wszystkim zasobami jednostek, wspieraniem jej rozwoju we wszystkich aspektach (w tym ? zawodowym) oraz wspomaganiem realizacji jej cel�w. Cz�� zespo�u badawczego od lat prowadzi badania w tym obszarze, m. in. nad optymizmem oraz inteligencj� emocjonaln�. Przenoszenie postulat�w psychologii pozytywnej na grunt psychologii pracy i organizacji jest wci�� postrzegane w Polsce jako nowe podej�cie, ale na �wiecie ten obszar jest eksplorowany ju� od pewnego czasu, przynosz�c wiele interesuj�cych rezultat�w.
Agata G�siorowska: Do innych zawod�w misyjnych mo�naby zaliczy� duchownych, �o�nierzy, pracownik�w socjalnych, doradc�w zawodowych, psycholog�w czy terapeut�w. My jednak skupi�y�my si� na tych zawodach, kt�re najsilniej kojarz� si� z�misj� spo�eczn� przeci�tnemu cz�owiekowi. W tym celu, na pocz�tku naszych prac nad projektem przeprowadzi�y�my badania pilota�owe, w kt�rych chcia�y�my zidentyfikowa� grupy zawodowe najsilniej postrzegane przez Polak�w jako misyjne, i st�d w�a�nie wyb�r takich, a nie innych grup zawodowych do analizy.
Anna Borkowska: Nale�y podkre�li�, i� zaliczenie pewnych zawod�w do grupy "zawod�w misyjnych" jest swego rodzaju diagnoz�, ale i postulatem. Opis aktywno�ci zawodowej tych grup zosta� stworzony poprzez analiz� stanu faktycznego oraz za�o�e� zawartych m. in. w kodeksach etycznych tych zawod�w. Opis ma zatem charakter zar�wno psychologiczny (np. opis motywacji os�b pracuj�cych w tych zawodach), ale te� dotyczy on wyznawanych, albo tylko postulowanych dla danych zawod�w warto�ci i etyk. Przytoczone przez Pani� formy protestu p�acowego ? wg cz�ci opinii publicznej, stanowi�ce przekroczenie zasad etycznych, jakimi powinny si� kierowa� osoby pracuj�ce w tych zawodach, nie spe�niaj� zapewne owego postulatu stawania dobra innych ponad w�asne korzy�ci. Uzna�abym jednak te zdarzenia za mniej istotne i niepowtarzaj�ce si� w naszej rzeczywisto�ci spo�ecznej cz�sto. Bardziej niepokoj�ca i niespe�niaj�ca altruistycznego postulatu wydaje si� raczej codzienna postawa wyst�puj�ca w�r�d pewnej cz�ci os�b wykonuj�cych zawody z misj� spo�eczn�, w kt�rej dominuje brak zaanga�owania i brak szacunku do os�b, kt�rymi maj� si� opiekowa�, leczy�, uczy�, czy ratowa�.
Agata G�siorowska: Nie jeste�my pierwszym zespo�em, kt�ry zaj�� si� tematyk� zawod�w z misj� spo�eczn�, jednak zgodnie z nasz� wiedz�, nigdy wcze�niej zawody te nie by�y w Polsce analizowane z punktu widzenia psychologii pozytywnej, a w szczeg�lno�ci, w takiej konfiguracji analizowanych zmiennych, jaka mia�a miejsce w naszym projekcie. Badania prowadzone przez innych dotycz� przede wszystkim negatywnych aspekt�w pracy w zawodach misyjnych, nazywanych cz�sto tak�e zawodami pomocowymi, takich jak stres czy wypalenie zawodowe. Dla nas najwa�niejsze by�o natomiast spojrzenie z innej perspektywy ? poszukiwanie takich cech pracownika, kt�re mog� decydowa� o satysfakcji z pracy w tych zawodach.
Beata Bajcar: Wykorzystane narz�dzia kwestionariuszowe do pomiaru wielu zmiennych psychologicznych maj� status standaryzowanych test�w psychologicznych i stanowi� uniwersalne narz�dzia diagnostyczne. Wszystkie kwestionariusze respektuj� wszelkie standardy psychometryczne, jakie obowi�zuj� w procesie konstrukcji i stosowania test�w psychologicznych. Przeprowadzone zosta�y dwie tury bada�, tj. badania pilota�owe i normalizacyjne w procesie konstrukcji kwestionariuszy. Analizy parametr�w trafno�ci i rzetelno�ci kwestionariuszy zosta�y zaprezentowane w odpowiednich publikacjach. Rzeczywi�cie liczba wykorzystanych w badaniu test�w by�a du�a, co skutkowa�o pewnym obci��eniem os�b badanych. �wiadome tego zagro�enia zadba�y�my o wzbudzenie du�ej motywacji poprzez odpowiedni� instrukcj� do��czon� do baterii test�w i skierowan� bezpo�rednio do uczestnik�w bada�. Ponadto pozycje testowe mia�y form� kr�tkich i prostych zda�, co zwi�ksza�o tempo pracy i skraca�o czas wype�niania test�w. Ujednolicona zosta�a r�wnie� forma graficzna kwestionariuszy i spos�b udzielania odpowiedzi, a wi�c badany nie mia� potrzeby "przestawiania si�" na nowy rodzaj zadania. W szeroko zakrojonych badaniach (ok. 1000 os�b) zdarza�y si� sytuacje niskiej motywacji i nierzetelnego wype�niania test�w przez badanych, ale ich dane nie zosta�y uwzgl�dnione w analizie danych.
