IT-SELF Ma³gorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com
Forum Reklama Kontakt

Portal Pomocy Psychologicznej

Niedziela 12 stycznia 2020

Szukaj w ksi��kach

Wszystkie ksi��ki...

Ksi��ki

Ochrona zdrowia psychicznego

Ochrona zdrowia psychicznegoBeata Turza�ska Szaco�

Wydawnictwo Gaskor
www.gaskor.pl

ISBN: 978-83-933431-2-6
Format: A5
Liczba stron: ok. 300 stron
Ok�adka: Mi�kka
Miejsce wydania: Wroc�aw
Data wydania/Rok wydania: 2012
Numer wydania: I
Stan prawny:1 marca 2012 r.

Ochrona zdrowia psychicznego to praktyczne opracowanie po�wi�cone ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. Opr�cz rozwa�a� w tym przedmiocie, sporo miejsca po�wi�cono ubezw�asnowolnieniu czy leczeniu odwykowemu przeciwalkoholowemu. Doboru zagadnie� dokonano w oparciu o problemy uczestnik�w szkole� dotycz�cych wyk�adni ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, prowadzonych przez autork�.

W publikacji om�wiono problematyk� m.in.:

  • podmiot�w odpowiedzialnych za realizacj� u.o.z.p. oraz form pomocy dla os�b z zaburzeniami psychicznymi,
  • praw os�b korzystaj�cych z leczenia psychiatrycznego,
  • sytuacji, gdy mo�liwe jest leczenie bez zgody pacjenta, wymog�w formalnych takiego leczenia oraz post�powania przed s�dem,
  • innych post�powa� s�dowych zwi�zanych z zaburzeniami psychiatrycznymi i psychicznymi, takimi jak: ubezw�asnowolnienie, odpowiedzialno�� karna czy detencja,
  • umieszczenia w Domu Pomocy Spo�ecznej,
  • leczenia os�b cierpi�cych na chorob� alkoholow�.

Publikacja kierowana jest przede wszystkim do pracownik�w o�rodk�w pomocy spo�ecznej, plac�wek medycznych oraz innych instytucji �wiadcz�cych pomoc dla chorych psychicznie. Adresatami mog� by� r�wnie� wszyscy, kt�rych dotyka problem choroby osoby bliskiej.

Ksi��ka zawiera najwa�niejsze wzory pism procesowych, kt�re mog� by� przydatne czytelnikowi.

Rozdzia� X

Post�powanie lecznicze w�stosunku do�osoby leczonej bez jej zgody -�z�urz�du

Naczeln� zasad� jest konieczno�� uzyskania zgody pacjenta przed rozpocz�ciem leczenia. Schorzenia psychiczne maj� jednak t� cech�, �e zaburzaj� mo�liwo�� jasnego postrzegania oraz rozumowania, i�cz�sto chory nie ma �wiadomo�ci swojego schorzenia. Osoby ze schorzeniami psychicznymi nierzadko uwa�aj� si� za w�pe�ni zdrowe, a�o�zaburzenia pos�dzaj� najbli�szych ze swojego otoczenia1. Dlatego pojawi�a si� potrzeba stworzenia takich regulacji, kt�re umo�liwi� leczenie pacjenta bez jego zgody.

Kwesti� leczenia bez zgody pacjenta reguluje art.�21�u.o.z.p. Z�przepisu tego wynika, �e:

"1. Osoba, kt�rej zachowanie wskazuje na to, �e z�powodu zaburze� psychicznych mo�e zagra�a� bezpo�rednio w�asnemu �yciu albo �yciu lub zdrowiu innych os�b, b�d� nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb �yciowych, mo�e by� poddana badaniu psychiatrycznemu r�wnie� bez jej zgody, a�osoba ma�oletnia lub ubezw�asnowolniona ca�kowicie -�tak�e bez zgody jej przedstawiciela ustawowego. W�tym przypadku art.�18 ma zastosowanie.

2.�Konieczno�� przeprowadzenia badania, o�kt�rym mowa w�ust.�1, stwierdza lekarz psychiatra, a�w�razie niemo�no�ci uzyskania pomocy lekarza psychiatry -�inny lekarz. Przed przyst�pieniem do badania uprzedza si� osob� badan� lub jej przedstawiciela ustawowego o�przyczynach przeprowadzenia badania bez jej zgody.

3.�W�razie potrzeby lekarz przeprowadzaj�cy badanie zarz�dza bezzw�ocznie przewiezienie badanego do szpitala. Przewiezienie takiej osoby z�zastosowaniem przymusu bezpo�redniego nast�puje w�obecno�ci lekarza, piel�gniarki lub zespo�u ratownictwa medycznego.

4.�Lekarz, kt�ry przeprowadzi� badanie psychiatryczne okre�lone w�ust.�1, odnotowuje t� czynno�� w�dokumentacji medycznej, wskazuj�c na okoliczno�ci uzasadniaj�ce podj�cie post�powania przymusowego. Przy ocenie zasadno�ci poddania osoby badaniu bez jej zgody stosuje si� odpowiednio art.�18 ust.�10".

Poj�cie zaburze� psychicznych nale�y rozumie� maksymalnie szeroko. Obejmuje ono osoby chore psychicznie (to jest takie, u�kt�rych rozpoznano konkretne schorzenie, kt�re mo�na sklasyfikowa� jako okre�lon� chorob�, np.�depresj� czy schizofreni�), upo�ledzone umys�owo (a�wi�c takie, kt�rych poziom inteligencji wynosi poni�ej 100) i�wreszcie osoby, wykazuj�ce innego rodzaju zaburzenia czynno�ci psychicznych (wynikaj�ce np.�z�wieku i�zmian demencyjnych)2.

