IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Alkohol i narkotyki przed 20 rokiem ďż˝ycia

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Dlaczego alkohol i narkotyki w jednym worku?

Sďż˝k w tym, ďż˝e nie tylko alkohol i narkotyki. Czďż˝sto nie zdajemy sobie sprawy z faktu, ďż˝e alkohol, narkotyki, kawa, papierosy, herbata i sporo innych uďż˝ywek zawierajďż˝ tzw. substancje psychoaktywne. Im bardziej rozpowszechnione jest spoďż˝ycie danej rzeczy, tym rzadziej zastanawiamy siďż˝, co to wďż˝aďż˝ciwie jest i czemu ma sďż˝uďż˝yďż˝. Innymi sďż˝owy - bagatelizujemy szkodliwe dziaďż˝anie substancji, bo "skoro wszyscy to pijďż˝, to jaki problem".

Kilka lat rďż˝nicy wieku...

Jako doroďż˝li mamy prawo robiďż˝ ze swoim ďż˝yciem to, co siďż˝ nam podoba. Jeďż˝li ktoďż˝ pali, nie zwaďż˝ajďż˝c na konsekwencje (miaďż˝dďż˝yca, rak pďż˝uc, spadek odpornoďż˝ci i wydolnoďż˝ci organizmu, itd.), to jego sprawa, jego zdrowie. Jeďż˝li pali w taki sposďż˝b, ďż˝e inni muszďż˝ wdychaďż˝ dym (np. w domu przy dzieciach), naraďż˝a na powaďż˝ne ryzyko postronne osoby. Takie sytuacje nie powinny mieďż˝ miejsca.

Kaďż˝dy dorosďż˝y decyduje za siebie, ale dzieci nie stanowiďż˝ o sobie w pewnych dziedzinach. Pozwďż˝lmy dziecku wybraďż˝ ubranka, jakie chce zaďż˝oďż˝yďż˝ do przedszkola. Jednak podejmujmy za nie decyzje, w wyniku ktďż˝rych dziecko nie bďż˝dzie przebywaďż˝ w jednym pokoju z palďż˝cďż˝ ciociďż˝. Chociaďż˝ dziecko moďż˝e to potraktowaďż˝ jako prďż˝bďż˝ ograniczenia jego wolnoďż˝ci, w takich przypadkach to my, doroďż˝li, musimy czasem byďż˝ mďż˝drzejsi i zadbaďż˝ o dobro brzdďż˝ca. Poniewaďż˝ nasze dzieci sďż˝ niejako "skazane" na naszďż˝ opiekďż˝ i wiedzďż˝, na nas spoczywa odpowiedzialnoďż˝ďż˝ za ich zdrowie oraz warunki rozwoju.

Prawo dotyczďż˝ce spoďż˝ycia

W Polsce prawo wyznacza granicďż˝ spoďż˝ywania i zakupu alkoholu oraz papierosďż˝w na wiek 18 lat. Ma to swoje uzasadnienie: w tym wieku czďż˝ďż˝ mďż˝odzieďż˝y zdaje maturďż˝, koďż˝czy edukacjďż˝ szkolnďż˝ i zaczyna nowy rozdziaďż˝ w ďż˝yciu. Niestety matura nie gwarantuje dojrzaďż˝oďż˝ci, choďż˝ jej zwyczajowa nazwa na to wskazuje. Czasem wiďż˝kszďż˝ wiedzďż˝ o tzw. prawdziwym ďż˝yciu ma mďż˝odzieďż˝, ktďż˝ra w wieku 16-17 lat rozpoczďż˝a pracďż˝ zawodowďż˝.

Niemniej jednak w Polsce osiemnastolatek jest uwaďż˝any za dorosďż˝ego i moďż˝e stanowiďż˝ o sobie. Takďż˝e o tym, czy bďż˝dzie spoďż˝ywaďż˝ alkohol lub inne substancje. Inne kraje, np. Stany Zjednoczone, wprowadziďż˝y zakaz picia alkoholu do 21 roku ďż˝ycia. Z punktu widzenia fizjologii i psychologii jest to rozsďż˝dniejsze rozwiďż˝zanie. Dlaczego?

Dlaczego takie prawo ma sens?