Anna Borkowska: Rzeczywi�cie, mo�na si� spodziewa�, i� osoby o wynikach wy�szych, ni� �rednia populacji na skali regulacji nastroju, powinny lepiej sobie radzi� z obci��eniem negatywnymi emocjami w pracy. Nie jest to jednak r�wnoznaczne z bardziej efektywnym radzeniem sobie ze stresem, gdy� stres jest niew�tpliwie z�o�onym zjawiskiem i nie mo�na go uto�samia� wy��cznie z negatywnymi emocjami (s� one bowiem raczej jego skutkiem). Nale�y te� zauwa�y�, i� zar�wno indywidualne strategie radzenia sobie z emocjami oraz ze stresem s� mocno zr�nicowane i cz�� z nich mo�e mie� charakter nieadaptacyjny, a nawet autodestrukcyjny dla jednostki. Nasze badania pokazuj�, i� te spo�r�d os�b dzia�aj�cych w zawodach z misj�, kt�re charakteryzuj� si� umiej�tno�ciami regulowania w�asnego stanu emocjonalnego (tzn. przede wszystkim umiej� utrzyma� podwy�szony nastr�j i wychodzi� z obni�onego) czuj� silniejsz� wi� z zawodem, s� bardziej zaanga�owane i usatysfakcjonowane z pracy. Kwestia zaburze� emocjonalnych nie by�a przez nas brana pod uwag�, cho� mo�na si� spodziewa�, i� osoby o wysokim poziomie inteligencji emocjonalnej oraz optymizmu b�d� bardziej odporne na wywo�ane sytuacyjnie zaburzenia.
Anna Borkowska: Nie przypuszczamy, aby mo�na by�o poda� konkretny poziom inteligencji emocjonalnej, poni�ej lub powy�ej kt�rego kandydat do zawodu powinien zosta� uznany za zdecydowanie s�abiej radz�cego sobie lub zupe�nie niezdolnego do wykonywania swoich zada�. Zasadniczym tego powodem jest pewna elastyczno�� tej cechy, co oznacza mo�liwo�� podniesienia poziomu inteligencji emocjonalnej na skutek socjalizacji lub zaplanowanego treningu. Nasze wyniki pokazuj� raczej, i� realn� potrzeb� jest w��czenie w program edukacyjny os�b przygotowuj�cych si� do zawod�w z misj� spo�eczn� w�a�nie takich trening�w. Wydaje si�, i� korzy�ci z takich program�w mogliby odnie�� nie tylko sami pracownicy, ale te� ich podopieczni, uczniowie, czy pacjenci, a tak�e ? pracodawcy. Ci ostatni mieliby bowiem do czynienia z bardziej zaanga�owanymi i bardziej zadowolonymi, a co za tym idzie ? efektywniejszymi pracownikami.
Anna Borkowska: Jak ju� wspomnia�y�my wcze�niej, zapewne powa�niejszym problemem jest fakt nieradzenia sobie z obci��aj�cymi sytuacjami w ramach wykonywania zawodu z misj� spo�eczn� (czyli podatno�� na zewn�trzne stresory), ni� ujawnienie si� u os�b z tych zawod�w ukrytych zaburze� emocjonalnych. Kr�tko m�wi�c, gdyby nie zasoby w postaci optymizmu i inteligencji emocjonalnej, lekarze, nauczyciele, policjanci czy stra�acy w swoich codziennych sytuacjach zawodowych funkcjonowaliby gorzej i byliby z w�asnej pracy mniej zadowoleni. Co ciekawe, zapewne dla wszystkich badanych przez nas zawod�w jest potrzebny nieco inny profil kompetencji emocjonalnych oraz cech zwi�zanych z optymizmem. Nauczyciel zatem powinien umie� motywowa� uczni�w, lekarz ? rozumie� pacjent�w i walczy� z ich l�kiem, stra�ak i policjant musi pokonywa� w�asny strach, piel�gniarka ? by� empatyczna i budz�ca zaufanie. Wszyscy za� powinni umie� diagnozowa� w�asne stany emocjonalne, kontrolowa� je, a kiedy jest to niezb�dne ? aktywnie je zmienia�.
