IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

ANDROGYNICZNI ZDOBYWAJďż˝ ďż˝WIAT!

ďż˝rďż˝dďż˝o: www.psychotekst.pl

Pďż˝eďż˝ biologiczna nie wpďż˝ywa na poziom przedsiďż˝biorczoďż˝ci: najbardziej przedsiďż˝biorcze sďż˝ osoby prezentujďż˝ce repertuar zachowaďż˝ androgynicznych, czyli zarďż˝wno kobiecych jak i mďż˝skich.

Przedsiďż˝biorczoďż˝ďż˝, dďż˝ďż˝enie do celu, zaufanie do samego siebie, kreatywnoďż˝ďż˝ i elastycznoďż˝ďż˝, odpornoďż˝ďż˝ na stres, podejmowanie ryzyka, zdolnoďż˝ci przywďż˝dcze. Czy tymi cechami czďż˝ciej opisujemy mďż˝czyzn czy kobiety? I czy sďż˝usznie?

Stereotypy dotyczďż˝ce predyspozycji zawodowych kobiet, wywodzďż˝ siďż˝ z dziewiďż˝tnastego wieku, z epoki wiktoriaďż˝skiej, kiedy to rewolucja przemysďż˝owa zmieniďż˝a ďż˝ycie wiďż˝kszoďż˝ci mieszkaďż˝cďż˝w Europy i Ameryki Pďż˝nocnej. Mďż˝czyďż˝ni zaczďż˝li zarabiaďż˝ poza domem, podczas gdy ich ďż˝ony zajmowaďż˝y siďż˝ gospodarstwem i dzieďż˝mi. Kobieta miaďż˝a byďż˝ dystyngowana i delikatna, a przy tym zaleďż˝na i ustďż˝pujďż˝ca mďż˝czyďż˝nie. Jej krďż˝lestwem byďż˝ dom i emocjonalne wsparcie rodziny. Mďż˝czyzna zaďż˝ powinien byďż˝ silny i mďż˝dry, do jego zadaďż˝ naleďż˝aďż˝a opieka i zadbanie o fizyczny byt rodziny. Podejmowanie innych zadaďż˝ i dziaďż˝aďż˝ byďż˝o traktowane jako wykroczenie poza normy spoďż˝eczne. Jednym z efektďż˝w takiej stereotypizacji byďż˝o przekonanie, ďż˝e kobiety nie posiadajďż˝ predyspozycji do wykonywania pracy zawodowej.

Wpďż˝yw spoďż˝eczny, w tym rďż˝wnieďż˝ stereotypy, majďż˝ niezaprzeczalne znaczenie dla ksztaďż˝towania siďż˝ osobowoďż˝ci. Nad procesem tworzenia siďż˝ poczucia mďż˝skoďż˝ci i kobiecoďż˝ci w kontekďż˝cie spoďż˝ecznym zajmowaďż˝a siďż˝ Sandra Lipitz Bem, ktďż˝ra stworzyďż˝a Teoriďż˝ Schematďż˝w Pďż˝ciowych. Teoria ta koncentruje siďż˝ gďż˝ďż˝wnie na wyjaďż˝nieniu procesu sex -typingu, tj. procesu ksztaďż˝towania siďż˝ cech psychicznych zwiďż˝zanych z pďż˝ciďż˝, zgodnie ze spoďż˝ecznymi definicjami kobiecoďż˝ci i mďż˝skoďż˝ci. Na ksztaďż˝towanie siďż˝ rodzaju istotny wpďż˝yw majďż˝: kultura (dostarczajďż˝ca punktu odniesienia) oraz ďż˝rodowisko spoďż˝eczne (definiujďż˝ce mďż˝skoďż˝ďż˝ i kobiecoďż˝ďż˝). Metaforycznie oddzielajďż˝c duszďż˝ od ciaďż˝a, Bem skupiďż˝a siďż˝ na psychologicznych cechach pďż˝ci. Podzieliďż˝a wiďż˝c rodzaj (pďż˝eďż˝ psychologicznďż˝) na cztery typy:

osoby okreďż˝lone seksualnie (kobiece kobiety i mďż˝scy mďż˝czyďż˝ni),
osoby androgyniczne (posiadajďż˝ce w jednakowo silnym stopniu cechy kobiece jak i mďż˝skie),
nieokreďż˝lone seksualnie (majďż˝ce w niewielkim stopniu uksztaďż˝towane cechy kobiece i mďż˝skie) oraz
osoby okreďż˝lone krzyďż˝owo (mďż˝skie kobiety i kobiecy mďż˝czyďż˝ni).

Na bazie tej teorii zbudowano Inwentarz Pďż˝ci Psychologicznej (polska adaptacja: BSRI) przedstawiajďż˝cy cechy stereotypowo okreďż˝lane jako mďż˝skie i kobiece.

Z badaďż˝ przeprowadzonych przez S. L. Bem wynika, ďż˝e kobiety w spoďż˝ecznych stereotypach najczďż˝ciej sďż˝ okreďż˝lane jako wraďż˝liwe, troskliwe, ďż˝agodne, kokieteryjne, delikatne, naiwne i zdolne do poďż˝wiďż˝ceďż˝. Natomiast mďż˝czyďż˝ni jako dominujďż˝cy, niezaleďż˝ni, rywalizujďż˝cy, nastawieni na sukces, majďż˝cy siďż˝ďż˝ przebicia, pewni siebie, z poczuciem humoru, samowystarczalni i sprytni.

