IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Czy historia musi siďż˝ powtarzaďż˝? Przemiana ofiary w sprawcďż˝.

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Kaďż˝dy z nas styka siďż˝ z przemocďż˝. To, czy dotyka nas osobiďż˝cie i jak radzimy sobie z tym trudnym doďż˝wiadczeniem, moďż˝e wpďż˝ynďż˝ďż˝ na dalszy ksztaďż˝t naszego ďż˝ycia.

Jeďż˝li w rodzinie przemoc jest obecna na porzďż˝dku dziennym, istnieje realne zagroďż˝enie, ďż˝e aktualna ofiara zostanie sprawca, gdy doroďż˝nie, lub juďż˝ nim jest w stosunku do sďż˝abszych od siebie. Czďż˝owiek uczy siďż˝ poprzez przykďż˝ad. To, ďż˝e po latach dowiaduje siďż˝, siďż˝, ďż˝e kat postďż˝powaďż˝ ďż˝le, ďż˝e to byďż˝o przestďż˝pstwo, pomaga tylko w pewnym stopniu. Niestety pewne schematy zachowaďż˝ sďż˝ juďż˝ wpisane na staďż˝e w obraz ďż˝wiata. Okres ksztaďż˝towania osobowoďż˝ci dziecka przypadďż˝ akurat na czas, kiedy byďż˝o ono ofiarďż˝ przemocy.

Start w dorosďż˝e ďż˝ycie czďż˝owieka, ktďż˝ry przez czďż˝ďż˝ lub caďż˝oďż˝ďż˝ swojego dzieciďż˝stwa i mďż˝odoďż˝ci byďż˝ bity, poniďż˝any, obraďż˝any przez osoby mu bliskie, jest bardzo trudny. Jednak i z takim bagaďż˝em moďż˝na iďż˝ďż˝ przez ďż˝ycie w satysfakcjonujďż˝cy sposďż˝b, ale warto popracowaďż˝ nad sobďż˝, aby droga ta byďż˝a ďż˝atwiejsza i przyjemniejsza.

Kim jestem?

Osoba, ktďż˝ra doďż˝wiadczyďż˝a przemocy, ma niewielkďż˝ wiarďż˝ we wďż˝asne siďż˝y. Ma teďż˝ wbite (czasem dosďż˝ownie) do gďż˝owy, ďż˝e zasďż˝uguje na kary, bo jest zďż˝a, leniwa, brudas, puszczalska, za maďż˝o taka a za duďż˝o owaka, nie taka, jak trzeba itp. Czyli taka, jaka jest, jest nie do zaakceptowania. Zostaďż˝o jej przekazane, ďż˝e sama z siebie nie jest w porzďż˝dku. Czďż˝sto teďż˝ wie, ďż˝e gdy staraďż˝a siďż˝ byďż˝ inna, lepsza, staraďż˝a siďż˝ sprzďż˝taďż˝, mďż˝wiďż˝ prawdďż˝, byďż˝ grzeczna, robiďż˝ to, co kaďż˝ďż˝ i prďż˝bowaďż˝a zgadywaďż˝, jak zadowoliďż˝ kata - i tak byďż˝a bita. Wniosek nasuwaďż˝ siďż˝ sam: Niczego nie robiďż˝ dobrze, niezaleďż˝nie od staraďż˝. Po prostu jestem zďż˝ďż˝ osobďż˝, zasďż˝ugujďż˝ na zďż˝e traktowanie, nie liczďż˝ siďż˝, nie mam prawa istnieďż˝. Kolejnďż˝ rzeczďż˝, ktďż˝ra wynika z takiego traktowania, jest przekonanie o wďż˝asnym braku wpďż˝ywu na rzeczywistoďż˝ďż˝:

czegokolwiek nie zrobiďż˝ i tak mďż˝j los jest w rďż˝kach sprawcy przemocy. To nie zaleďż˝y ode mnie, kiedy zostanďż˝ zbity, zwymyďż˝lany. To sprawca przemocy decyduje o moim ďż˝yciu, samopoczuciu, lďż˝ku i radoďż˝ci. Nie mam za wiele do powiedzenia w swojej sprawie. Nie jestem waďż˝nďż˝ osobďż˝.

