IT-SELF Małgorzata Osipczuk, www.it-self.pl, www.terapia-par-wroclaw.com

Portal Pomocy Psychologicznej

E-book
Psychoterapia po ludzku

Stowarzyszenie INTRO

E-book
E-pomoc
Psychologiczna pomoc w Internecie
teoria i praktyka

Stowarzyszenie INTRO

Programy pomocy

Artykuďż˝y

Niedziela 12 stycznia 2020

Antropolog na Marsie

Oliver Sacks

Pacjenci neurologiczni doktora Sacksa to bohaterzy fascynujďż˝cej opowieďż˝ci o walce z nieubďż˝aganymi wyrokami losu - choďż˝ zranieni i okaleczeni, potrafiďż˝ oni znaleďż˝ďż˝ w sobie siďż˝ďż˝, ktďż˝ra zmienia ich toďż˝samoďż˝ďż˝ i ďż˝ycie...

"Antropolog na Marsie jest piďż˝tďż˝ ksiďż˝ďż˝ka Olivera Sacksa, ktďż˝ra ukazuje siďż˝ w Polsce. (...) Jeďż˝li komuďż˝ podobaďż˝ siďż˝ "Mďż˝czyzna, ktďż˝ry pomyliďż˝ swojďż˝ ďż˝onďż˝ z kapeluszem" czy "Zobaczyďż˝ gďż˝os" z pewnoďż˝ciďż˝ nie bďż˝dzie zawiedziony.

Nowa ksiďż˝ďż˝ka zawiera siedem historii. Kaďż˝da jest zgrabnie skomponowanym i barwnie napisanym opowiadaniem, ktďż˝re stanowiďż˝ moďż˝e kanwďż˝ doskonaďż˝ego filmu. Kaďż˝da przynosi tez solidna porcje naukowych wyjaďż˝nieďż˝ i odwoďż˝aďż˝ do dotychczasowej literatury z zakresu neurologii i psychiatrii. Wszystkie zdradzajďż˝ pozanaukowďż˝ erudycjďż˝ autora, zwďż˝aszcza fascynacje malarstwem, muzyka i literatura. Tym razem aďż˝ trzy opowieďż˝ci poďż˝wiďż˝ciďż˝ autor artystom.

Otwierajďż˝ca tom historia Jonathana I. - malarza, ktďż˝ry w wieku 65 lat ulegďż˝ wypadkowi samochodowemu i straciďż˝ zdolnoďż˝ďż˝ widzenia kolorďż˝w, stanowi kwintesencje neuroantropologicznej metody doktora Sacksa. (...) Sacks zdejmuje kitel, aby z rozwiana broda i notesem pod pacha wyruszyďż˝ na badania terenowe. (...)

"U pana I. poczucie straty i szok byďż˝y podwďż˝jne i potrďż˝jne, poniewaďż˝ utraciďż˝ nie tylko piďż˝kno ďż˝wiata natury i ďż˝wiata ludzi, a takďż˝e nieskoďż˝czonej liczby obiektďż˝w, ktďż˝rych kolory sďż˝ czďż˝ciďż˝ codziennego ďż˝ycia; straciďż˝ rďż˝wnieďż˝ ďż˝wiat sztuki, jak to odczuwaďż˝ - ďż˝wiat, ktďż˝ry przez 50 lat czy wiďż˝cej absorbowaďż˝ jego niezwykďż˝y wizualny i chromatyczny talent i wraďż˝liwoďż˝ďż˝ - wyjaďż˝nia Sacks - Pierwsze tygodnie jego ďż˝lepoty na barwy byďż˝y wiec tygodniami niemal samobďż˝jczej depresji".

Z pewnoďż˝ciďż˝ nie kaďż˝dy lekarz potrafiďż˝by zrozumieďż˝ ogrom tego dramatu. Nie kaďż˝dy potrafiďż˝by rďż˝wnieďż˝ pojďż˝ďż˝, jak wyglďż˝da rzeczywistoďż˝ďż˝ pozbawiona kolorďż˝w. Wyprawa do ďż˝wiata pana I. jest rďż˝wnie egzotyczna jak podrďż˝ do Melanezji, zresztďż˝, kto wie, moďż˝e nawet bardziej. Sacks wchodzi wen powoli. Odwiedza malarza w domu i w pracowni, sďż˝ucha jego opowieďż˝ci, analizuje nowe, powstaďż˝e juďż˝ po wypadku obrazy, przeprowadza testy na spostrzeganie. Konsultuje siďż˝ z okulista oraz kolega po fachu Semirem Zekim, autorem ksiďż˝ďż˝ki o Balthusie, podobnie jak on ďż˝ywo zainteresowanym malarstwem. Sacks jest wnikliwy, a przy tym ostroďż˝ny, unika ďż˝atwych analogii. Nigdy nie zapomina tez o swoich czytelnikach. Dziďż˝ki sugestywnym opisom i doďż˝ďż˝czonym do opowieďż˝ci malarskim reprodukcjom my takďż˝e mamy szanse zrozumieďż˝ to, co wydawaďż˝o siďż˝ niepojďż˝te.

Rďż˝wnolegle wciďż˝ga nas Sacks w wykďż˝ad, w ktďż˝rym poprzez najstarsze teorie widzenia barwnego prowadzi nas do najďż˝wieďż˝szych badaďż˝ nad specyficznymi oďż˝rodkami mďż˝zgowymi odpowiedzialnymi za rozrďż˝nianie kolorďż˝w. Jak w caďż˝ym pisarstwie Sacksa, nie ma w tej opowieďż˝ci ďż˝atwego happy endu. ďż˝adnej cudownej operacji czy terapii, ktďż˝ra przywrďż˝ciďż˝aby artyďż˝cie dawny ďż˝wiat kolorďż˝w. Niemniej podobnie jak kolejne szeďż˝c. historii, jest to opowiadanie pogodne, a nawet optymistyczne. Pan I. zaczyna powoli adaptowaďż˝ siďż˝ do nowego ďż˝wiata, przeksztaďż˝ca go w fascynujďż˝cďż˝ wizjďż˝ plastycznďż˝. Jego odpychajďż˝ca groza zostaje oswojona. Jak pisze Sacks - artysta wziďż˝ďż˝ w koďż˝cu "rozwďż˝d z kolorami" i zrozumiaďż˝, ďż˝e podarowano mu "caďż˝kiem nowy ďż˝wiat", na ktďż˝ry reszta ludzi pozostaje ďż˝lepa. Oglďż˝dajďż˝c reprodukcje nowych obrazďż˝w Jonathana I., pomyďż˝laďż˝em o innym amerykaďż˝skim malarzu, nieporďż˝wnanie wybitniejszym, ktďż˝ry ulegďż˝ wypadkowi 30 lat wczeďż˝niej, w roku 1956. Jakie obrazy malowaďż˝by Jackson Pollock, gdyby, zamiast zginďż˝ďż˝ w roztrzaskanym samochodzie, oďż˝lepďż˝ na barwy?"