Jak wynika z�omawianego przepisu -�badanie psychiatryczne mo�e by� przeprowadzone za zgod� zainteresowanego, a�bez jego zgody w�nast�puj�cych przypadkach:
- gdy stan pacjenta powoduje zagro�enie dla zdrowia lub �ycia w�asnego b�d� innych os�b,
- gdy pacjent nie jest w�stanie samodzielnie zaspokaja� swoich potrzeb �yciowych.

W przypadku zaistnienia wymienionych wy�ej sytuacji badanie mo�e by� przeprowadzone z�u�yciem �rodk�w przymusu, o�kt�rych mowa w�art.�18�u.o.z.p.

Celem badania ma by� ustalenie, czy chory faktycznie cierpi na zaburzenia psychiczne oraz czy jego stan zdrowia powoduje zagro�enie dla zdrowia b�d� �ycia jego samego, wzgl�dnie innych os�b, i�na koniec, czy faktycznie wymaga leczenia.

Aby podda� pacjenta przymusowemu leczeniu -�zgodnie z�art.�21�u.o.z.p. -�konieczne jest kumulatywne spe�nienie dw�ch przes�anek:
- wyst�pienie u�pacjenta zaburze� psychicznych,
- wyst�pienie bezpo�redniego zagro�enia dla �ycia lub zdrowia w�asnego lub innych os�b3.

Zagro�enie dla w�asnego �ycia wyst�pi np.�wtedy, gdy pacjent dokona samookaleczenia (potnie si� no�em lub innym ostrym narz�dziem) lub gdy podejmie pr�b� samob�jcz�. Zagro�enie dla �ycia innych wyst�pi wtedy, gdy dojdzie do bezpo�redniego aktu agresji wobec innej osoby, uderzenia czy ugodzenia no�em, wypchni�cia z�okna itp. Stan zagro�enia pojawi si� r�wnie� w�przypadku usi�owania podj�cia opisanych wy�ej czynno�ci. Oczywi�cie przy usi�owaniu nale�y ocenia�, czy istnieje realne zagro�enie. Je�eli chory grozi np., �e spali dom i�jednocze�nie gromadzi kanistry z�benzyn� -�to jego dzia�anie jak najbardziej stwarza realne zagro�enie.

Zagro�enie w�asnego �ycia mo�e si� wi�za� r�wnie� z�zaniechaniami, np.�je�eli pacjent odmawia spo�ywania posi�k�w, to mo�e doj�� do skrajnego wyczerpania. Bierno�� chorego mo�e stanowi� te� zagro�enie dla innych, np.�rodzic znajduj�cy si� w�g��bokiej depresji mo�e zaniecha� karmienia ma�ego, nieporadnego dziecka, co te� niew�tpliwie stanowi stan zagro�enia �ycia. Choroba psychiczna mo�e prowadzi� te� do zaniechania leczenia schorzenia somatycznego, co z�kolei mo�e rodzi� bardzo powa�ne zagro�enie zdrowia pacjenta. Trzeba pami�ta�, �e identyczne schorzenie u�r�nych os�b mo�e stwarza� r�ne skutki, np.�odmawianie przyjmowania posi�k�w u�doros�ego, normalnie od�ywionego pacjenta wywo�a zupe�nie inne konsekwencje ni� u�osoby niedo�ywionej, o�wyniszczonym organizmie.

Ust. 2 art.�21�u.o.z.p. wyra�nie stanowi, �e o�konieczno�ci badania psychiatrycznego mo�e orzec nie tylko lekarz psychiatra, ale tak�e -�w�razie niemo�no�ci uzyskania takiego za�wiadczenia od psychiatry -�ka�dy inny lekarz. Mo�e si� bowiem zdarzy�, �e do chorego somatycznie zostanie wezwany lekarz na wizyt� domow�, kt�ry stwierdzi, �e jedn� z�przyczyn jego z�ego stanu zdrowia pacjenta jest choroba psychiczna.

Nie ka�de badanie przeprowadzone w�trybie art.�21�u.o.z.p. musi zako�czy� si� przewiezieniem pacjenta do szpitala psychiatrycznego -�mo�e to nast�pi� wy��cznie wtedy, gdy zachodzi taka potrzeba, to znaczy wtedy, gdy oka�e si�, �e lekarz prowadz�cy badanie nie jest w�stanie we w�asnym zakresie podj�� dzia�a� zmierzaj�cych do usuni�cia stanu zagro�enia �ycia lub zdrowia pacjenta b�d� innych os�b. Mo�e si� bowiem okaza�, �e zamiast leczenia szpitalnego wystarczaj�ce b�dzie podanie leku czy jedynie odizolowanie od przyczyny zaburze�.

Zasad� jest, by w�spos�b zrozumia�y przekaza� pacjentowi cel badania i�wyja�ni� konieczno�� przeprowadzenia badania bez uzyskania jego zgody. Pacjentowi nale�y bowiem da� szans� wyra�enia takiej zgody i�poddania si� badaniu dobrowolnie.

W przypadku osoby pozostaj�cej pod opiek� zgod� na badanie powinien wyrazi� jej przedstawiciel ustawowy4.