W moich badaniach przeprowadzonych w 2003 roku staraďż˝am siďż˝ ustaliďż˝, czy stereotypy spoďż˝eczne adekwatnie opisujďż˝ rzeczywistoďż˝ďż˝ oraz na ile bycie mďż˝czyznďż˝ lub kobietďż˝ wpďż˝ywa na prezentowany poziom przedsiďż˝biorczoďż˝ci. Do tego celu wykorzystaďż˝am miďż˝dzy innymi Inwentarz Pďż˝ci Psychologicznej Bem. Okazaďż˝o siďż˝, ďż˝e choďż˝ przewaďż˝ajďż˝ca liczba kobiet wpasowuje siďż˝ w schemat kobiecoďż˝ci oparty na systemie wartoďż˝ci z epoki wiktoriaďż˝skiej (okoďż˝o 40 procent badanych kobiet okreďż˝la siďż˝ jako kobiety kobiece), to jednoczeďż˝nie tylko o 3 procent mniejsza grupa kobiet opisuje siebie w kategoriach charakterystycznych dla osďż˝b androgynicznych. Kobiety te w zaleďż˝noďż˝ci od sytuacji potrafiďż˝ byďż˝ pewne siebie, stanowcze i energiczne lub wraďż˝liwe i delikatne. Jeszcze silniej androgynicznoďż˝ďż˝ przejawia siďż˝ wďż˝rďż˝d mďż˝czyzn - ponad 40 procent to mďż˝czyďż˝ni androgyniczni. Oznacza to, ďż˝e wiďż˝kszoďż˝ďż˝ badanych mďż˝czyzn w wysokim stopniu posiada cechy stereotypowo przyznawane kobietom - okazujďż˝ empatiďż˝, oferujďż˝ wsparcie innym, naturalny jest dla nich kontakt z dzieďż˝mi i opieka nad nimi.

Ponad poďż˝owa badanych kobiet (53,06 %) i mďż˝czyzn (66,9%) okazaďż˝a siďż˝ byďż˝ wysoce przedsiďż˝biorcza. Przy czym najwiďż˝cej przedsiďż˝biorczych znalazďż˝o siďż˝ wďż˝rďż˝d osďż˝b androgynicznych (29,70%) a potem mďż˝skich (19,30). Zatem, pďż˝eďż˝ biologiczna nie wpďż˝ywa istotnie na poziom przedsiďż˝biorczoďż˝ci a najbardziej przedsiďż˝biorcze sďż˝ osoby prezentujďż˝ce repertuar zachowaďż˝ zarďż˝wno kobiecych, jak i mďż˝skich. Z wczeďż˝niejszych badaďż˝ prowadzonych nad schematami pďż˝ci wiadomo, ďż˝e osoby androgyniczne sďż˝ lepiej przystosowane, bardziej twďż˝rcze i otwarte na ďż˝wiat zewnďż˝trzny. Ich opis wďż˝asnej osoby wychodzi poza kulturowy schemat, co daje im moďż˝liwoďż˝ďż˝ szerszego repertuaru zachowaďż˝ - majďż˝c wysokie nasilenie kobiecoďż˝ci i mďż˝skoďż˝ci nic nie tracďż˝, ale zyskujďż˝ wiďż˝ksze moďż˝liwoďż˝ci.

Jak wykazaďż˝y moje badania, kobiety czďż˝ciej niďż˝ mďż˝czyďż˝ni opisujďż˝ siďż˝ w sposďż˝b zgodny ze stereotypem pďż˝ci - czďż˝ciej siďż˝ identyfikujďż˝ z wzorcem kobiecoďż˝ci przyjďż˝tym w spoďż˝eczeďż˝stwie, zatem moďż˝na przyjďż˝ďż˝, ďż˝e bardziej go akceptujďż˝, niďż˝ mďż˝czyďż˝ni wzorzec mďż˝skoďż˝ci. Okazaďż˝o siďż˝ takďż˝e, ďż˝e mďż˝czyďż˝ni w wiďż˝kszoďż˝ci odrzucajďż˝ stereotypowy obraz mďż˝skoďż˝ci, dopeďż˝niajďż˝c go cechami typowymi dla kobiecoďż˝ci (byďż˝ moďż˝e jest on zbyt "ubogi" i naleďż˝aďż˝oby zweryfikowaďż˝ charakteryzujďż˝ce go cechy). Czy moďż˝emy wiďż˝c ogďż˝osiďż˝ upadek macho? Dzisiejszy mďż˝czyzna, jak wynika z moich badaďż˝, wbrew stereotypom, potrafi byďż˝ czuďż˝y i wraďż˝liwy, nie tracďż˝c przy tym swojej mďż˝skoďż˝ci.

Okazuje siďż˝, ďż˝e padamy ofiarďż˝ stereotypďż˝w, dziďż˝ki ktďż˝rym tak prosto nam odpowiadaďż˝ na stawiane pytania. Sďż˝ one rďż˝wnieďż˝ jednďż˝ z barier przedsiďż˝biorczoďż˝ci kobiet i ograniczeďż˝ stawianych mďż˝czyznom. A walczyďż˝ ze stereotypami moďż˝na poprzez poszerzanie horyzontďż˝w. W "walce pďż˝ci" zapominamy, ze przede wszystkim jesteďż˝my jednostkami, ktďż˝re w indywidualny sposďż˝b odnajdujďż˝ siďż˝ w spoďż˝eczeďż˝stwie. Indywidualnoďż˝ciami, posiadajďż˝cymi wďż˝asne zdanie, myďż˝li, uczucia i potrzeby, ktďż˝re sďż˝ realizowane w odrďż˝bny sposďż˝b. Chyba nadszedďż˝ wiec juďż˝ czas, by myďż˝lenie z epoki wiktoriaďż˝skiej dojrzaďż˝o do XXI wieku, a my wraz z nim.