IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Portret psychologiczny sprawcy przemocy

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Mam wďż˝adzďż˝!

Sprawcy przemocy uwielbiajďż˝ czuďż˝ siďż˝ panami sytuacji. 100% posďż˝uchu: "wykonaďż˝ natychmiast!". Albo kiedy indziej, ale na mďż˝j rozkaz. Peďż˝na wďż˝adza, ďż˝adnego ociďż˝gania.

Drďż˝yjcie, taki jestem silny!

Wszystkie rozbijania sprzďż˝tďż˝w, wrzaski, wyzwiska itp. sďż˝uďż˝ďż˝ podnoszeniu wďż˝asnego poczucia siďż˝y. Takie poczucie jest sprawcy potrzebne, aby mieďż˝ moc do wymuszania na otoczeniu okreďż˝lonych zachowaďż˝. Ale czy naprawdďż˝ silny czďż˝owiek musi udowadniaďż˝ na prawo i lewo, jaki jest groďż˝ny?

Pompuje swojďż˝ "moc" poprzez kontrast z otoczeniem okazujďż˝cym sďż˝aboďż˝ďż˝, podporzďż˝dkowanie. Sprawca czďż˝sto nawet nie jest silny fizycznie - bo nie musi, ofiary i tak siďż˝ nie broniďż˝. Demonstrowaďż˝ swojďż˝ potencjalnďż˝ siďż˝ďż˝ za to lubi i potrafi. Sďż˝uďż˝ďż˝ temu takďż˝e straszne miny przy wbijaniu noďż˝a w kieďż˝basďż˝, groďż˝by, opowieďż˝ci, co to on potrafi zrobiďż˝. Wszystko to sďż˝uďż˝y przekonaniu otoczenia, ďż˝e nie moďż˝na z nim zadzieraďż˝, bo i tak siďż˝ przegra. On zgniecie innych jednym palcem - a przynajmniej chce, ďż˝eby wszyscy tak myďż˝leli.

...lecz tchďż˝rzem podszyty

W gďż˝ďż˝bi duszy osobďż˝ stosujďż˝cďż˝ przemoc przepaja lďż˝k oraz przekonanie o wďż˝asnej sďż˝aboďż˝ci. Wie, ďż˝e utrata kontroli nad najbliďż˝szym otoczeniem skoďż˝czyďż˝aby siďż˝ dla niego utratďż˝ caďż˝ego poczucia siďż˝y. Dlatego tak agresywnie reaguje na wszelkie przejawy buntu ze strony swoich ofiar. Dlatego wďż˝aďż˝nie zrobi wszystko, by swojďż˝ ofiarďż˝ oďż˝mieszyďż˝ przed policjďż˝, zrobiďż˝ z niej wariatkďż˝. Broni wszystkiego, co ma - poczucia siďż˝y i panowania nad sďż˝abszymi. Siďż˝a sprawcy powstaje tylko w kontraďż˝cie sprawca-ofiara, nie istnieje sama w sobie. Sprawcy przemocy domowej sďż˝ czďż˝sto maďż˝o powaďż˝ani przez kolegďż˝w - np. w pracy. A juďż˝ na pewno nie sďż˝ tam odbierani jako silni.

Dlatego wďż˝aďż˝nie najczďż˝stszym ukďż˝adem przemocy jest mďż˝czyzna-sprawca i kobieta-ofiara. Tu od razu mďż˝czyzna czuje siďż˝ silniejszy - bo kobieta jest z natury na ogďż˝ sďż˝absza fizycznie (lub za takďż˝ uchodzi i sama w to wierzy). Kobieta majďż˝ca dzieci jest wiecznie zagoniona i zmďż˝czona, przez co ďż˝atwiej jďż˝ podporzďż˝dkowaďż˝. Matce zaleďż˝y na dzieciach - ten fakt teďż˝ jest wykorzystywany przez sprawcďż˝. Czďż˝sto matki zgadzajďż˝ siďż˝ na wiele - bo czujďż˝ siďż˝ postawione przed wyborem: albo krzywdzďż˝ ciebie i siedzisz cicho albo skrzywdzďż˝ dzieci. Fakt, czy sprawca jest biologicznym rodzicem tych dzieci czy nie, czďż˝sto ma maďż˝e znaczenie. Sprawca nie szanuje ludzi ogďż˝lnie, pokrewieďż˝stwo nie ma tu wiďż˝kszego znaczenia. Liczy siďż˝ przewaga, jakďż˝ czuje sprawca nad sďż˝abszym od siebie czďż˝owiekiem.

Jak styropian na wszystkich ďż˝cianach

Sprawca izoluje ofiary od otoczenia - bo w gďż˝ďż˝bi duszy czuje, ďż˝e za oknem sďż˝ silniejsi od niego i ďż˝e moďż˝e zostaďż˝ potraktowany przez nich tak, jak do tej pory traktowaďż˝ sďż˝abszych. Izolowanie sďż˝uďż˝y bezpieczeďż˝stwu sprawcy, daje mu poczucie, ďż˝e to on w tych czterech ďż˝cianach ma wďż˝adzďż˝ absolutnďż˝. Robi, co moďż˝e, aby ofiara po wyjďż˝ciu w domu, oczywiďż˝cie jak najrzadszym, miaďż˝a nadal zasznurowane usta. Jeďż˝li ofiara jednak coďż˝ komuďż˝ powie, sprawca od razu zakazuje kontaktu albo pďż˝dzi zrobiďż˝ ofierze fatalnďż˝ opiniďż˝.