Przewiezienie pacjenta do szpitala, w�razie zastosowania przymusu bezpo�redniego, powinno si� odby� w�obecno�ci lekarza lub piel�gniarki, co ma zminimalizowa� ewentualne negatywne nast�pstwa takiego transportu, kt�ry sam w�sobie r�wnie� mo�e stanowi� traum� dla chorego i�chwilowo wp�yn�� na pogorszenie jego stanu zdrowia5.

W przypadku pojawienia si� trudno�ci w�przewiezieniu chorego do szpitala mo�na wobec niego zastosowa� przymus bezpo�redni. W�praktyce najcz�ciej b�d� to r�ne formy unieruchomienia, konieczne np., by unikn�� uraz�w w�trakcie transportu. Ka�dorazowo takie u�ycie przymusu bezpo�redniego musi by� odnotowane w�dokumentacji medycznej, ze szczeg�owym wskazaniem przyczyn jego zastosowania. Jednocze�nie ka�dy przypadek zastosowania przymusu musi zosta� zbadany pod k�tem zasadno�ci i�celowo�ci. Weryfikacji dokonuje osoba odpowiedzialna za plac�wk� b�d� delegowany lekarz, kt�ry w�ci�gu 3�dni ma orzec, czy zastosowanie przymusu bezpo�redniego by�o zasadne oraz czy wybrano w�a�ciw� jego form�.

Generalnie rozr�niamy dwa tryby przyj�cia chorego do szpitala psychiatrycznego: za jego zgod� i�bez jego zgody. Zasad� t� statuuje art.�22�u.o.z.p.:

"1. Przyj�cie osoby z�zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego nast�puje za jej pisemn� zgod� na podstawie wa�nego skierowania do szpitala, je�eli lekarz wyznaczony do tej czynno�ci, po osobistym zbadaniu tej osoby, stwierdzi wskazania do przyj�cia.

1a. W�nag�ych przypadkach, w�szczeg�lno�ci w�przypadku braku mo�liwo�ci uzyskania pomocy lekarskiej przed zg�oszeniem si� do szpitala, osoba z�zaburzeniami psychicznymi mo�e by� przyj�ta do szpitala psychiatrycznego, za jej pisemn� zgod�, bez skierowania, o�kt�rym mowa w�ust.�1.

2. Przyj�cie do szpitala psychiatrycznego osoby chorej psychicznie lub osoby upo�ledzonej umys�owo niezdolnej do wyra�enia zgody lub stosunku do przyj�cia do szpitala psychiatrycznego i�leczenia nast�puje po uzyskaniu zgody s�du opieku�czego w�a�ciwego ze wzgl�du na miejsce zamieszkania tej osoby.

2a. W�przypadkach nag�ych osoba, o�kt�rej mowa w�ust.�2, mo�e by� przyj�ta do szpitala psychiatrycznego bez wcze�niejszego uzyskania zgody s�du opieku�czego. W�takim przypadku lekarz przyjmuj�cy t� osob� ma obowi�zek, o�ile to mo�liwe, zasi�gni�cia pisemnej opinii innego lekarza, w�miar� mo�liwo�ci psychiatry, albo pisemnej opinii psychologa.

2b. W�przypadkach, o�kt�rych mowa w�ust.�2a, kierownik szpitala psychiatrycznego zawiadamia niezw�ocznie s�d opieku�czy w�a�ciwy ze wzgl�du na siedzib� szpitala, w�celu uzyskania zgody s�du na pobyt tej osoby w�szpitalu. W�zawiadomieniu kierownik szpitala psychiatrycznego wskazuje okoliczno�ci uzasadniaj�ce przyj�cie.

2c. Je�eli osoba, o�kt�rej mowa w�ust.�2, sprzeciwia si� przyj�ciu do szpitala psychiatrycznego, a�jej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, �e zagra�a bezpo�rednio w�asnemu �yciu albo �yciu lub zdrowiu innych os�b, stosuje si� odpowiednio przepisy art.�23 ust.�3‑5 oraz art.�25 i�27.

3. Przyj�cie do szpitala psychiatrycznego osoby ma�oletniej lub ubezw�asnowolnionej ca�kowicie nast�puje za pisemn� zgod� jej przedstawiciela ustawowego.

4. Je�eli przyj�cie do szpitala dotyczy osoby ma�oletniej powy�ej 16. roku �ycia lub osoby pe�noletniej ca�kowicie ubezw�asnowolnionej, zdolnej do wyra�enia zgody, jest wymagane r�wnie� uzyskanie zgody tej osoby na przyj�cie. W�przypadku sprzecznych o�wiadcze� w�sprawie przyj�cia do szpitala psychiatrycznego tej osoby i�jej przedstawiciela ustawowego, zgod� na przyj�cie do szpitala wyra�a s�d opieku�czy w�a�ciwy ze wzgl�du na miejsce zamieszkania tej osoby.

5. Przedstawiciel ustawowy osoby, kt�ra nie pozostaje pod w�adz� rodzicielsk�, wyra�a zgod�, o�kt�rej mowa w�ust.�3, za zgod� s�du opieku�czego w�a�ciwego ze wzgl�du na miejsce zamieszkania tej osoby; w�wypadkach nag�ych nie jest konieczne uzyskanie zgody s�du opieku�czego przed przyj�ciem do szpitala psychiatrycznego.

