IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Sobota 15 sierpnia 2020

Wszystkie ksiďż˝ďż˝ki...

Ksiďż˝ďż˝ki

Podstawy Psychologii. Podrďż˝cznik dla studentďż˝w medycyny i kierunkďż˝w medycznych

Monika Talarowska, Antoni Florkowski, Piotr Gaďż˝ecki

Wydawnictwo Continuo
www.continuo.wroclaw.pl

ISBN 978-83-62182-16-9,
format B5,
352 strony,
waga 0,6 kg

W ostatnich latach Podstawy Psychologii znalazďż˝y siďż˝ w programach nauczania prawie wszystkich kierunkďż˝w medycznych, oferowanych przez wyďż˝sze uczelnie w naszym kraju. Niestety nadal brakuje materiaďż˝ďż˝w dydaktycznych, ktďż˝re pozwoliďż˝y by wykďż˝adowcom przedstawiďż˝ studentom w szczegďż˝owy, a zarazem przystďż˝pny i ciekawy sposďż˝b informacje z tej dyscypliny, a samych studentďż˝w zachďż˝ciďż˝ do dodatkowego zgďż˝ďż˝biania tajemnic mechanizmďż˝w rzďż˝dzďż˝cych psychikďż˝ czďż˝owieka.

Podstawy psychologii. Podrďż˝cznik dla studentďż˝w medycyny i kierunkďż˝w medycznych to aktualne i nowoczesne ďż˝rďż˝dďż˝o wiedzy, napisane przez osoby z wieloletnim doďż˝wiadczeniem w rďż˝nych specjalnoďż˝ciach psychologii i psychiatrii (dydaktykďż˝w, pracownikďż˝w naukowych i klinicystďż˝w), ktďż˝re staraďż˝y siďż˝ zapewniďż˝ mu jak najwyďż˝szy poziom merytoryczny. Autorzy odpowiedzieli zarďż˝wno na rosnďż˝ce zainteresowanie problematykďż˝ psychologicznďż˝ nauczycieli akademickich i studentďż˝w kierunkďż˝w medycznych, jak i na zapotrzebowanie praktykujďż˝cych juďż˝ przedstawicieli rďż˝nych specjalnoďż˝ci medycznych, ze szczegďż˝lnym uwzglďż˝dnieniem: lekarzy, stomatologďż˝w, fizjoterapeutďż˝w, ratownikďż˝w medycznych oraz innych pracownikďż˝w sďż˝uďż˝by zdrowia. Podrďż˝cznik jest zatem przeznaczony dla tych wszystkich, ktďż˝rzy w codziennej praktyce z pacjentem wykorzystujďż˝ wiedzďż˝ z zakresu psychologii klinicznej i stosowanej.

Publikacja prezentuje najistotniejsze wspďż˝czeďż˝nie zagadnienia z zakresu psychologii klinicznej i stosowanej. Skďż˝ada siďż˝ z trzech czďż˝ci. Pierwsza stanowi wprowadzenie do problematyki psychologii. Omďż˝wiono w niej przedmiot psychologii jako nauki, jej kierunki, biologiczne podďż˝oďż˝e funkcjonowania psychiki oraz poszczegďż˝lne procesy psychiczne (emocje, motywacje, procesy poznawcze) i rďż˝nice indywidualne (osobowoďż˝ďż˝, temperament, inteligencja). Czďż˝ďż˝ druga poďż˝wiďż˝cona zostaďż˝a wybranym tematom z zakresu psychologii klinicznej. Zawarto w niej podstawowe informacje dotyczďż˝ce diagnozy psychologicznej, zjawiska stresu, psychopatologii spoďż˝ecznej oraz opisano zasady udzielania pomocy psychologicznej. Zamieszczono tam rďż˝wnieďż˝ krďż˝tki przeglďż˝d wybranych zaburzeďż˝ psychicznych. W czďż˝ci trzeciej, poza analizďż˝ pojďż˝cia psychologii zdrowia i psychosomatyki, skoncentrowano siďż˝ na zagadnieniach zwiďż˝zanych z sytuacjďż˝ pacjenta chorego somatycznie oraz na zasadach wspďż˝pracy przedstawicieli kierunkďż˝w medycznych z pacjentem i jego rodzinďż˝.