Beata Bajcar: Prezentowane w monografii rezultaty bada� s� cz�ci� szerszego projektu Zainteresowania zawodowe i strategie funkcjonowania w zawodach z misj� spo�eczn�. Rzeczywi�cie w ramach szczeg�owych analiz uzyskanych danych przeprowadzone zosta�a analiza r�nic w funkcjonowaniu mi�dzy przedstawicielami poszczeg�lnych zawod�w. Rezultaty tej analizy ujawni�y nieznacz�ce r�nice w poziomie i �r�d�ach satysfakcji mi�dzy omawianymi grupami zawodowymi. Ponadto dokonano analizy r�nic w profilu kompetencji i cech psychologicznych, determinuj�cych zadowolenie z pracy. Okaza�o si�, �e na przyk�ad, osoby pracuj�ce w zawodach medycznych i nauczyciele s� bardziej inteligentne emocjonalnie i empatyczne ni� przedstawiciele pozosta�ych zawod�w. Policjanci, stra�acy i ratownicy wykazuj� istotnie wy�sz� otwarto�� na do�wiadczenia i sk�onno�� do ryzyka, a jednocze�nie s� bardziej konwencjonalni. Ratownicy, stra�acy i piel�gniarki ujawniaj� wy�szy poziom opieku�czo�ci i gotowo�ci do pomocy innym ludziom. Jak wida�, wyniki tych analiz s� oczywiste i intuicyjne, ale pojawia�y si� r�wnie� efekty zaskakuj�ce i trudne do zinterpretowania. Rezultaty tych analiz por�wnawczych mi�dzy poszczeg�lnymi zawodami wykraczaj� jednak poza przedmiot tej monografii, a om�wione zosta�y w innych artyku�ach naukowych, kt�re powsta�y w ramach naszych prac.
Agnieszka Czerw: Nasze badania nie daj� wprost odpowiedzi na to pytanie, poniewa� nie diagnozowa�y�my poziomu wypalenia w�r�d uczestnik�w naszych bada�. Mo�na jednak odwo�a� si� do innych bada� polskich i �wiatowych, aby stwierdzi�, �e pewne cechy psychologiczne, zaliczane do tzw. zasob�w osobistych, odgrywaj� znacz�c� rol� w zapobieganiu wypaleniu zawodowemu. Jedn� z tych zmiennych jest optymizm, kt�ry wszed� tak�e do naszego zbioru badanych cech. Wiele bada� wskazuje na to, �e wysoki poziom optymizmu stanowi swoist� "szczepionk�" zabezpieczaj�c� przed wypaleniem zawodowym. Ponadto odczuwanie satysfakcji z pracy jest zawsze negatywnie zwi�zane z syndromem wypalenia zawodowego. Skoro wi�c owa satysfakcja u pracownik�w zawod�w z misj� uwarunkowana jest specyficzn� konfiguracj� cech psychologicznych, to mo�na przypuszcza�, �e ta w�a�nie konfiguracja mo�e by� odpowiedzialna za mniejsze ryzyko pojawienia si� syndromu wypalenia.
Agnieszka Czerw: Zaj�y�my si� zawodami z misj� spo�eczn�, poniewa� uzna�y�my t� grup� zawodow� za dosy� specyficzn�, odmienn� od innych zawod�w, szczeg�lnie ze wzgl�du na jej rol� pe�nion� w �yciu spo�ecznym. Z punktu widzenia poprawno�ci metodologicznej nie nale�y wi�c uog�lnia� uzyskanych wynik�w. Wskazywane w ksi��ce przyczyny odczuwania satysfakcji z pracy s� wi�c charakterystyczne dla w�a�nie tej grupy pracownik�w. Niew�tpliwie niezwykle interesuj�ce by�oby sprawdzenie, jak badane przez nas cechy psychologiczne wp�ywaj� na satysfakcj� w innych zawodach ? to jednak wymaga przeprowadzenie podobnych bada� na odr�bnych grupach zawodowych. Mo�na jedynie powiedzie�, �e badania obejmuj�ce pojedyncze zmienne psychologiczne (np. optymizm, inteligencj� emocjonaln� czy warto�ci realizowane w pracy), kt�re prowadzimy w naszej pracy naukowej, wskazuj� na pewne r�nice w poziomie tych zmiennych mi�dzy pracownikami zawod�w misyjnych i innych grup zawodowych.