6. O ka�dorazowym przyj�ciu osoby z�zaburzeniami psychicznymi, w�warunkach przewidzianych w�ust.�5, kierownik szpitala psychiatrycznego zawiadamia bezzw�ocznie s�d opieku�czy miejsca siedziby szpitala. W�zawiadomieniu kierownik szpitala psychiatrycznego wskazuje okoliczno�ci uzasadniaj�ce przyj�cie".

W ust.�1 okre�lono "zwyk�y" tryb przyj�cia pacjenta na leczenie szpitalne. Chory dysponuje wi�c skierowaniem wystawionym przez lekarza, przewa�nie psychiatr�, jakkolwiek mo�e by� ono wydane r�wnie� przez lekarza innej specjalno�ci. Ponadto chory wyra�a zgod� na pobyt w�szpitalu, podpisuj�c stosowny dokument i�wreszcie zostaje przebadany przez lekarza dy�urnego, kt�ry ewentualnie stwierdzi wskazania do przyj�cia. Takie zaplanowane przyj�cia do szpitala, z�racji specyfiki schorze� psychicznych, nie s� jednak regu��.

W dokumentacji szpitalnej zostaje odnotowana dok�adna data przyj�cia pacjenta na leczenie, wyniki badania przez lekarza przed przyj�ciem na hospitalizacj� i�wreszcie o�wiadczenie o�zgodzie na pobyt w�szpitalu. Wi�kszo�� plac�wek dysponuje standardowymi drukami, w�kt�rych uzupe�niane s� tylko dane personalne pacjenta i�data. Wa�na jest sama tre�� takiej zgody: chory mo�e godzi� si� na pomoc dora�n�, a�nie na pobyt w�szpitalu i�wyra�a� zgod� jedynie np.�na podanie leku6.

Art. 31 ust.�1�u.z.l. nak�ada na lekarza obowi�zek poinformowania pacjenta o�skutkach terapii. Chodzi wi�c o�to, by chory wiedzia�, jakie dzia�anie maj� stosowane leki, jakie s� skutki uboczne, wskazania i�przeciwwskazania do ich stosowania. Pacjent mo�e si� bowiem nie zgodzi�, przynajmniej teoretycznie, na zastosowanie leku, kt�rego skutkiem ubocznym jest np.�nadmierna senno�� czy dolegliwo�ci gastryczne. Oczywi�cie pe�na informacja powinna zawiera� r�wnie� dane o��rodkach zamiennych, poniewa� jest rzecz� powszechnie wiadom�, �e wi�kszo�� lek�w posiada swoje odpowiedniki, kt�re maj� zbli�one lub identyczne dzia�anie, ale np.�nie wywo�uj� skutk�w ubocznych. Chory musi by� te� poinformowany o�tym, jaka terapia ma by� wobec niego zastosowana, czy planowana jest rehabilitacja, a�je�eli tak, to jakiego rodzaju. Oczywi�cie informacje te b�d� jedynie przybli�one, poniewa� trudno w�momencie przyjmowania do szpitala postawi� ju� konkretn� diagnoz� i�precyzyjnie okre�li� czas i�metody leczenia. Chodzi jednak o�to, by pacjent mia� �wiadomo��, �e leczenie mo�e by� rozci�gni�te w�czasie, a�co wa�ne - by wiedzia�, �e w�przypadku przerwania leczenia dojdzie do nawrotu choroby, wzgl�dnie pogorszenia si� stanu jego zdrowia. Leczenie psychiatryczne, ze wzgl�du na sw� specyfik�, cz�sto odwo�uje si� do niekonwencjonalnych metod. Terapia d�wi�kiem, kolorem jest coraz cz�ciej stosowan� metod� leczenia schorze� psychicznych. Wydaje si�, �e pacjenta nale�y poinformowa� o�mo�liwo�ci skorzystania r�wnie� z�takich form leczenia, podobnie jak innych, alternatywnych metod. Konieczne jest tak�e przekazanie choremu wiedzy o�ewentualnych skutkach ubocznych takich sposob�w. O�ile metody leczenia chor�b psychicznych z�prze�omu XIX i�XX w. za pomoc� elektrowstrz�s�w, zimnych k�pieli czy operacji m�zgu na szcz�cie s� ju� przesz�o�ci�, o�tyle nadal stosowane s� inne, niekonwencjonalne sposoby leczenia.

Mo�e si� zdarzy�, �e pacjent, kt�ry nie dysponuje skierowaniem do szpitala, wymaga z�powodu swojego stanu zdrowia natychmiastowej hospitalizacji. Wtedy, po pisemnym wyra�eniu zgody, osoba taka -�zgodnie z�art.�22 ust.�1a u.o.z.p. -�mo�e by� przyj�ta do szpitala pomimo braku skierowania.

Osoby w�og�le niemaj�ce zdolno�ci prawnej mog� by� przyj�te do�szpitala psychiatrycznego po uzyskaniu pisemnej zgody ich opiekuna prawnego, natomiast ci, kt�rzy maj� ograniczon� zdolno�� do czynno�ci prawnych (ma�oletni powy�ej 16.�roku �ycia lub pe�noletni ubezw�asnowolnieni cz�ciowo) -�musz� tak� zgod� wyrazi� samodzielnie7.