Streszczenia rozdziaďż˝ďż˝w:

Rozdziaďż˝ 1.
Przedmiot psychologii i podstawowe pojďż˝cia
Historia psychologii jako odrďż˝bnej dyscypliny naukowej jest krďż˝tka, ma niewiele ponad sto lat. Historia psychologii uprawianej w ramach filozofii ma swďż˝j poczďż˝tek w czasach Platona i Arystotelesa. Pierwsze laboratorium psychologiczne utworzyďż˝ Wilhelm Wundt w 1879 roku, na Uniwersytecie w Lipsku.W pierwszej czďż˝ci rozdziaďż˝u przedstawiono ďż˝rďż˝dďż˝a psychologii naukowej: filozofiďż˝ staroďż˝ytnďż˝, filozofiďż˝ nowoďż˝ytnďż˝, nauki przyrodnicze, a takďż˝e gďż˝ďż˝wne szkoďż˝y psychologii przeďż˝omu XIX i XX wieku. W drugiej czďż˝ci opisano zadania wspďż˝czesnej psychologii oraz jej podstawowe dziaďż˝y.

Rozdziaďż˝ 2.
Podejďż˝cia teoretyczne w psychologii
Wspďż˝czeďż˝nie istnieje wiele sposobďż˝w badania zjawisk psychicznych opisywanych w rďż˝nych podejďż˝ciach teoretycznych. Kaďż˝de z podejďż˝ďż˝ charakteryzuje siďż˝ odmiennymi zaďż˝oďż˝eniami na temat natury czďż˝owieka, odmiennymi sposobami wyjaďż˝niania jego zachowaďż˝ oraz odmiennymi metodami badawczymi. W rozdziale przedstawiono wybrane koncepcje teoretyczne: model biomedyczny, psychoanalizďż˝, behawioryzm, podejďż˝cie poznawcze, psychologiďż˝ humanistyczno-egzystencjalnďż˝ oraz podejďż˝cie systemowe.

Rozdziaďż˝ 3.
Biologiczne podďż˝oďż˝e chorďż˝b psychicznych
Wiadomo obecnie, ďż˝e w chorobach psychicznych, uwaďż˝nych wczeďż˝niej za endogenne, wystďż˝pujďż˝ strukturalne i funkcjonalne zmiany w obrďż˝bie oďż˝rodkowego ukďż˝adu nerwowego. Dziďż˝ki temu mamy moďż˝liwoďż˝ďż˝ lepszego zrozumienia ksztaďż˝towania siďż˝ psychopatologii i skuteczniejszego leczenia wielu psychiatrycznych jednostek chorobowych. Rozdziaďż˝ zawiera krďż˝tkie powtďż˝rzenie informacji z zakresu anatomii ukďż˝adu nerwowego oraz opisuje jego strukturalne i funkcjonalne zmiany w chorobach psychicznych.

Rozdziaďż˝ 4.
Procesy poznawcze
Pojďż˝ciem funkcje (procesy) poznawcze okreďż˝lamy te spoďż˝rďż˝d czynnoďż˝ci psychicznych, ktďż˝re sďż˝uďż˝ďż˝ czďż˝owiekowi do uzyskania orientacji w otoczeniu, do zdobycia informacji o sobie samym, o swoim organizmie, pozwalajďż˝ na analizowanie sytuacji, formuďż˝owanie wnioskďż˝w, podejmowanie wďż˝aďż˝ciwych decyzji oraz skuteczne dziaďż˝anie. Obejmujďż˝ one procesy percepcyjne (wraďż˝anie, spostrzeďż˝enia, wyobraďż˝enia - odgrywajďż˝ce rolďż˝ w przyswajaniu informacji bezpoďż˝rednio do nas napďż˝ywajďż˝cych), procesy uwagi, uczenie siďż˝, procesy pamiďż˝ciowe (zapamiďż˝tywanie, przechowywanie i odtwarzanie informacji), procesy myďż˝lowe (dziďż˝ki ktďż˝rym dochodzi do poďż˝redniego i uogďż˝lnionego poznania rzeczywistoďż˝ci), a takďż˝e procesy jďż˝zykowe (mowa i jďż˝zyk).