Beata Bajcar: Przedstawione w monografii rezultaty bada� mog� by� wykorzystane jako �r�d�o wiedzy w mo�liwo�ciach i obszarach wsparcia os�b w zawodach z misj� spo�eczn� i maksymalizowania efektywno�ci funkcjonowania i zadowolenia z pracy os�b pracuj�cych w tych zawodach. Z jednej strony, zaprezentowano wiedz� o mo�liwo�ci zmiany i doskonalenia systemu kszta�cenia w zawodach "misyjnych" tak, aby osoby w nich pracuj�ce realizowa�y swoje zadania zawodowe efektywnie i z pe�nym oddaniem i zaanga�owaniem. Uzyskane dane empiryczne pozwalaj� u�wiadomi� �rodowisku edukacyjnemu, �e szczeg�lnie wa�n� kwesti� jest dopasowanie profilu kompetencji zawodowych do zawod�w z misj� spo�eczn� oraz ich trenowanie w procesie pracy. Z drugiej strony, prezentowane badania dostarczaj� wa�nych wskaza� do procesu rekrutacji na stanowiska w zawodach misyjnych. Pokazuj� one, �e osoby pracuj�ce w zawodach medycznych, ratowniczych, w edukacji, czy policji, odczuwaj�ce satysfakcj� z tej pracy charakteryzuj� si� specyficznymi dyspozycjami psychicznymi, kt�re pozwalaj� realizowa� misj� pracy dla dobra zdrowia, �ycia i rozwoju spo�ecze�stwa. Praca ta pozwala u�wiadomi� pracownikom i pracodawcom trudno�� i odpowiedzialno�� zawod�w zwi�zanym z pomaganiem innym, a jednocze�nie osobowo�ciowe uwarunkowania efektywnego realizowania obowi�zk�w pracy w s�u�bie ludziom. Zagadnienia poruszane w monografii s� szczeg�lnie wa�ne i aktualne w kontek�cie kryzysowego stanu system�w edukacji, zdrowia czy ratownictwa w naszym kraju.
Agnieszka Czerw: W naszej ksi��ce opisujemy podmiotowe uwarunkowania satysfakcji z pracy. Jednak satysfakcja zale�y te� od uwarunkowa� sytuacyjnych ? tego, jaka jest organizacja, w kt�rej pracujemy. Psychologia pozytywna postuluje budowanie tzw. pozytywnych organizacji. Jest to oczywi�cie problem dotycz�cy wszelkiego typu organizacji, ale wydaje si�, �e korzy�ci p�yn�ce z ich istnienia s� szczeg�lnie istotne w przypadku takich organizacji jak szko�y, szpitale itp. Pozytywna organizacja jako sw�j cel, oczywi�cie opr�cz ekonomicznego, stawia dobrostan pracownik�w. Tej filozofii przy�wieca za�o�enie, �e zadowolony, lubi�cy swoj� prac� pracownik jest bardziej efektywny i przynosi organizacji wi�kszy zysk. Z tego powodu wa�nym aspektem jest takie zaprojektowanie system�w zarz�dzania, w rozumieniu stylu zarz�dzania, sposobu komunikowania si� z pracownikami czy system�w motywacyjnych, kt�ry wzmacnia�by pozytywne emocje oraz poczucie wykonywania sensownej zar�wno dla pracownika jak i dla og�u (organizacji, spo�ecze�stwa) pracy. Wyobra�my sobie np. szko��, w kt�rej nauczyciele czuj�, �e s� odpowiedzialni za kondycj� swojej szko�y, lubi� w niej pracowa� dlatego, �e cz�ciej ni� frustracj�, z�o�� czy znudzenie odczuwaj� rado�� i ekscytacj�. Korzy�ci p�yn�ce z tej sytuacji dotyczy�yby funkcjonowania szko�y, jej wynik�w, ale tak�e samopoczucia uczni�w i ich rodzic�w, a w dalszej perspektywie ca�ego spo�ecze�stwa. Zdajemy sobie spraw�, �e ta wizja wydaje si� raczej utopi� ? ale chyba warto pr�bowa� do niej d��y�. �eby to by�o mo�liwe trzeba jednak przeprowadzi� wiele bada� nad poznaniem uwarunkowa� tych pozytywnych emocji pracownik�w. Z tym, �e tym razem tkwi�cych nie tyle w nich samych, co raczej w procesach mi�dzyludzkich zachodz�cych w sytuacji pracy ? a tutaj psychologia te� mo�e wiele podpowiedzie�.
Optymizm. Perspektywa psychologiczna
Nowoczesne nauczanie
Stres, mobbing, wypalenie zawodowe
Coaching
B�yskawiczne wywieranie wp�ywu. Jak motywowa� siebie i innych do natychmiastowego dzia�ania
�ycie w konsumpcji, konsumpcja w �yciu
Psychologia �ycia spo�ecznego.

Zaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa
Przekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej
Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a
Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku
Zrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie
B�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE
I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?
DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne
PEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami
W PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem
Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�
Zaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym
TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH
Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com