Pos�uguj�c si� poj�ciem „osoby, nie pozostaj�cej pod w�adz� rodzicielsk�”, ustawodawca ma na my�li:

- ma�oletniego, kt�rego rodzice nie �yj�, s� nieustaleni, s� pozbawieni w�adzy rodzicielskiej przez s�d, maj� zawieszone wykonywanie w�adzy rodzicielskiej przez s�d (k.r.o. �ci�le rozr�nia pozbawienie w�adzy rodzicielskiej od jej zawieszenia);
- osoby ubezw�asnowolnione ca�kowicie lub cz�ciowo, poniewa� nie maj� one zdolno�ci do czynno�ci prawnych.

Je�li mamy do czynienia z�sytuacj�, gdy rodzice dziecka s� ma�oletni (a�co za tym idzie, nie ma maj� w�adzy rodzicielskiej, jako �e nie maj� zdolno�ci do czynno�ci prawnych) -�dla takiego dziecka ustanawiany jest przez s�d opieku�czy opiekun prawny8.

Poniewa� niew�tpliwie umieszczenie w�szpitalu psychiatrycznym nie jest zwyk��, standardow� czynno�ci� -�opiekun prawny dla jej dokonania musi dysponowa� zgod� s�du rodzinnego. Kwestia w�a�ciwo�ci miejscowej s�du okre�lona jest w�ust.�5 art.�22�u.o.z.p., z�kt�rego wynika, �e jest to s�d miejsca zamieszkania osoby (a�nie opiekuna), przy czym dotyczy to tylko os�b ubezw�asnowolnionych ca�kowicie. W�przypadkach nag�ych uzyskanie zgody nie jest niezb�dne.

Ka�dorazowe przyj�cie do szpitala psychiatrycznego w�warunkach opisanych w�ust.�5 jest badane przez s�d, kt�ry o�przyj�ciu pacjenta w�takim trybie jest obligatoryjnie zawiadamiany przez kierownika szpitala psychiatrycznego. Do zawiadomienia do��czone jest uzasadnienie podaj�ce przyczyny hospitalizacji. S�d rodzinny swoim postanowieniem „legalizuje” przyj�cie pacjenta do szpitala. W�przypadku stwierdzenia uchybie� s�d zawiadamia rzecznika praw pacjenta szpitala psychiatrycznego i�organ nadzorczy szpitala.

Specyficzna jest sytuacja osoby chorej psychicznie w�post�powaniu karnym, wobec kt�rej stosowany jest �rodek zapobiegawczy w�postaci tymczasowego aresztowania. W�przypadku stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskar�onego, u�kt�rego9 biegli w�wyniku badania po��czonego z�obserwacj� stwierdzili chorob� psychiczn� uniemo�liwiaj�c� mu udzia� w�tocz�cym si� post�powaniu, art.�260�k.p.k. jest wystarczaj�c� podstaw� do umieszczenia go w�szpitalu psychiatrycznym celem podj�cia leczenia. W�takim przypadku przepis�w u.o.z.p. nie stosuje si�10. W�toku post�powania karnego to przepis procesowy jest podstaw� ka�dego orzeczenia s�du. Skoro zatem -�zgodnie z�art.�260�k.p.k., je�eli stan zdrowia oskar�onego tego wymaga -�tymczasowe aresztowanie mo�e by� wykonywane tylko w�postaci umieszczenia w�odpowiednim zak�adzie leczniczym, to s�d, przed�u�aj�c tymczasowe aresztowanie, mo�e postanowi� o�wykonywaniu tego �rodka zapobiegawczego w�takim zak�adzie. Mo�e nim by� przede wszystkim szpital psychiatryczny przy areszcie �ledczym, a�w�razie braku takiej jednostki -�publiczny zak�ad opieki zdrowotnej, na warunkach okre�lonych przez organ, do kt�rego dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany (art.�213�k.k.w.).

Jak ju� wcze�niej wspomniano, u.o.z.p. zak�ada, �e przyj�cie do szpitala psychiatrycznego nast�puje za zgod� zainteresowanej osoby (wzgl�dnie podmiotu uprawnionego do jej reprezentowania). W�praktyce zdarzaj� si� jednak sytuacje, gdy uzyskanie zgody nie jest mo�liwe. W�a�nie do nich odnosi si� art.�23�u.o.z.p., kt�ry stanowi, �e:

"1. Osoba chora psychicznie mo�e by� przyj�ta do szpitala psychiatrycznego bez zgody wymaganej w�art.�22 tylko wtedy, gdy jej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, �e z�powodu tej choroby zagra�a bezpo�rednio w�asnemu �yciu albo �yciu lub zdrowiu innych os�b.

2. O�przyj�ciu do szpitala osoby, o�kt�rej mowa w�ust.�1, postanawia lekarz wyznaczony do tej czynno�ci po osobistym jej zbadaniu i�zasi�gni�ciu w�miar� mo�liwo�ci opinii drugiego lekarza psychiatry albo psychologa.

3. Lekarz, o�kt�rym mowa w�ust.�2, jest obowi�zany wyja�ni� choremu przyczyny przyj�cia do szpitala bez zgody i�poinformowa� go o�jego prawach.

4. Przyj�cie do szpitala, o�kt�rym mowa w�ust.�1, wymaga zatwierdzenia przez ordynatora (lekarza kieruj�cego oddzia�em) w�ci�gu 48 godzin od chwili przyj�cia. Kierownik szpitala zawiadamia o�powy�szym s�d opieku�czy miejsca siedziby szpitala w�ci�gu 72 godzin od chwili przyj�cia.