Rozdziaďż˝ 5.
Procesy emocjonalne i motywacyjne w ďż˝wietle wybranych teorii psychologicznych
W rozdziale przedstawiono najwaďż˝niejsze teorie emocji i motywacji, podstawowe koncepcje ich powstawania oraz podziaďż˝. Wyjaďż˝niono rďż˝wnieďż˝, jaki wpďż˝yw wywierajďż˝ one na zachowanie czďż˝owieka oraz jakie jest ich znaczenie adaptacyjne dla gatunku ludzkiego. Wďż˝rďż˝d poruszanych zagadnieďż˝ znalazďż˝y siďż˝ miďż˝dzy innymi cechy emocji, ich przejawy fizjologiczne, behawioralne oraz mimiczne.

Rozdziaďż˝ 6.
Rďż˝nice indywidualne
W rozdziale przedstawiono te cechy funkcjonowania psychicznego czďż˝owieka, ktďż˝re modyfikujďż˝ wybďż˝r podejmowanej przez niego aktywnoďż˝ci, regulujďż˝ relacje jednostki z otoczeniem, wpďż˝ywajďż˝ na jej sposďż˝b dziaďż˝ania, siďż˝ďż˝ reagowania oraz warunkujďż˝ jej zdolnoďż˝ci adaptacyjne do sytuacji trudnych. Do wďż˝aďż˝ciwoďż˝ci tych zalicza siďż˝: osobowoďż˝ďż˝, temperament oraz inteligencjďż˝.

Rozdziaďż˝ 7.
Diagnoza psychologiczna. Wybrane metody badaďż˝ psychologicznych
Psychologiczne badanie diagnostyczne stanowi wstďż˝p do udzielenia porady albo poprowadzenia terapii. W rozdziale przedstawiono rodzaje diagnozy psychologicznej oraz wybrane metody diagnostyczne: wywiad, obserwacjďż˝, testy inteligencji i testy zdolnoďż˝ci, metody oceny funkcji poznawczych, kwestionariusze osobowoďż˝ci oraz metody projekcyjne.

Rozdziaďż˝ 8.
Stres i radzenie sobie ze stresem
W rozdziale przedstawiono podstawowe zagadnienia dotyczďż˝ce tematyki stresu oraz radzenia sobie ze stresem. Ukazane zostaďż˝y zarďż˝wno koncepcje polskich, jak i zagranicznych badaczy. Zaprezentowane rďż˝ne podejďż˝cia do tematyki stresu (stres jako bodziec, reakcja, relacja). Podkreďż˝lono wpďż˝yw stresu na moďż˝liwoďż˝ci adaptacyjne organizmu oraz umiejďż˝tnoďż˝ci radzenia sobie z nim. Wskazano takďż˝e, w jaki sposďż˝b poszczegďż˝lne teorie uwzglďż˝dniajďż˝ cechy osobowoďż˝ciowe w reakcji na stres, a takďż˝e w radzeniu sobie ze stresem.
Samo pojďż˝cie stresu jest obecnie dobrze znane i czďż˝sto stosowane, rďż˝wnieďż˝ w jďż˝zyku potocznym. Warto zatem, szczegďż˝lnie z punktu widzenia osďż˝b kontaktujďż˝cych siďż˝ w swojej pracy z innymi ludďż˝mi, pracujďż˝cych w zawodach medycznych i pokrewnych, zaznajomiďż˝ siďż˝ z naukowym rozumieniem tego zagadnienia, by mďż˝c adekwatnie posďż˝ugiwaďż˝ siďż˝ tďż˝ terminologiďż˝.

Rozdziaďż˝ 9.
Zaburzenia funkcji poznawczych w wybranych chorobach psychicznych i somatycznych
Cukrzyca, choroby ukďż˝adu oddechowego, zaburzenia depresyjne oraz zaburzenia z krďż˝gu schizofrenii naleďż˝ďż˝ do tych jednostek chorobowych, ktďż˝re w znacznym stopniu ograniczajďż˝ funkcjonowanie pacjentďż˝w w aspekcie fizycznym, poznawczym, emocjonalnym i spoďż˝ecznym. Osďż˝abienie funkcji poznawczych powoduje gorszďż˝ kontrolďż˝ choroby podstawowej, co zwrotnie nasila jej objawy. Pacjenci z gďż˝ďż˝bszymi deficytami rzadziej przestrzegajďż˝ zaleceďż˝ lekarskich, poniewaďż˝ niejednokrotnie majďż˝ trudnoďż˝ci z wďż˝aďż˝ciwym ich zrozumieniem i zastosowaniem. Ponadto, czďż˝ciej wymagajďż˝ oni pomocy osďż˝b trzecich przy wykonywaniu codziennych obowiďż˝zkďż˝w. W rozdziale przedstawiono wpďż˝yw wybranych chorďż˝b somatycznych i psychicznych na funkcjonowanie poznawcze pacjentďż˝w.