Pociďż˝ganie za sznurki przypiďż˝te do wszystkiego

Boi siďż˝ takďż˝e osďż˝b i instytucji stajďż˝cych w obronie ofiary. Wie, ďż˝e kaďż˝da ingerencja z zewnďż˝trz moďż˝e zakoďż˝czyďż˝ jego wpďż˝yw na ofiary i dlatego ucieka siďż˝ do wszelkich metod, aby przekonaďż˝ ludzi z zewnďż˝trz o swojej racji. Przykďż˝adem moďż˝e byďż˝ zachowanie sprawcďż˝w w czasie interwencji policji po awanturze domowej. Sprawca uďż˝ywa wtedy wielu argumentďż˝w, czďż˝sto w nastďż˝pujďż˝cej kolejnoďż˝ci:

1. ma racjďż˝, robi sďż˝usznie - i zrobi wiele, ďż˝eby przekonaďż˝ o tym funkcjonariuszy
2. ofiara jest wariatkďż˝,
3. to ofiara jest prawdziwym sprawcďż˝,
4. on jest niewinny,
5. musi broniďż˝ siebie i dlatego wynikďż˝a awantura,
6. nic nie zrobiďż˝, ofierze siďż˝ wydaje,
7. prďż˝buje "zakumplowaďż˝ siďż˝" z interweniujďż˝cymi, aby stanďż˝li po jego stronie (odwoďż˝uje siďż˝ do "mďż˝skiej solidarnoďż˝ci", kpi z ofiary, itp.)
8. udaje potulnego, uprzejmego i rzeczowego przy osobach z zewnďż˝trz a rozhisteryzowana tym oszukaďż˝stwem ofiara wychodzi na "wariata";

Sprytnie manipuluje uczuciami ofiary i jej podstawowymi lďż˝kami oraz potrzebami: nie dam pieniďż˝dzy, nie bďż˝dziesz miaďż˝a za co jeďż˝ďż˝ i nakarmiďż˝ dzieci, zabiorďż˝ dzieci bo jesteďż˝ zďż˝ďż˝ matkďż˝, zabiorďż˝ ci dokumenty i bďż˝dziesz nikim, wyrzucďż˝ ciďż˝ z mieszkania, zabiorďż˝ ci wszystko, to wszystko jest moje nie twoje, nie masz ďż˝adnych praw.

Komunikuje caďż˝ym sobďż˝:

"Beze mnie jesteďż˝ nikim i musisz siďż˝ zgadzaďż˝ na wszystko, co mďż˝wiďż˝ i robiďż˝".

Ten komunikat zniewala ofiarďż˝. Odbiera siďż˝y do poszukiwania pomocy oraz resztki poczucia godnoďż˝ci. A sprawcy wďż˝aďż˝nie o to chodzi - bo jego siďż˝a nie bazuje na prawdziwej sile, tylko na pozornej sďż˝aboďż˝ci ofiary. Sprawca staje siďż˝ coraz silniejszy, bo to ofiara staje siďż˝ coraz sďż˝absza psychicznie. Dlatego tak bardzo sprawcy zaleďż˝y na izolacji i podporzďż˝dkowaniu ofiary - na tym opiera siďż˝ jego poczucie wartoďż˝ci, siďż˝y i wszechmocy.

O smutnej przeszďż˝oďż˝ci

Przemoc rodzi przemoc. Prawie wszyscy sprawcy przemocy w dzieciďż˝stwie i/lub mďż˝odoďż˝ci byli krzywdzeni, zaniedbywani, bici czy molestowani seksualnie. W pewnym sensie "oddajďż˝" to, co dostali jako sďż˝absi i bezbronni. To powoduje, ďż˝e portret sprawcy, gdy patrzy siďż˝ na niego z boku, jest straszny, lecz takďż˝e i potwornie smutny, bo wďż˝ciekďż˝e oczy i wrzaski oraz podniesione piďż˝ci skrywajďż˝ w gďż˝ďż˝bi maďż˝ego, pďż˝aczďż˝cego, posiniaczonego i skrzywdzonego chďż˝opca.

Ta smutna przeszďż˝oďż˝ďż˝ nie zwalnia jednak nikogo z obowiďż˝zku panowania nad swojďż˝ agresjďż˝ i emocjami. Niczego nie usprawiedliwia. Wiele osďż˝b doďż˝wiadczyďż˝o w dzieciďż˝stwie wielkich krzywd, a mimo to szanujďż˝ innych i siebie. To jest moďż˝liwe.

Powyďż˝szy opis zapewne nie ujmuje wszystkich cech sprawcy przemocy - bo kaďż˝dy sprawca jest czďż˝owiekiem i ma swoje indywidualne, niepowtarzalne cechy. Nie wszystkie z wymienionych cech sďż˝ konieczne, aby zostaďż˝ sprawcďż˝. Pamiďż˝taj teďż˝, ďż˝e nie kaďż˝dy, kto ma takie cechy, bije bliskich i ubliďż˝a ludziom wokďż˝ siebie. Sďż˝ osoby, ktďż˝re potrafiďż˝ swoje wady i frustracje rozďż˝adowaďż˝ w inny sposďż˝b niďż˝ poprzez przemoc. To jest moďż˝liwe i warto nad tym pracowaďż˝!