5. Czynno�ci, o�kt�rych mowa w�ust.�2, 3 i�4, odnotowuje si� w�dokumentacji medycznej".

Powo�ywany przepis reguluje tak zwany nag�y tryb przyj�cia do szpitala, gdy z�jednej strony pacjent nie wyra�a na to swojej zgody, a�z�drugiej -�gdy jego dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, �e z�powodu choroby psychicznej zagra�a bezpo�rednio swojemu �yciu albo �yciu lub zdrowiu innych os�b.

„Zagro�enie dla swojego �ycia" to przede wszystkim wszelkiego rodzaju pr�by samob�jcze, samookaleczenia, za�ycie zbyt du�ej dawki lek�w, nawet w�sytuacji gdy s� to �rodki, kt�re dana osoba ma przyjmowa�, przekracza jednak dawk� zalecon� przez lekarza. Ponadto mo�e by� to samowolne odstawienie lub zmiana lek�w. M�wi�c o�bezpo�rednim zagro�eniu �ycia -�ustawodawca ma na my�li niew�tpliwie tak� sytuacj�, gdy pozostawienie pacjenta bez pomocy stwarza prawdopodobie�stwo granicz�ce z�pewno�ci�, �e dojdzie do jego zgonu11.

"Zagro�enie dla zdrowia lub �ycia innych os�b" to zar�wno bezpo�rednia agresja, fizyczne zaatakowanie innej osoby, np.�przy u�yciu niebezpiecznego narz�dzia, jak i�stworzenie sytuacji samego zagro�enia, cho�by przez dosypanie truj�cych �rodk�w do �ywno�ci czy zgromadzenie substancji �atwopalnych i�gro�enie ich podpaleniem. Jak wcze�niej wspomniano -�stany zagro�enia nie musz� by� wywo�ane przez chorego �wiadomie.

Ka�dorazowo oceniaj�c sytuacj�, nale�y ustali�, czy w�stosunku do danego pacjenta zachodz� kumulatywnie dwie przes�anki: z�jednej strony bezspornie istnienie choroby psychicznej, a�z�drugiej fakt zagro�enia. W�szczeg�lno�ci bezsporne musi by�, �e dana osoba cierpi na chorob� psychiczn�, a�nie dzia�a w�stanie silnego wzburzenia czy zdenerwowania, co r�wnie� mo�e powodowa� bardziej gwa�towne reakcje12.

O przyj�ciu do szpitala psychiatrycznego pacjenta bez jego zgody ka�dorazowo decyduje lekarz wyznaczony do tej czynno�ci, po osobistym zbadaniu chorego i�po zasi�gni�ciu, w�miar� mo�liwo�ci, opinii drugiego lekarza. Ustawodawca w�ust.�2 art.�23�u.o.z.p. wprost nak�ada obowi�zek zasi�gni�cia opinii drugiego lekarza (nie dotyczy to sytuacji, gdy pacjent przyjmowany jest w�trybie art.�22�u.o.z.p., to jest gdy wyra�a zgod� na hospitalizacj�). Regulacja ta podyktowana jest tym, �e umieszczenie w�szpitalu bez zgody stanowi istotne ograniczenie praw podmiotowych jednostki i�konieczne jest podj�cie wszelkich dzia�a� w�celu wyeliminowania nadu�y� w�tym zakresie.

O ile stan zdrowia chorego na to pozwala -�konieczne jest szczeg�owe wyja�nienie mu przyczyn przyj�cia do szpitala. Chorego nale�y poinformowa� te� o�jego prawach, a�w�szczeg�lno�ci o�mo�liwo�ci odwo�ania si� do s�du opieku�czego sprawuj�cego nadz�r nad dan� plac�wk�, jak te� o�prawie skorzystania z�pomocy rzecznika praw pacjenta szpitala psychiatrycznego.

Przyj�cie do szpitala pacjenta bez zgody pacjenta musi zosta� w�ci�gu 48 godzin „zalegalizowane” przez ordynatora wzgl�dnie lekarza kieruj�cego oddzia�em. S�d rodzinny zawiadamiany jest w�ci�gu 72 godzin od chwili przyj�cia. Te rygorystyczne zasady maj� na celu konieczno�� wyeliminowania przypadk�w przetrzymywania w�szpitalu os�b bez ich zgody, w�sytuacji gdy nie by�o medycznych i�prawnych wskaza� do hospitalizacji. Oznacza to natychmiastow� wykonalno�� decyzji o�przyj�ciu do szpitala psychiatrycznego, z�obowi�zkiem p�niejszej weryfikacji prawid�owo�ci tej decyzji.

Informacje o�zawiadomieniu s�du opieku�czego musz� znale�� si� w�dokumentacji medycznej pacjenta. S� one p�niej badane przez s�dziego sprawuj�cego nadz�r nad plac�wk�, a�zarzut naruszenia terminu w�tym zakresie jest jednym z�powa�niejszych, jakie mo�e wysun�� s�d rodzinny wobec szpitala. W�przypadku stwierdzenia, �e do przyj�cia do szpitala dosz�o niezasadnie, s�d wyda decyzj� nakazuj�c� zwolnienie pacjenta (wypisanie go ze szpitala).