Rozdziaďż˝ 10.
Wybrane zaburzenia psychiczne
Definiowanie pojďż˝cia "norma", podobnie jak pojďż˝cia "zdrowie", nie jest zadaniem ďż˝atwym. Najczďż˝ciej jest ona rozumiana jako brak patologii. Termin zaburzenie psychiczne jest uďż˝ywany w celu wskazania na istnienie ukďż˝aduklinicznie stwierdzalnych objawďż˝w lub zachowaďż˝ poďż˝ďż˝czonych w wiďż˝kszoďż˝ci przypadkďż˝w z cierpieniem (dystres) oraz z zaburzeniem funkcjonowania indywidualnego. Istniejďż˝ dwie klasyfikacje chorďż˝b i zaburzeďż˝ psychicznych:Diagnostyczny i statystyczny podrďż˝cznik zaburzeďż˝ psychicznych, wersja IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM-IV) orazMiďż˝dzynarodowa statystyczna klasyfikacja chorďż˝b i problemďż˝w zdrowotnych (International Statistical Classification of Diseases, ICD-10). W rozdziale przedstawiono wybrane zaburzenia psychiczne.

Rozdziaďż˝ 11.
Psychopatologia zjawisk spoďż˝ecznych
Psychopatologia zjawisk spoďż˝ecznych dotyczy tych wszystkich zaburzonych form zachowania, ktďż˝re wynikajďż˝ z relacji spoďż˝ecznych, z funkcjonowania jednostki w spoďż˝ecznoďż˝ci oraz z takich interakcji, ktďż˝re generujďż˝ rďż˝nego rodzaju problemy natury spoďż˝ecznej i powodujďż˝ degradacjďż˝ czďż˝owieka. W rozdziale przedstawiono najwaďż˝niejsze informacje dotyczďż˝ce uzaleďż˝nienia od alkoholu, wspďż˝uzaleďż˝nienia, uzaleďż˝nienia od Internetu i gier komputerowych, agresji, przemocy i zwiďż˝zanej z niďż˝ przestďż˝pczoďż˝ci, a takďż˝e problematykďż˝ samobďż˝jstw.

Rozdziaďż˝ 12.
Pomoc psychologiczna i psychoterapia
W rozdziale omďż˝wione zostaďż˝y zaďż˝oďż˝enia rďż˝nych nurtďż˝w psychoterapeutycznych, rodzaje psychoterapii, jej gďż˝ďż˝wne cele. Wyjaďż˝niono podstawowe terminy i definicje z zakresu psychoterapii: superwizja, kontrakt terapeutyczny, problem przeniesienia i przeciwprzeniesienia w terapii. Uporzďż˝dkowano sposoby klasyfikacji nurtďż˝w psychoterapii, przedstawiono zasady i cele jej prowadzenia.

Rozdziaďż˝ 13.
Podstawowe zagadnienia prawne
Zagadnienia zwiďż˝zane z prawami pacjenta oraz z jego udziaďż˝em w okreďż˝lonych ďż˝wiadczeniach zdrowotnych nabierajďż˝ szczegďż˝lnego znaczenia w odniesieniu do osďż˝b z zaburzeniami psychicznymi. W rozdziale odniesiemy siďż˝ do podstawowych zaďż˝oďż˝eďż˝ Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (UoOZP) oraz przedstawimy zasady wystďż˝powania lekarza psychiatry w roli biegďż˝ego, zarďż˝wno w sprawach karnych, jak i cywilnych.