Wciďż˝ďż˝ nie wiemy wszystkiego o budowie i funkcjonowaniu mďż˝zgu. Najnowsze badania wskazujďż˝ jednak, ďż˝e mďż˝zg rozwija siďż˝ i ksztaďż˝tuje najbardziej intensywnie do 20-25 roku ďż˝ycia. Wtedy powstaje wiďż˝kszoďż˝ďż˝ poďż˝ďż˝czeďż˝ nerwowych miďż˝dzy komďż˝rkami, a to najprawdopodobniej one sďż˝ odpowiedzialne za inteligencjďż˝ i uczenie siďż˝ (takďż˝e to na wďż˝asnych bďż˝ďż˝dach, nie tylko w szkole na pamiďż˝ďż˝ :-) ). Alkohol, a wďż˝aďż˝ciwie substancje powstajďż˝ce pod wpďż˝ywem jego trawienia (czyli metabolity) sďż˝ wyjďż˝tkowo zabďż˝jcze dla naszego mďż˝zgu. Obecnoďż˝ďż˝ alkoholu i jego metabolitďż˝w w organizmie:

utrudnia powstawanie nowych poďż˝ďż˝czeďż˝ miďż˝dzy neuronami,
zabija neurony, rozpuszczajďż˝c ich tďż˝uszczowďż˝ otoczkďż˝,
uniemoďż˝liwia skuteczne odďż˝ywianie tego najwaďż˝niejszego organu poprzez wypďż˝ukiwanie z organizmu witamin, jonďż˝w i mineraďż˝ďż˝w koniecznych dla funkcjonowania mďż˝zgu.

Dojrzaďż˝y mďż˝zg ma okoďż˝o 100 bilionďż˝w neuronďż˝w. Mniej wiďż˝cej od 35 roku ďż˝ycia czďż˝owiek traci okoďż˝o 100.000 neuronďż˝w kaďż˝dego dnia. Pomimo tych strat, sieďż˝ pozostaďż˝ych neuronďż˝w, wypeďż˝nia bez zakďż˝ďż˝ceďż˝ swoje zadania. Sytuacja ta ulega zmianie na skutek wpďż˝ywu czynnikďż˝w zewnďż˝trznych takich jak np. urazy, zaburzenia krďż˝ďż˝enia mďż˝zgowego, zmiany zwyrodnieniowe, zakaďż˝enia czy zatrucia (m.in. alkoholem). Jeďż˝li nadmiernie pije czďż˝owiek starszy, jego mďż˝zg obkurcza siďż˝ i stopniowo funkcjonuje coraz gorzej. Jednak gdy taka osoba alkohol odstawi, stopniowo mďż˝zg, jeďż˝li nie byďż˝ uszkodzony nadmiernie, wraca do swojego normalnego funkcjonowania.

Dojrzaďż˝y mďż˝zg to mďż˝zg po 20 roku ďż˝ycia.

Obrazowo moďż˝na ujďż˝ďż˝ to tak: na pewno kaďż˝dy widziaďż˝ w ďż˝yciu rďż˝ne drzewa, np. topole. Spotyka siďż˝ proste i strzeliste, bywajďż˝ one czasem przycinane na okreďż˝lonďż˝ wysokoďż˝ďż˝, aby nie zasďż˝aniaďż˝y okien. Trochďż˝ je to potrafi osďż˝abiďż˝ (jeďż˝li zrobi to niewprawny ogrodnik), ale wypuszczajďż˝ nowe pďż˝dy i nadal nieďż˝le wyglďż˝dajďż˝. Jednak bywajďż˝ i topole rosnďż˝ce tuďż˝ przy pďż˝ocie, majďż˝ dziwne ksztaďż˝ty, a ich kora jest wtedy pomarszczona przez siatkďż˝ oraz uszkodzona. Sďż˝ przez to duďż˝o bardziej naraďż˝one na atak pasoďż˝ytďż˝w, grzybďż˝w, itp. Niestety, nawet po usuniďż˝ciu pďż˝otu okazuje siďż˝, ďż˝e drzewo takie juďż˝ zostanie, nie zregeneruje uszkodzeďż˝.

Podobnie rzecz wyglďż˝da w przypadku rozwijajďż˝cego siďż˝ mďż˝zgu: wiele uszkodzeďż˝ jest nieodwracalnych i ma swoje skutki do koďż˝ca ďż˝ycia.

Spoďż˝eczne skutki picia przed 20-tkďż˝.