W przypadku w�tpliwo�ci co do potrzeby leczenia szpitalnego mo�liwe jest umieszczenie pacjenta na przymusowej obserwacji psychiatrycznej. Kwesti� t� reguluje art.�24�u.o.z.p., z�kt�rego wynika, �e:

"1. Osoba, kt�rej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, �e z�powodu zaburze� psychicznych zagra�a bezpo�rednio swojemu �yciu albo �yciu lub zdrowiu innych os�b, a�zachodz� w�tpliwo�ci, czy jest ona chora psychicznie, mo�e by� przyj�ta bez zgody wymaganej w�art.�22 do szpitala w�celu wyja�nienia tych w�tpliwo�ci.

2. Pobyt w�szpitalu, o�kt�rym mowa w�ust.�1, nie mo�e trwa� d�u�ej ni� 10�dni.

3. Do przyj�cia do szpitala, o�kt�rym mowa w�ust.�1, stosuje si� zasady i�tryb post�powania okre�lony w�art.�23".

Obserwacja zaliczana jest do psychologicznych metod diagnostycznych i�mo�e dotyczy� r�nych element�w, kt�re sk�adaj� si� na ca�o�ciow� ocen� stanu zdrowia psychicznego pacjenta. Po pierwsze, obejmuje cechy fizyczne, zewn�trzne chorego. Mo�na wtedy zaobserwowa� anomalie w�budowie fizycznej pacjenta, tatua�e, blizny, uszkodzenia po urazach, zmiany chorobowe. Druga kategoria obserwowanych zjawisk to wszystko to, co wi��e si� z�zachowaniem: widoczne gesty, tiki, aktywno�� lub apatia czy mimika. W�trakcie obserwacji przedmiotem badania mo�e by� te�, jako trzecia kategoria reakcja organizmu na bod�ce, ci�nienie krwi, t�tno, dr�enie r�k. Na koniec badamy tak�e wygl�d pacjenta, jego otoczenie. Podczas obserwacji mo�na ustali�, kt�re zachowania maj� charakter sta�y, a�kt�re okresowy oraz jakie reakcje wi��� si� z�konkretnymi bod�cami13.

Obserwacja prowadzona jest zar�wno przez lekarza prowadz�cego, jak i�ni�szy personel medyczny. Przy diagnozowaniu lekarz opiera si� te� na twierdzeniach rodziny odwiedzaj�cej chorego. Oczywi�cie nale�y je traktowa� z�pewn� doz� ostro�no�ci, poniewa� mo�e si� zdarzy�, �e rodzina zainteresowana jest w�umieszczeniu pacjenta w�szpitalu i�podaje nieprawdziwe twierdzenia, lub wprost przeciwnie -�w�poczuciu �le rozumianego wsp�czucia chce za wszelk� cen� doprowadzi� do zwolnienia go ze szpitala14.

W postanowieniu z�3.10.2008�r. SN stwierdzi�, �e gdyby osob�, o�kt�rej mowa w�art.�24 ust.�1�u.o.z.p., mia�aby by� osoba z�zaburzeniami psychicznymi w�rozumieniu art.�3 pkt�1�u.o.z.p., pozbawione znaczenia by�oby rozr�nienie przyj�cia do szpitala psychiatrycznego w�sytuacjach okre�lonych w�art.�23 (chodzi o�osob� chor� psychicznie) i�w�art.�24�u.o.z.p.

W �wietle tego orzeczenia nale�y rozr�ni� dwa poj�cia: „osoby z�zaburzeniami psychicznymi” i�osoby, o�kt�rej mowa w�art.�24 ust.�1�u.o.z.p. Zgodnie z�art.�3 pkt�1�u.o.z.p. osob� z�zaburzeniami psychicznymi jest osoba chora psychicznie, czyli wykazuj�ca zaburzenia psychotyczne, osoba upo�ledzona umys�owo oraz osoba wykazuj�ca inne zak��cenia czynno�ci psychicznych, kt�re zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane s� do zaburze� psychicznych, a�osoba ta wymaga �wiadcze� zdrowotnych lub innych form pomocy i�opieki niezb�dnych do �ycia w��rodowisku rodzinnym lub spo�ecznym. Gdyby rzeczywi�cie osob�, o�kt�rej mowa w�art.�24 ust.�1�u.o.z.p., mia�aby by� osoba z�zaburzeniami psychicznymi w�rozumieniu art.�3 pkt�1�u.o.z.p., pozbawione znaczenia by�oby rozr�nienie przyj�cia do szpitala psychiatrycznego w�sytuacjach okre�lonych w�art.�23 (chodzi o�osob� chor� psychicznie) i�24�u.o.z.op. Tymczasem z�art.�24 ust.�1�u.o.z.p. wynika expressis verbis, �e przyj�cie do szpitala psychiatrycznego wymienionej tam osoby nast�puje w�celu wyja�nienia w�tpliwo�ci, czy jest ona chora psychicznie15.

Obserwacja ma na celu wyja�nienie wszelkich w�tpliwo�ci dotycz�cych tego, czy celowe jest umieszczenie pacjenta w�szpitalu i�jego dalsza tam hospitalizacja.