Rozdziaďż˝ 14.
Psychologia zdrowia - wybrane aspekty
Przedstawiono problematykďż˝ i zastosowania stosunkowo nowego kierunku, jakim jest psychologia zdrowia. Omďż˝wiono podstawowe definicje i rozumienie zdrowia w naukach spoďż˝ecznych, definicjďż˝ WHO, a takďż˝e jego interpretacje potoczne. W modelu biomedycznym zdrowia, pacjent jest osobďż˝ biernie poddajďż˝cďż˝ siďż˝ leczeniu, a lekarz jest jednostkďż˝ „naprawiajďż˝cďż˝”. Najsilniejszy wpďż˝yw modelu holistycznego wystďż˝puje w tzw. psychosomatycznym podejďż˝ciu do chorďż˝b, w medycynie psychosomatycznej. W modelu socjologicznym czďż˝owiek jest rozumiany jako caďż˝oďż˝ciowy system, funkcjonujďż˝cy biologicznie, umysďż˝owo i duchowo. Opisano rďż˝ne wymiary zdrowia i wzajemne ich uwarunkowania. Na zakoďż˝czenie przedstawiono rozumienie zdrowia i choroby w modelu salutogenetycznym.

Rozdziaďż˝ 15.
Medycyna psychosomatyczna - podstawowe zagadnienia
W rozdziale zaprezentowano ujďż˝cie historyczne i wspďż˝czesne medycyny psychosomatycznej oraz przeglďż˝d najwaďż˝niejszych nurtďż˝w i teorii wyjaďż˝niajďż˝cych terminy „psychosomatyka” i „choroba psychosomatyczna”. W opracowaniu podjďż˝to prďż˝bďż˝ uporzďż˝dkowania dotychczasowych koncepcji, ktďż˝re uksztaďż˝towaďż˝y aktualnie obowiďż˝zujďż˝cďż˝ wiedzďż˝ na temat medycyny psychosomatycznej. Badania psychologiczne nad problematykďż˝ zdrowia i choroby, jak rďż˝wnieďż˝ praktyczne zastosowanie psychologii w dziedzinie, jakďż˝ jest medycyna, rozwijaďż˝y siďż˝ w ramach kolejno pojawiajďż˝cych siďż˝ kierunkďż˝w i koncepcji medycyny psychosomatycznej. Kaďż˝dy z nich, mimo podobnego przedmiotu zainteresowaďż˝, zachowuje swojďż˝ odmiennoďż˝ďż˝.

Rozdziaďż˝ 16.
Psychologiczne uwarunkowania wybranych chorďż˝b somatycznych
Wyniki najnowszych badaďż˝, integrujďż˝cych badaczy klinicystďż˝w rďż˝nych specjalnoďż˝ci nauk medycznych i humanistycznych, jednoznacznie wskazujďż˝ na istnienie zwiďż˝zku miďż˝dzy psychikďż˝ a ciaďż˝em podkreďż˝lajďż˝c jednoďż˝ďż˝ psychofizycznďż˝ czďż˝owieka. W rozdziale zebrano najwaďż˝niejsze doniesienia empiryczne z zakresu naukowych i klinicznych doďż˝wiadczeďż˝ w poszukiwaniu zwiďż˝zku miďż˝dzy czynnikami psychologicznym a rozwojem wybranych chorďż˝b somatycznych. Podjďż˝to rozwaďż˝ania na temat mechanizmďż˝w pozwalajďż˝cych zrozumieďż˝ udziaďż˝ sfery psychicznej w przebiegu chorďż˝b dermatologicznych, chorďż˝b ukďż˝adu pokarmowego oraz chorďż˝b kardiologicznych.

Rozdziaďż˝ 17.
Pacjent chory somatycznie
W rozdziale przedstawiono psychologiczne sytuacje czďż˝owieka chorego, jego reakcji na chorobďż˝, a takďż˝e podejmowanych dziaďż˝aďż˝ na rzecz zdrowia (zachowaďż˝ zwiďż˝zanych ze zdrowiem). Przedstawiono formy i style radzenia sobie z chorobďż˝ traktowanďż˝ jako stres. W drugiej czďż˝ci omďż˝wiono specyfikďż˝ kontaktu chorego z lekarzem. Zwrďż˝cono uwagďż˝ na zachowania zarďż˝wno chorego i lekarza oraz wynikajďż˝ce z tego konsekwencje. Zaprezentowano zasady prowadzenia rozmowy z pacjentem, ze szczegďż˝lnym naciskiem na chorych umierajďż˝cych. Przedstawiono rozumienie i konsekwencje bďż˝ďż˝dďż˝w jatrogennych.