Alkohol powoduje rozmaite zmiany w zachowaniu - w tym osďż˝abienie naszych "hamulcďż˝w". Kaďż˝dy wie, ďż˝e po okreďż˝lonej dawce alkoholu ludzie potrafiďż˝ zachowywaďż˝ siďż˝ tak, jakby nic ich nie krďż˝powaďż˝o. Istotne sďż˝ jednak konsekwencje takich zachowaďż˝. I tu uwaga: dorosďż˝oďż˝ďż˝ wcale nie chroni przed bezmyďż˝lnoďż˝ciďż˝ i niemďż˝drymi zachowaniami, ale dorosďż˝y ma wiďż˝ksze umiejďż˝tnoďż˝ci i moďż˝liwoďż˝ci poniesienia konsekwencji swoich czynďż˝w. Jeďż˝li zniszczy coďż˝ pod wpďż˝ywem alkoholu, bďż˝dzie musiaďż˝ oddaďż˝ pieniďż˝dze. Jeďż˝li podjďż˝ďż˝ ryzykowne zachowania seksualne, poniesie konsekwencje.

Rodzicielska odpowiedzialnoďż˝ďż˝.

Maďż˝olaty" nie do koďż˝ca sďż˝ gotowe na konsekwencje swoich nierozsďż˝dnych czynďż˝w, stďż˝d prawnďż˝ i finansowďż˝ odpowiedzialnoďż˝ďż˝ do pewnego wieku ponoszďż˝ za nich rodzice. Sďż˝ jednak i rzeczy nieodwracalne: nieplanowane rodzicielstwo, wyrzuty sumienia, niska samoocena wskutek swoich zachowaďż˝, choroby, kalectwo, itp.

Nie znaczy to, ďż˝e kaďż˝dy nastolatek jest narwany, nie potrafi oceniďż˝ swoich moďż˝liwoďż˝ci i pomyďż˝leďż˝, zanim napyta sobie biedy. Choďż˝ sďż˝ i bardzo rozsďż˝dni maďż˝oletni. Tylko...

Czy w nagrodďż˝ za rozsďż˝dek pozwoliďż˝ im piďż˝ alkohol? Moďż˝e lepiej zabraďż˝ na fajny wyjazd albo do kina...?

Czy uczyďż˝ picia alkoholu?

Czy warto podawaďż˝ swojemu nastolatkowi alkohol do obiadu? Jakiďż˝ czas temu kontrowersje wzbudziďż˝a wypowiedďż˝ pana Roberta Makďż˝owicza, ktďż˝ry w wywiadzie stwierdziďż˝, ďż˝e podaje swoim dzieciom niewielkie iloďż˝ci alkoholu do obiadu, bo pijďż˝ wszyscy przy stole i dzieci takďż˝e.

Z punktu widzenia fizjologii mďż˝zgu to kiepski pomysďż˝. To, nad czym warto siďż˝ zastanowiďż˝, to pytanie: czy dziecku alkohol smakuje? Wiďż˝kszoďż˝ci dzieci i mďż˝odzieďż˝y alkohol smakuje mniej wiďż˝cej tak, jak oliwki: doroďż˝li jedzďż˝, mďż˝wiďż˝, ďż˝e dobre, no to trzeba przeďż˝knďż˝ďż˝ i zrobiďż˝ dobrďż˝ minďż˝. Tak naprawdďż˝ dziecko wolaďż˝oby ciastko czy sok. Po co wiďż˝c dawaďż˝ coďż˝, co mďż˝ody organizm sam odrzuca, co moďż˝e mu powaďż˝nie zaszkodziďż˝? Jakie sďż˝ plusy? Zwolennicy podawania alkoholu do obiadu uwaďż˝ajďż˝, ďż˝e dziecko uczy siďż˝ wtedy kulturalnego picia. Moim zdaniem, jak nie pije, teďż˝ siďż˝ uczy: ďż˝e doroďż˝li mogďż˝ wypiďż˝ alkohol w nieduďż˝ej iloďż˝ci i nie straciďż˝ kontroli nad sobďż˝. Dzieci uczďż˝ siďż˝ od nas przez przykďż˝ad i obserwacjďż˝, niekiedy bardziej uwaďż˝nďż˝ i wnikliwďż˝, niďż˝ ďż˝yczylibyďż˝my sobie tego. Nie liczmy na to, ďż˝e nastolatek nauczy siďż˝ kulturalnie piďż˝, jeďż˝li pod koniec obiadu, gdzie nasze dziecko wypiďż˝o tylko kilka ďż˝yczkďż˝w wina, wujaszek spadnie pod stďż˝ z powodu nadmiaru alkoholu.