Zastrze�enia budzi czas trwania obserwacji. Termin 10�dni, o�kt�rych mowa w�art.�24.2�u.o.z.p., nie zawsze mo�e by� wystarczaj�cy do tego, aby prawid�owo oceni� stan psychiczny pacjenta. Chorzy psychicznie bardzo cz�sto wykazuj� sk�onno�ci do dysymulacji i�symulacji. Celowe udawanie objaw�w chorobowych zdarza si� cz�sto jako pr�ba wyrobienia w�otoczeniu przekonania o�chorobie psychicznej, kt�ra ma t�umaczy� naganne zachowania danej osoby. Pozorowanie choroby, czyli tzw.�zesp� M�nchhausena, polega na �wiadomym i�celowym wytwarzaniu u�siebie (lub u�innej osoby) objaw�w choroby somatycznej i�psychicznej, a�to w�celu podj�cia u�tej osoby leczenia. Celowa symulacja choroby, czyli zamierzone i��wiadome wykazywanie objaw�w chorobowych, s�u�y osi�gni�ciu konkretnych korzy�ci16. Najcz�ciej chodzi np.�o�unikni�cie odpowiedzialno�ci karnej za pope�niony czyn czy osadzenia w�zak�adzie karnym, a�tak�e uzyskanie warunkowego zwolnienia. Z�drugiej strony cz�sto jest tak, �e chory chce unikn�� leczenia i�stara si� stworzy� pozory osoby zdrowej, �wiadomie kontroluj�c swoje zachowanie, by nie prezentowa� objaw�w chorobowych. W�tym stanie rzeczy okres 10�dni wydaje si� zbyt kr�tki, by postawi� w�a�ciw� diagnoz� i�stwierdzi�, czy u�danej osoby faktycznie wyst�puj� zaburzenia psychiczne.


1 A.�Bilikiewicz, S.�Pu�y�ski, J.�Rybakowski, J.�Wci�rka, op.cit.
2 Ibidem.
3 S.�D�browski, J.�Pietrzykowski, op.cit.
4 J.�Pietrzykowski, op.cit.
5 S.�D�browski, J.�Pietrzykowski, op.cit.
6 S.�D�browski, J.�Pietrzykowski, op.cit.
7 J.�Pietrzykowski, op.cit.
8 Ididem.
9 J.�Grajewski, L.�Paprzycki, op.cit.
10 Tak: SA we Wroc�awiu w�postanowieniu z�9.8.2007�r., II AKz 402/07, OSA 2008, nr�3, poz.�102.
11 S.�D�browski, J.�Pietrzykowski, op.cit.
12 Ibidem, op.cit.
13 A.�Bilikiewicz, S.�Pu�y�ski, J.�Rybakowski, J.�Wci�rka, op.cit.
14 Ibidem.
15 S.�D�browski, J.�Pietrzykowski, op.cit.
16 A.�Bilikiewicz, S.�Pu�y�ski, J.�Rybakowski, J.�Wci�rka, op.cit.

<< powr�t

Wszystkie ksi��ki...

Wolni od Przemocy

Ksi��ki

DogoterapiaDogoterapia

Kasper Sipowicz, Tadeusz Pietras, Edyta Najbert
Wydawnictwo Naukowe PWN

Zawód psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowaZaw�d psycholog. Regulacje prawne i etyka zawodowa

Dorota Bednarek
Wydawnictwo Naukowe PWN

Profilowanie kryminalneProfilowanie kryminalne

Scotia J. Hicks, Bruce D. Sales
Wydawnictwo Naukowe PWN

Przekleñstwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiejPrzekle�stwo perfekcjonizmu. Dlaczego idealnie nie zawsze oznacza najlepiej

Malwina Hu�czak
Wydawnictwo Samo Sedno

Komunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia³aKomunikacja niewerbalna. Autoprezentacja, relacje, mowa cia�a

Monika Maj-Osytek
Wydawnictwo Samo Sedno

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wiekuNajwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Sibylle Volkmann-Raue, Helmut E. L�ck
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Zrozumieæ dziecko wykorzystywane seksualnieZrozumie� dziecko wykorzystywane seksualnie

Magdalena Czub
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

B¡D¬ NAJLEPSZ¡ WERSJ¡ SIEBIEB�D� NAJLEPSZ� WERSJ� SIEBIE

Adams Linda
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

I ¯YLI D£UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowaæ zwi±zek idealny?I �YLI D�UGO I SZCZʦLIWIE. Jak zbudowa� zwi�zek idealny?

Willard F. Harley jr
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

DIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Ujêcie psychodynamiczneDIAGNOZA W SOCJOTERAPII. Uj�cie psychodynamiczne

Wilk Maciej
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

PEDOFILIA. 30 wywiadów z pedofilamiPEDOFILIA. 30 wywiad�w z pedofilami

Douglas W. Pryor
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

W PU£APCE MY¦LI Jak skutecznie poradziæ sobie z depresj±, stresem i lêkiemW PU�APCE MY�LI Jak skutecznie poradzi� sobie z depresj�, stresem i l�kiem

Steven C. Hayes, Spencer Smith
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Nie¶mia³o¶æ. Zmieñ my¶lenie i odwa¿ siê byæ sob±Nie�mia�o��. Zmie� my�lenie i odwa� si� by� sob�

Magdalena Staniek
Wydawnictwo Samo Sedno

Zaburzenia psychosomatyczne w ujêciu terapeutycznymZaburzenia psychosomatyczne w uj�ciu terapeutycznym

Agata Orzechowska, Piotr Ga�ecki
Wydawnictwo Continuo

TEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS£YCHTEST DO BADANIA ROZUMIENIA MOWY U DZIECI I DOROS�YCH

El�bieta Szel�g, Aneta Szymaszek
Gda�skie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszelkie prawa zastrze�one © Copyright 2001/2020 Psychotekst.pl - Psychotekst.com