Uczucia osoby, ktďż˝ra przeszďż˝a przez to, sďż˝ czďż˝sto pogmatwane i sprzeczne. Nie ma w tym nic dziwnego, prďż˝by poznawczego radzenia sobie z takďż˝ przykrďż˝ rzeczywistoďż˝ciďż˝ wymagajďż˝ naprawdďż˝ wielu wysiďż˝kďż˝w.

Co dalej?

Gdy doďż˝wiadczajďż˝cy przemocy dorasta, wreszcie ma coďż˝ do powiedzenia na swďż˝j temat. Czďż˝sto ďż˝ďż˝czy siďż˝ to z wyprowadzkďż˝ z domu rodzinnego. Przetrwaďż˝ koszmar i wreszcie moďż˝e siďż˝ od niego uwolniďż˝, opuszcza "kata". Czďż˝sto chce zapomnieďż˝ o tym, co siďż˝ dziaďż˝o, nigdy juďż˝ do tego nie wracaďż˝. Czy to jest moďż˝liwe?

Mďż˝j niechciany bagaďż˝

Czy warto siďż˝ zastanawiaďż˝ nad trudnďż˝ przeszďż˝oďż˝ciďż˝? Rodzice czy partner, ktďż˝rzy bili i bezlitoďż˝nie karali, robili ďż˝le. Nie zawsze w zďż˝ej intencji. To wymagaďż˝oby prďż˝by zrozumienia, co siďż˝ staďż˝o z ich ďż˝yciem, ďż˝e tak nas traktowali. Mogďż˝oby uďż˝atwiďż˝ wybaczenie. Ale przede wszystkim zastanawianie siďż˝ nad tym wymagaďż˝oby myďż˝lenia o tym, co chcemy zapomnieďż˝. Wracania do tego, co byďż˝o, a co wolelibyďż˝my, aby nigdy siďż˝ nie zdarzyďż˝o. To trudne i dlatego "rozpakowanie" naszego bagaďż˝u z przeszďż˝oďż˝ci odkďż˝adamy na bliďż˝ej nieokreďż˝lone "potem". Staramy siďż˝ odsunďż˝ďż˝ tďż˝ ciďż˝kďż˝, niewygodnďż˝ walizkďż˝ z kďż˝opotliwďż˝ zawartoďż˝ciďż˝ nogďż˝ pod stďż˝, aby nie przeszkadzaďż˝a i nie zasďż˝aniaďż˝a widoku. Niestety, jak z takďż˝ walizkďż˝, ciďż˝gle albo my siďż˝ o niďż˝ obijamy, albo ktoďż˝ siďż˝ o niďż˝ potyka i nijak nie moďż˝emy siďż˝ jej pozbyďż˝. Sposobem na takďż˝ upiornďż˝ walizkďż˝ jest jedynie rozpakowanie jej w dobrym towarzystwie i prďż˝ba poukďż˝adania jej zawartoďż˝ci w innych miejscach. Czyli prďż˝ba przyjrzenia siďż˝ temu, co siďż˝ kiedyďż˝ dziaďż˝o, jak to na nas wpďż˝ynďż˝o i co z tego dalej dla nas wynika. Spojrzenie na to, co zapakowaliďż˝my do tej walizki jako np. 14-latkowie, z pozycji osoby dojrzalszej, umiejďż˝cej siďż˝ juďż˝ broniďż˝, moďż˝e wiele zmieniďż˝.

Czasem zdarza siďż˝ teďż˝, ďż˝e bita w dzieciďż˝stwie osoba dochodzi do wniosku: "mnie rodzice bili i wyrosďż˝em na ludzi, widocznie jest to wďż˝aďż˝ciwa metoda wychowawcza". NIE. Bicie nie jest ani wďż˝aďż˝ciwe, ani nie jest metodďż˝ wychowawczďż˝. Bicie jest przemocďż˝. Ale osoba, ktďż˝ra tego doďż˝wiadczaďż˝a, stara siďż˝ w jakiďż˝ sposďż˝b uporzďż˝dkowaďż˝ swoje doďż˝wiadczenia, usunďż˝ďż˝ tzw. dysonans poznawczy:

"przecieďż˝ ojciec laďż˝ mnie pasem i mďż˝wiďż˝, ďż˝e to dla mojego dobra"
"dostaďż˝em dlatego ,ďż˝e jestem niegrzeczny"
"rodzice wiedzďż˝, co robiďż˝"
wniosek? "pewnie mieli racjďż˝ i postďż˝powali wďż˝aďż˝ciwie" Dla dziecka rodzice sďż˝ osobami wyznaczajďż˝cymi zasady w ďż˝wiecie. Trudno jest mu przyznaďż˝, nawet juďż˝ jako dorosďż˝ej osobie, ďż˝e rodzice postďż˝pili niewďż˝aďż˝ciwie i ďż˝e zostaďż˝o skrzywdzone. Prďż˝buje usprawiedliwiaďż˝ ich postďż˝powanie, starajďż˝c siďż˝ zapomnieďż˝ o lďż˝ku i bďż˝lu, przeďż˝ytych w dzieciďż˝stwie. Nie da siďż˝ caďż˝kowicie zamroziďż˝ tych uczuďż˝ i wspomnieďż˝, wyskakujďż˝ one jak diabeďż˝ z pudeďż˝ka w nieoczekiwany sposďż˝b.

Ja? Nigdy!

Wiele osďż˝b przysiďż˝ga sobie lub innym, ďż˝e nigdy nie bďż˝dzie powtarzaďż˝ zachowaďż˝ swoich rodzicďż˝w czy opiekunďż˝w. Obiecujďż˝, ďż˝e nie bďż˝dďż˝ biďż˝ ani poniďż˝aďż˝ swoich dzieci czy partnera w zwiďż˝zku. To piďż˝kne przyrzeczenia i jest to pierwszy oraz najwaďż˝niejszy krok do zmiany swego ďż˝ycia. Pierwszy, bo tych krokďż˝w jest co najmniej kilka.

Samo postanowienie, nawet bardzo silne, moďż˝e nie zaďż˝atwiďż˝ sprawy do koďż˝ca. Bo co bďż˝dzie, jeďż˝li przy dziecku jednak nie dam rady siďż˝ powstrzymaďż˝ i dam mu klapsa, gdy wybiegnie na ruchliwďż˝ ulicďż˝. Chciaďż˝em dobrze, miaďż˝em nie biďż˝, a uderzyďż˝em. Czy jestem jak mďż˝j ojciec? I co dalej robiďż˝?

Warto przeanalizowaďż˝ swďż˝j system wartoďż˝ci i przekonaďż˝. Gdy ktoďż˝ byďż˝ bity, czďż˝sto myďż˝li o sobie ďż˝le, nisko ocenia swoje moďż˝liwoďż˝ci wpďż˝ywu na rzeczywistoďż˝ďż˝. W takiej sytuacji moďż˝e staraďż˝ siďż˝ siďż˝ďż˝ uzyskaďż˝ kontrolďż˝ nad biegiem wydarzeďż˝, bo takie metody zna. Czďż˝sto dzieje siďż˝ to bezwiednie i dopiero po dďż˝uďż˝szym czasie osoba ta orientuje siďż˝, ďż˝e powiela schemat sprawcy.

Przytomnoďż˝ďż˝ umysďż˝u i czďż˝ste zastanawianie siďż˝ nad sobďż˝ takďż˝e sďż˝ dobrym pomysďż˝em. Jednym z problemďż˝w osďż˝b, ktďż˝re wyrosďż˝y w ďż˝rodowisku peďż˝nym przemocy jest "wewnďż˝trzny sprawca", ktďż˝ry ďż˝le traktuje sam siebie. Czasem osoba taka kopiuje schemat przemocy doznawanej kiedyďż˝, ale tym razem robi to sama na sobie: nie pozwala sobie na przyjemnoďż˝ci, surowo krytykuje siďż˝ za nawet niewielkie potkniďż˝cia, myďż˝li o sobie ďż˝le. Czasem nawet krzywdzi siďż˝ fizycznie, nie szanuje swojego ciaďż˝a i traktuje je przedmiotowo, nie dba o siebie.

Doznane krzywdy sďż˝ ciďż˝kim bagaďż˝em, ale moďż˝na iďż˝ďż˝ z nim przez ďż˝ycie ďż˝wiadomie, wtedy staje siďż˝ on lďż˝ejszy. Kaďż˝dy z nas doďż˝wiadczyďż˝ w ďż˝yciu jakiejďż˝ formy przemocy i te trudne, niszczďż˝ce doďż˝wiadczenia moďż˝emy przeksztaďż˝ciďż˝ w swojďż˝ twďż˝rczďż˝ siďż˝ďż˝, zamiast powtarzaďż˝ krzywdzenie. Nie jest to ďż˝atwa droga, ale na pewno pomaga w budowaniu lepszego ďż˝ycia.